Tham gia thảo luận, đại biểu đoàn Nghệ An đã đóng góp nhiều ý kiến cụ thể, tập trung vào việc tích hợp ba Chương trình Mục tiêu quốc gia thành một chương trình thống nhất, bảo đảm khắc phục tình trạng chồng chéo, dàn trải, đồng thời nâng cao hiệu quả triển khai trong giai đoạn mới.
Đồng tình chủ trương tích hợp, nhưng cần rõ trọng tâm
Phát biểu tại hội trường, bà Hoàng Thị Thu Hiền, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nghệ An bày tỏ sự đồng tình với việc tích hợp ba Chương trình Mục tiêu quốc gia gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thành một chương trình chung.
Theo đại biểu, việc tích hợp là cần thiết nhằm khắc phục những bất cập, chồng chéo trong tổ chức thực hiện ở giai đoạn trước, đồng thời giúp việc quản lý, điều phối nguồn lực tập trung và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng thiết kế của chương trình hiện nay vẫn còn dàn trải, thiếu điểm nhấn rõ ràng, đặc biệt là các chỉ tiêu phát triển kinh tế đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được đặt ra ở mức khá cao.
Cụ thể, mục tiêu tăng thu nhập bình quân đầu người của khu vực này đạt bằng một nửa thu nhập bình quân cả nước vào năm 2030 và bằng hai phần ba vào năm 2035 là rất tham vọng, trong khi điều kiện xuất phát điểm và nguồn lực đầu tư tại nhiều địa bàn còn hạn chế.
Tránh trùng lặp với nhiệm vụ của bộ, ngành
Đại biểu Hoàng Thị Thu Hiền cũng cho rằng nội dung chương trình được thiết kế với quá nhiều hoạt động chi tiết, mang tính bao trùm, có nguy cơ gây quá tải trong tổ chức thực hiện. Một số nội dung trùng lặp với nhiệm vụ thường xuyên của các bộ, ngành cũng như với các Chương trình Mục tiêu quốc gia khác về văn hóa, giáo dục, y tế.
Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, lược bỏ những nội dung trùng lặp, tránh “ôm đồm” quá nhiều mục tiêu trong cùng một chương trình, qua đó giúp các địa phương tập trung nguồn lực và tổ chức triển khai thuận lợi hơn.
Bên cạnh đó, tại Hợp phần 1 của dự thảo, nhiều nội dung đều kết thúc bằng cụm từ “tập trung ưu tiên hỗ trợ đầu tư cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi”, được lặp lại với tần suất lớn. Theo đại biểu, cách thể hiện này làm giảm hiệu lực của yếu tố ưu tiên, do đó cần tách riêng nội dung dành cho khu vực này thành một cấu phần rõ ràng, có trọng tâm, trọng điểm.
Mở rộng đối tượng thụ hưởng chính sách
Một nội dung quan trọng khác được đại biểu đoàn Nghệ An nhấn mạnh là việc mở rộng đối tượng thụ hưởng chính sách trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Theo đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung đối tượng hộ cận nghèo tại khu vực này được tiếp cận bảo hiểm y tế và các dịch vụ y tế cơ bản miễn phí, thay vì chỉ giới hạn ở người dân tộc thiểu số và hộ nghèo như quy định hiện nay.
Tương tự, đại biểu cũng đề xuất mở rộng chính sách phát triển nguồn nhân lực đối với hộ cận nghèo là người dân tộc Kinh sinh sống tại các thôn đặc biệt khó khăn thuộc xã khu vực II và III vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Việc này nhằm bảo đảm công bằng trong tiếp cận chính sách, phù hợp với thực tế đời sống tại các địa bàn khó khăn.
Theo đại biểu, trên thực tế, mức sống giữa hộ nghèo và hộ cận nghèo ở vùng nông thôn, miền núi không có sự chênh lệch lớn. Nhiều cử tri tại các địa phương mong muốn chính sách được thiết kế dựa trên điều kiện sinh sống và mức độ khó khăn của địa bàn, thay vì chỉ căn cứ vào tiêu chí dân tộc.
Bảo đảm nguyên tắc không gián đoạn chính sách
Dẫn lại Thông báo số 4665 ngày 27/11/2025 của Văn phòng Quốc hội về kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đại biểu Hoàng Thị Thu Hiền nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035 phải bảo đảm nguyên tắc không giảm chính sách, không gián đoạn và không cắt giảm nguồn lực.
Trên cơ sở đó, đại biểu cho rằng cần kế thừa đầy đủ Dự án thực hiện bình đẳng giới và giải quyết các vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã được triển khai trong giai đoạn trước. Đây là dự án đã mang lại nhiều kết quả tích cực nhưng thời gian thực hiện còn ngắn, chưa đủ để tạo ra tác động bền vững.
Giữ cách tiếp cận toàn diện với phụ nữ và trẻ em
Phân tích sâu hơn, đại biểu chỉ ra rằng rào cản lớn đối với sự phát triển xã hội ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi không chỉ nằm ở kinh tế, mà còn xuất phát từ các vấn đề xã hội liên quan trực tiếp đến phụ nữ và trẻ em gái như bất bình đẳng giới, bạo lực giới, xâm hại, mua bán người, tảo hôn, hôn nhân cận huyết, mù chữ và các tập tục lạc hậu kéo dài nhiều thế hệ.
Do đó, trong thiết kế giai đoạn mới khi tích hợp ba Chương trình Mục tiêu quốc gia, đại biểu đề nghị giữ nguyên tên gọi và cách tiếp cận toàn diện của dự án về bình đẳng giới, thay vì thu hẹp phạm vi can thiệp vào một số nội dung như giảm thiểu tảo hôn hay hôn nhân cận huyết.
Đại biểu cũng đề nghị tiếp tục phát huy kinh nghiệm triển khai giai đoạn trước, trong đó chú trọng cách tiếp cận trực tiếp đối với phụ nữ và trẻ em gái, đồng thời huy động vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín và nam giới trong gia đình, cộng đồng và hệ thống chính trị.
Song song với đó, cần lồng ghép đầy đủ các nội dung về sức khỏe sinh sản, nước sạch, vệ sinh, an toàn cho phụ nữ và trẻ em, phòng chống mua bán người, phòng chống bạo lực và xâm hại, cũng như tạo điều kiện để phụ nữ phát triển kinh tế, khởi nghiệp, nâng cao tiếng nói và sự tham gia thực chất trong cộng đồng và bộ máy chính quyền cơ sở.
