Vào mùa di cư của cá voi, có khoảng 70.000 con bỏ mạng bởi nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, cái chết của chúng không hề vô ích bởi đó là “kho lương thực” cung cấp nguồn sống cho hàng triệu sinh vật khác.
Cá voi là loài động vật có kích thước khổng lồ trên Trái đất. Trung bình họ nhà cá voi có chiều dài khoảng 6m, thậm chí có những chú “cao ráo” hơn thì lên tới 25m. Thế nên khi chúng chết đi, cả đại dương lập tức “ăn đại tiệc” dài tới vài thập kỷ.
Xác cá voi là hệ sinh thái tho nhỏ dưới đáy biển
Sau vài ngày, bữa tiệc của chim và sinh vật nước nông
Bước vào giai đoạn đầu tiên của quá trình thối rữa, các loại khí gas, metan và cacbon dioxit đẩy xác cá heo nổi lên và trôi trên mặt biển. Các loài chim biển và cá sống ở mặt biển bắt đầu “đánh chén” no nê trong vài ngày. Sau khi các loại khí tan đi, xác cá sẽ chìm sâu xuống vài trăm thậm chí và vài ngàn mét.
Sau vài tuần, cá mập và giáp xác,... đến dự tiệc
Những “thực khách” tiếp theo là các loài giáp xác như tôm hùm ngồi xổm (squat crab), cá mút đá mixini (hagfish), vài loài cá mập răng nhọn,...
Nếu bạn chưa biết thì cá mút đá có ngoại hình khá “dị”. Chúng là cá nhưng lại giống như lươn, dài từ 30-90cm, có hộp sọ nhưng lại không có cột sống. Thực đơn yêu thích là xác thối, từ nội tạng với da, thịt,... nên cá mút đá có thể ăn suốt nhiều tháng món ăn “bốc mùi” này. Tất nhiên chúng khá là biết điều nên vẫn “để dành” kha khá món ngon cho các loài khác.
Sau vài tháng, giun đốt và sên hào hứng ăn bữa tiệc “nhây nhớt”
Có sở thích ăn uống khá “quái” chính là các loài giun đốt và sên. Thời gian này xác cá voi gần như đã hết thịt và “cơ thể” chúng bị bao phủ bởi một lớp vi sinh vật, tạo nên sự nhầy nhụa, nhớp nháp. Nhưng chính lớp nhầy này lại là nguồn thức ăn cho các loài ốc sên và giun đốt.
Thêm một điều thú vị, gia tộc nhà giun nhiều tơ (bristle worm) – thuộc họ giun đốt đã sống sót qua 5 cuộc đại tuyển chủng bởi vì nguồn thức ăn của chúng chính là xác động vật.
Sau vài năm, vi sinh vật “chiếm” nốt bộ xương
Dù còn trơ xương thì cá voi vẫn “cống hiến” rất nhiều đồ ăn cho các sinh vật ở đáy đại dương. Điển hình là loài giun thây ma (osedax roseu) chuyên ăn chất lipit từ xương cá voi và một số vi sinh vật đặc biệt chỉ có trên xác cá voi. Cho nên khi cần thu thập vi sinh vật để nghiên cứu, các nhà khoa học vẫn thả xác cá voi bị trôi dạt xuống đáy biển để lấy tư liệu.
Hàng chục năm sau, nghêu – sò – ốc... vẫn tiếp tục “ăn”
Sau vài thập kỷ, thân xác khổng lồ của cá voi cũng trở về với cát bụi. Nhưng loại “cát bụi” này lại là những hạt giàu dinh dưỡng cho vi khuẩn dưới đáy biển “dùng bữa”. Nơi ở của chúng lại ở trên vỏ của nghêu – sò – ốc..., giúp chuyển chất sunfua trên vỏ thành đường, cung cấp nguồn sông cho loài vật này. Nhìn chung, các hạt dinh dưỡng này đã gián tiếp nuôi sống nghêu – sò – ốc... dưới đáy biển sau hàng chục năm.
Huệ Anh
