Từ năm 2001, khi hạng mục Phim hoạt hình xuất sắc nhất chính thức được trao tại Giải Oscar, Disney và Pixar Animation Studios (xưởng phim trực thuộc Disney) gần như trở thành những cái tên quen thuộc mỗi mùa trao giải. Nhiều bộ phim của hai hãng không chỉ chinh phục khán giả nhỏ tuổi trên toàn thế giới mà còn liên tục được vinh danh, góp phần định hình tiêu chuẩn của dòng phim hoạt hình hiện đại.
Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, bức tranh ấy đã có nhiều thay đổi đáng chú ý. Sau chiến thắng của Encanto tại Oscar 2022, các tác phẩm của Disney và Pixar liên tiếp "lỡ hẹn" với tượng vàng. Những bộ phim từng được kỳ vọng như Turning Red hay Elemental đều không thể vượt qua các đối thủ đến từ nhiều nền điện ảnh khác nhau. Đặc biệt, chiến thắng của The Boy and the Heron do đạo diễn Hayao Miyazaki thực hiện đã cho thấy sức hút mạnh mẽ của hoạt hình Nhật Bản trên trường quốc tế. Đến năm nay, Zootopia 2 tiếp tục thất bại khi Kop Demon Hunters của điện ảnh Hàn Quốc được xướng tên tại Oscar.
Xu hướng này tiếp tục được khẳng định trong những năm sau đó, khi các bộ phim như Flow hay những tác phẩm mang màu sắc văn hóa mới lạ giành chiến thắng. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, Disney và Pixar trải qua bốn năm liên tiếp không giành giải ở hạng mục quan trọng này, một dấu mốc cho thấy sự chuyển mình rõ rệt của ngành công nghiệp hoạt hình toàn cầu.
Dẫu vậy, điều đó không đồng nghĩa với việc Disney đánh mất sức hút. Các bộ phim của hãng vẫn đạt doanh thu ấn tượng trên toàn thế giới với hàng tỷ USD, như Frozen II, The Lion King, Zootopia 2, tiếp tục thu hút đông đảo khán giả, đặc biệt là thiếu nhi. Song hành với thành công, hãng cũng đối mặt với không ít thử thách khi một số dự án như Wish hay Strange World chưa đạt được hiệu ứng như kỳ vọng.
Một trong những nguyên nhân của sự thay đổi này là do hoạt hình thế giới ngày càng đa dạng. Nếu trước đây, phần lớn các tác phẩm nổi bật đến từ Hollywood, thì nay, khán giả được thưởng thức nhiều phong cách khác nhau, từ hoạt hình vẽ tay, anime Nhật Bản đến các bộ phim độc lập mang dấu ấn riêng. Điều này cũng cho thấy Giải Oscar đang mở rộng phạm vi ghi nhận, tạo cơ hội cho nhiều câu chuyện mới mẻ và sáng tạo hơn.
Bên cạnh đó, việc tập trung khai thác các thương hiệu quen thuộc cũng đặt ra thách thức cho Disney trong việc đổi mới nội dung. Những phần phim tiếp theo như Zootopia 2 hay các tác phẩm nối tiếp thành công trước đó giúp hãng duy trì lượng khán giả ổn định, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi sự sáng tạo mạnh mẽ hơn để tạo nên những dấu ấn khác biệt.
Sự thay đổi của giải Oscar trong những năm gần đây không chỉ phản ánh xu hướng của ngành điện ảnh mà còn mở ra một thế giới hoạt hình phong phú hơn cho khán giả nhỏ tuổi. Từ những câu chuyện cổ tích quen thuộc đến các hành trình mới lạ từ nhiều quốc gia, hoạt hình ngày nay đang trở thành "cây cầu" kết nối văn hóa và trí tưởng tượng của trẻ em trên toàn thế giới.
