Phát động hai cuộc thi "Chọn nghề, chọn tương lai" và "Người mở đường số nơi bản làng"

Phát biểu tại buổi lễ, nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại nhấn mạnh, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo nêu rõ: Giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò then chốt trong phát triển lực lượng lao động kỹ năng cao; đồng thời đưa ra nhiệm vụ, giải pháp cải cách, hiện đại hóa giáo dục nghề nghiệp, tạo đột phá phát triển nguồn nhân lực. Chuyển đổi số toàn diện, phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong giáo dục và đào tạo cũng là nhiệm vụ quan trọng được đề ra.

Từ yêu cầu đó, Cuộc thi trực tuyến "Chọn nghề, chọn tương lai" năm 2026 hướng tới nâng cao nhận thức xã hội về vị thế, vai trò của giáo dục nghề nghiệp trong đào tạo nhân lực, tạo việc làm, xây dựng sinh kế bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống. Lựa chọn nghề nghiệp là quyết định quan trọng đối với tương lai mỗi người; người học cần hiểu bản thân, hiểu nghề, nắm được các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, phẩm chất, điều kiện học tập và triển vọng việc làm.

Năm 2026, cuộc thi tập trung vào ba nhóm ngành: Công nghệ số và sáng tạo số; Kỹ thuật, công nghệ và sản xuất xanh - thông minh; Dịch vụ hiện đại và chăm sóc con người. Mỗi video cần trả lời các câu hỏi căn bản: Vì sao lựa chọn nghề này? Người học cần chuẩn bị những gì? Nghề có thể mở ra cơ hội việc làm nào? Khả năng phát triển và đóng góp của nghề đối với cá nhân, gia đình, cộng đồng ra sao?

Đặc biệt, cuộc thi ưu tiên những câu chuyện gắn với chuyển dịch cơ cấu lao động, phát triển kinh tế nông thôn, giảm nghèo đa chiều và tạo sinh kế bền vững ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, địa bàn đặc biệt khó khăn, biên giới và hải đảo.

Tại lễ phát động, ông Trần Thanh Đạm - Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhấn mạnh, lựa chọn nghề nghiệp là quyết định quan trọng, có ý nghĩa bước ngoặt đối với tương lai mỗi người. Thanh niên cần là chủ thể quyết định con đường nghề nghiệp của mình, bởi chính các em là người hiểu rõ nhất năng lực, đam mê và sở trường của bản thân.

Gia đình, nhà trường và xã hội giữ vai trò đồng hành, định hướng, hỗ trợ và tạo cơ hội, chứ không quyết định thay các em. Lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn, dựa trên năng lực và điều kiện thực tế, sẽ tạo nền tảng để người trẻ phát huy tiềm năng, tự tin học tập và vững vàng bước vào thị trường lao động.

"Từ góc độ cơ quan quản lý Nhà nước, chúng tôi luôn xác định: Giáo dục nghề nghiệp phải gắn liền với việc làm một cách thực chất và sinh kế bền vững lâu dài. Điều này đòi hỏi sự vận hành đồng bộ của một hệ sinh thái chặt chẽ, bao gồm: cơ quan quản lý Nhà nước, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, chính quyền địa phương, gia đình và cộng đồng.

Trong đó, thông tin thị trường lao động là kim chỉ nam; doanh nghiệp tham gia nhiều hơn, trực tiếp hơn, hiệu quả hơn vào công tác đào tạo, đánh giá kỹ năng và đặt hàng nhân lực; nhà trường là nơi trang bị nền tảng tay nghề bền vững và giúp người học sẵn sàng cho tương lai", ông Trần Thanh Đạm cho hay.

Theo ông Trần Thanh Đạm, đứng trước làn sóng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế xanh, tay nghề truyền thống nếu đứng một mình sẽ không đủ.Người lao động trẻ cần được trang bị toàn diện bộ kỹ năng tương lai: từ tư duy số, năng lực ứng dụng AI có trách nhiệm, khả năng giải quyết vấn đề phức tạp, cho đến kỹ năng hợp tác và tinh thần học tập suốt đời. Thước đo cuối cùng của chất lượng giáo dục nghề nghiệp chính là khả năng thích ứng linh hoạt, năng lực làm việc thực tế và thu nhập xứng đáng của người học sau khi ra trường.

Tuyên dương những cá nhân "người tốt, việc tốt" trong chuyển đổi số

Cuộc thi "Người mở đường số nơi bản làng" nhấn mạnh vào chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ được ứng dụng để giải quyết những vấn đề cụ thể, giúp người dân tiếp cận thông tin, dịch vụ và cơ hội phát triển thuận lợi hơn.

Nhân vật của các tác phẩm dự thi có thể là những người hướng dẫn đồng bào sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, định danh điện tử; giáo viên ứng dụng công nghệ vào dạy học, hỗ trợ xóa mù chữ, bảo tồn tiếng nói và văn hóa dân tộc; những người đưa nền tảng số vào sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá sản phẩm địa phương, phát triển du lịch cộng đồng, mở rộng thị trường và nâng cao thu nhập.

Cuộc thi cũng hướng tới những cá nhân, nhóm cá nhân đổi mới cách phổ biến, giáo dục pháp luật; hỗ trợ người dân tiếp cận trợ giúp pháp lý, phòng ngừa lừa đảo trên không gian mạng hoặc xây dựng các mô hình hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin tại cơ sở.

Ông Phạm Quỳnh - Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho rằng, chuyển đổi số nơi bản làng có thể khởi đầu từ những việc cụ thể, vừa sức, đáp ứng đúng nhu cầu của người dân. Những định hướng lớn chỉ thực sự đi vào đời sống khi được triển khai bằng những cách làm thiết thực, giúp từ một người biết sử dụng công nghệ đến nhiều người có thể làm theo và nhận thấy hiệu quả.

Theo ông Phạm Quỳnh, nhân vật trong tác phẩm có thể là người đang thực hiện những công việc bình dị trong một gia đình, lớp học hay nhóm sản xuất. Sức thuyết phục của tác phẩm nằm ở việc làm rõ nhu cầu thực tế, hành động cụ thể và những thay đổi mà người trong cuộc có thể cảm nhận, kể lại.