Đề xuất tuyển sinh lớp 10 trường chuyên theo 3 khối

Một trong những thay đổi đáng chú ý tại dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên là chuyển từ tuyển sinh theo từng môn chuyên sang tuyển sinh theo 3 khối: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. Cách tổ chức mới cũng mở ra cơ hội để học sinh trải nghiệm, khám phá năng lực trước khi chọn môn học chuyên sâu.

Trường chuyên sẽ được tổ chức theo 3 khối

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên, thay thế Thông tư số 05/2023/TT-BGDĐT ngày 28/2/2023.

Điểm mới đáng chú ý là thay vì tổ chức lớp chuyên theo từng môn học như hiện nay, dự thảo đề xuất chia thành 3 khối chuyên:

• Khối Khoa học tự nhiên: Gồm Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học và Tin học.
• Khối Khoa học xã hội: Gồm Ngữ văn, Lịch sử và Địa lí.
• Khối Ngoại ngữ: Tổ chức theo ngoại ngữ mà học sinh đăng ký dự tuyển.

Theo định hướng này, học sinh vẫn học đầy đủ các môn học và hoạt động giáo dục theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Danh mục môn học lựa chọn được xác định thống nhất theo từng khối. Chẳng hạn, học sinh khối Khoa học tự nhiên học các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học; học sinh khối Khoa học xã hội và Ngoại ngữ học các môn Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học cùng một môn tự chọn trong các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học, Công nghệ.

Tất cả học sinh đều tham gia giáo dục nghệ thuật, giáo dục thể chất và được lựa chọn nội dung phù hợp với sở thích, năng khiếu.

Được trải nghiệm trước khi chọn môn chuyên sâu

Một điểm mới đáng chú ý khác là học sinh không phải xác định ngay môn học chuyên sâu từ khi trúng tuyển. Thay vào đó, các bạn có thời gian trải nghiệm và nhận tư vấn trước khi đưa ra lựa chọn.

Trong học kì I lớp 10, học sinh được học tập, tham gia các dự án học tập nhập môn, trải nghiệm những lĩnh vực khác nhau và được tư vấn để định hình ngành nghề mình quan tâm.

Cuối học kì I, ngoài môn chuyên bắt buộc của khối (Toán đối với khối Khoa học tự nhiên, Ngữ văn đối với khối Khoa học xã hội và ngoại ngữ trúng tuyển đối với khối Ngoại ngữ), mỗi học sinh đăng ký thêm 2 môn thuộc khối để học chuyên sâu. Các môn được lựa chọn có thể gắn với định hướng và tổ hợp xét tuyển đại học trong tương lai.

Từ học kì II lớp 10, học sinh bắt đầu học các chuyên đề định hướng. Từ lớp 11, các bạn học ổn định nội dung giáo dục nâng cao dành cho môn chuyên tại lớp chuyên theo môn học. Nếu có nguyện vọng, học sinh được xem xét thay đổi môn học chuyên sâu vào cuối năm lớp 10 hoặc lớp 11, trên cơ sở tư vấn, đánh giá năng lực và sự đồng ý của cha mẹ.

Đặc biệt, từ học kì II lớp 10, mỗi học sinh phải tham gia ít nhất một dự án học tập liên môn, liên ngành theo nhóm. Các dự án hướng tới giải quyết vấn đề thực tiễn, có sự hướng dẫn của giáo viên và phối hợp với giảng viên, nhà khoa học tại trường đại học, viện nghiên cứu hoặc doanh nghiệp.

Thay đổi cách thi, không chia chỉ tiêu theo từng môn

Theo dự thảo, học sinh dự tuyển vào trường chuyên theo khối chuyên, mỗi khối áp dụng một phương thức tuyển sinh và một điểm chuẩn chung, không xác định chỉ tiêu riêng cho từng môn chuyên.

Đối với khối Ngoại ngữ, học sinh đăng ký dự tuyển theo ngoại ngữ cụ thể. Việc trúng tuyển vào một khối không có nghĩa là các bạn phải học chuyên sâu tất cả các môn thuộc khối đó.

Các bài thi Toán và Ngữ văn thông thường sử dụng đề thi chung của Sở GD&ĐT trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 tại địa phương. Riêng bài thi Toán nâng cao, Ngữ văn nâng cao và bài thi ngoại ngữ do Sở GD&ĐT quy định trên nền tảng yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS.

Với bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, đây là bài thi tổng hợp nhằm đánh giá khả năng đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề. Nội dung được xây dựng trên nền tảng kiến thức của chương trình THCS, không yêu cầu học sinh phải có kiến thức chuyên sâu của từng môn học.

Điểm các bài thi Toán nâng cao, Ngữ văn nâng cao và ngoại ngữ được tính hệ số tối thiểu là 2; những bài thi còn lại tính hệ số 1 vào tổng điểm xét tuyển. Quy định này nhằm lựa chọn học sinh có nền tảng kiến thức, tư duy và tiềm năng phát triển phù hợp với lĩnh vực của khối chuyên, đồng thời hạn chế tình trạng luyện thi, học trước kiến thức chuyên sâu.

Chú trọng phát triển năng lực toàn diện

Không chỉ thay đổi cách tuyển sinh, dự thảo còn định hướng đổi mới hoạt động giáo dục tại trường chuyên theo 3 tầng: giáo dục toàn diện theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018; giáo dục nâng cao theo khối chuyên; giáo dục chuyên sâu theo môn học kết hợp với các dự án liên môn, liên ngành.

Đáng chú ý, dự thảo khuyến khích mỗi trường chuyên thiết lập quan hệ hợp tác thường xuyên với ít nhất một cơ sở giáo dục đại học để tổ chức chuyên đề, dự án học tập, hướng dẫn nghiên cứu khoa học, tư vấn hướng nghiệp và sử dụng chung phòng thí nghiệm, thiết bị.

Những học sinh có năng khiếu đặc biệt nổi trội vẫn được tuyển chọn, bồi dưỡng tham gia các đội tuyển học sinh giỏi quốc gia, quốc tế. Tuy nhiên, các bạn phải học đầy đủ những môn học khác, không được miễn, giảm hoặc cắt bỏ chương trình học tập.

Việc đánh giá chất lượng trường chuyên cũng không chỉ căn cứ vào thành tích thi cử, giải thưởng mà còn xem xét sự tiến bộ, phẩm chất, năng lực của học sinh và quá trình học tập, nghề nghiệp của cựu học sinh.

Dự kiến áp dụng từ năm học 2027-2028

Theo dự thảo, mô hình mới dự kiến được áp dụng từ năm học 2027-2028. Những trường chuyên chưa bảo đảm các điều kiện cần thiết có thể áp dụng từ năm học 2028-2029. Thời điểm triển khai cụ thể do Sở GD&ĐT hoặc cơ sở giáo dục đại học quản lý trường quyết định sau khi đánh giá điều kiện về đội ngũ, chương trình, kế hoạch giáo dục, cơ sở vật chất và phương án tuyển sinh.

Đối với học sinh đã trúng tuyển và đang học tại trường chuyên trước thời điểm Thông tư có hiệu lực, các bạn được tiếp tục học theo lớp chuyên và chương trình đã tuyển sinh cho đến khi hoàn thành cấp học.

Những đề xuất này cho thấy định hướng đổi mới trường chuyên không chỉ dừng ở việc thay đổi cách thi tuyển mà còn hướng tới phát hiện, bồi dưỡng tài năng trên nền tảng kiến thức toàn diện, tư duy liên ngành và định hướng nghề nghiệp sớm. Tuy nhiên, đây vẫn là nội dung dự thảo đang được lấy ý kiến, chưa phải quy định chính thức.