Nền văn hoá ẩm thực Nhật Bản nổi tiếng với sự cầu kỳ và tinh tế. Đó là những chiếc kẹo wakizashi tinh xảo tới từng chi tiết, là lát cá sống trơn bóng như thạch dùng làm sushi,... Những món ăn này khiến cho ẩm thực Nhật Bản được ngợi ca về sự xa hoa, tráng lệ và quyền quý. Nhưng ít ai biết rằng, Nhật Bản còn có một phần ẩm thực giản dị, đơn thuần - ấy là những món cơm.
Một quốc gia nghèo tài nguyên, thường xuyên phải chịu hậu quả từ những trận động đất, sóng thần cường độ mạnh như Nhật Bản thì người dân đâu thể ăn cao lương mỹ vị cả đời. Bởi vậy, sự góp mặt của những món “cơm nhà nghèo” đã cứu nguy cho bao ngươi ở quốc gia này và thể hiện nét đẹp của việc tạo ra một bữa ăn ngon từ sự thiếu thôn.
Cơm chan nước lạnh
Có ý kiến cho rằng, khi xưa vùng Yamagata rất nghèo nàn và thường xuyên chịu cảnh đói kém nên người dân đã chan nước lạnh vào cơm cho dễ nuốt và no nhanh hơn. Một ý kiến khác lại cho rằng, vùng Yamagata vào mùa hè rất nóng nên cơm nấu từ đêm trước sẽ bị nhớt và có dấu hiệu ôi thiu. Để tránh lãng phí thì người dân đã rửa cơm vào nước lạnh để loại bỏ phần nhớt rồi dùng nước lạnh sạch chan vào để cơm mát dễ ăn hơn.
Theo thời gian, món ăn này trở thành đặc sản của vùng Yamagata và lan sang vài vùng khác ở khu vực Tohuku. Ngày nay, người dân đã ăn kèm với các món ăn có vị mặn như dưa muối chua, cá hồi, rong biển, trứng cá,... món cơm đậm đà hơn.
Cơm chan nước trà
Cơm chan nước trà hay còn được gọi là “cơm đuổi khách”, là món ăn rất nổi tiếng của người dân Kyoto. Theo đó, nếu phải tiếp đãi những vị khách mà mình không ưa thì họ sẽ đuổi khéo bằng cách mời ăn món cơm chan nước trà với ngụ ý: “Về đi thôi, nhà không còn gì để đãi nữa rồi!”.
Bên cạnh đó, cơm chan nước trà còn là món ăn tận dụng triệt để đồ ăn thừa trong gia đình. Khi mà trong bếp không còn đồ mặn để ăn cùng thì trộn cùng với nước trà sẽ giúp người dân nhanh no bụng và tăng hương vị cho món ăn trắng.
Cơm mơ muối
Đây là một trong những món ăn “con nhà nghèo” nổi tiếng nhất trên phim ảnh Nhật Bản. Một bát cơm trắng sẽ ăn kèm với một quả mơ muối khô, nhìn thôi đã thấy toát lên sự nghèo khó. Tuy nhiên, cách làm món mơ muối ăn kèm này không hề đơn giản đâu nhé vì một mẻ mơ ngon phải mất gần một năm.
Cơm rong biển
Ngày nay, rất nhiều quốc gia mến mộ món cơm rong biển của người Nhật bởi tiện lợi và bổ dưỡng. Rong biển sau khi phơi khô sẽ được tẩm gia vị và trộn cùng cơm nóng. Người Nhật thường nắm tròn hoặc tam giác để mang đi học, đi làm.
Hiện nay, người ta thường trộn cá ngừ nghiền, thịt xay,... cùng với cơm rong biển hoặc nhồi chúng vào làm phần nhân. Đối với sinh viên hoặc những người độc thân thì chỉ một nắm cơm rong biển đã quá đủ để cứu đói, nhất là vào thời điểm cuối tháng.
Cơm trộn furikake
Nếu nước mắm là gia vị không thể thiếu với các gia đình người Việt thì Furikake là một loại gia vị mà bất kỳ gia đình người Nhật nào cũng có. Furikake là gia vị chỉ có ở Xứ sở Mặt trời mọc, nó là hỗn hợp bột mịn được nghiền từ rong biển khô, cá khô, hạt vừng và muối. Nếu lỡ trong bếp chẳng còn gì ăn, người Nhật chỉ cần xới một bát cơm nóng rồi rắc một thìa furikake lên là xong.
Cơm natto
Natto là món khá kén người nước ngoài ăn bởi mùi của đậu tương lên men không được dễ chịu là bao. Tuy nhiên, đây lại là món ăn luôn có sẵn trong các bữa ăn của người Nhật. Khi không có gì để nấu ăn, người ta sẽ ăn cơm trắng kèm natto để vừa no bụng, vừa có chất dinh dưỡng. Mặc dù gọi là “cơm nhà nghèo” nhưng món này phổ biến trên toàn quốc và người ta sẽ ăn mỗi ngày vì quá ngon.
