Những ngày qua, mạng xã hội lan truyền đoạn video ghi lại cảnh một người mẹ cùng hai con nhỏ bị nhân viên an ninh tại trung tâm thương mại AEON MALL Long Biên (Hà Nội) giữ lại để kiểm tra do nghi ngờ lấy cắp tài sản. Sau khi hóa đơn mua hàng được đối chiếu, sự việc được xác định là hiểu lầm và đơn vị vận hành đã chính thức xin lỗi khách hàng.
Tuy nhiên, điều khiến nhiều người day dứt không chỉ là sự cố đã xảy ra, mà còn là hình ảnh hai em nhỏ bật khóc trong hoảng loạn giữa đám đông. Đáng nói hơn, những khoảnh khắc ấy vẫn đang tiếp tục được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội, làm dấy lên những lo ngại về quyền riêng tư và sự an toàn tâm lý của trẻ em.
Không chỉ đúng quy trình, còn cần đặt trẻ em ở vị trí ưu tiên
Bên cạnh những tranh luận về quy trình nghiệp vụ hay trách nhiệm của các bên liên quan, vụ việc cũng gợi lên một câu hỏi đáng suy ngẫm: Trong những tình huống có trẻ em chứng kiến, người lớn đã thực sự đặt lợi ích của các em lên hàng đầu hay chưa?
Trong bất kỳ trường hợp nào, khi cần xác minh thông tin với khách hàng, đặc biệt là khách hàng đi cùng con nhỏ, cách thức tiếp cận, không gian làm việc và thái độ ứng xử đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Trẻ em rất nhạy cảm với những biểu hiện căng thẳng của người lớn. Chỉ cần chứng kiến cha mẹ bị chất vấn trước đám đông hoặc bị bao quanh bởi nhiều người lạ, các em cũng có thể cảm thấy lo lắng, bất an và sợ hãi.
Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng nguyên tắc "lợi ích tốt nhất của trẻ em" cần được đặt ở vị trí trung tâm trong mọi quyết định và hành động có liên quan đến trẻ. Điều đó không chỉ dành cho gia đình, nhà trường mà còn là trách nhiệm của các đơn vị cung cấp dịch vụ, lực lượng bảo vệ, nhân viên chăm sóc khách hàng và tất cả những người thường xuyên làm việc trong môi trường có trẻ em xuất hiện.
Một sự việc hoàn toàn có thể được xác minh bằng thái độ bình tĩnh, tôn trọng và kín đáo hơn. Bởi đôi khi, điều khiến trẻ em tổn thương không chỉ là bản thân sự việc, mà còn là cách người lớn ứng xử với nhau trước mặt các em.
Khi câu chuyện vẫn tiếp tục được chia sẻ với hàng nghìn lượt bình luận và tương tác trên mạng xã hội, câu hỏi cần được đặt ra không phải là ai thắng trong cuộc tranh luận, mà là liệu hai bạn nhỏ trong vụ việc đã thực sự được bảo vệ hay chưa.
Những vết hằn tâm lý không dễ xóa nhòa
Trong những đoạn video được lan truyền trên mạng xã hội, hình ảnh hai em nhỏ khóc nức nở giữa đám đông khiến nhiều người không khỏi xót xa.
Với người lớn, một sự việc có thể khép lại khi sự thật được làm sáng tỏ. Nhưng với trẻ em, cảm giác sợ hãi, hoang mang hay bất an không dễ dàng biến mất chỉ sau một lời xin lỗi.
Các chuyên gia tâm lý cho rằng những trải nghiệm gây căng thẳng hoặc tổn thương có thể để lại dấu ấn lâu dài trong tâm lý trẻ. Khi chứng kiến người thân bị nghi ngờ, bị chất vấn giữa nơi công cộng, các em có thể cảm thấy mất an toàn, lo lắng hoặc sợ hãi trước những tình huống tương tự trong tương lai.
Tiếng khóc hoảng loạn của hai bạn nhỏ trong các đoạn video được chia sẻ trên mạng không đơn thuần là phản ứng nhất thời. Theo các chuyên gia tâm lý, những trải nghiệm gây sốc có thể để lại dấu ấn lâu dài trong nhận thức và cảm xúc của trẻ. Nỗi sợ nơi đông người, cảm giác bất an khi đến các địa điểm công cộng hoặc tâm lý dè dặt với những người mặc đồng phục có thể xuất hiện sau sự cố.
Điều đáng lo ngại là những tổn thương ấy thường khó nhìn thấy bằng mắt thường nhưng có thể âm thầm ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý của trẻ. Người lớn có thể tìm lại công bằng qua những bằng chứng xác thực, nhưng trẻ em lại cần nhiều thời gian hơn để chữa lành những tổn thương về tinh thần.
Khi mạng xã hội vô tình khiến nỗi đau kéo dài
Điều đáng tiếc là sau khi sự việc được làm sáng tỏ, nhiều hình ảnh và video ghi lại khoảnh khắc hoảng loạn của hai bạn nhỏ vẫn tiếp tục được chia sẻ rộng rãi.
Không ít bài đăng để lộ rõ khuôn mặt, đặc điểm nhận dạng hoặc hoàn cảnh của các em. Mỗi lượt chia sẻ, mỗi bình luận tưởng chừng vô hại lại có thể khiến câu chuyện tiếp tục bị nhắc lại và kéo dài.
Trẻ em không phải là nhân vật chính của các cuộc tranh luận trên mạng xã hội. Các em càng không nên trở thành tâm điểm chú ý hay đối tượng để cộng đồng mạng bình luận, phán xét.
Khi một hình ảnh đã xuất hiện trên internet, rất khó để thu hồi hoàn toàn. Điều đó đồng nghĩa với việc ký ức không vui của trẻ có thể bị lưu giữ và lan truyền ngoài mong muốn của gia đình cũng như chính các bạn nhỏ.
Quyền riêng tư của trẻ em được pháp luật bảo vệ
Pháp luật Việt Nam đã có nhiều quy định cụ thể nhằm bảo vệ quyền riêng tư và hình ảnh của trẻ em.
Điều 21 của Luật Trẻ em 2016 về Quyền bí mật đời sống riêng tư quy định, trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình vì lợi ích tốt nhất của trẻ em. Đồng thời, trẻ em được pháp luật bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín, bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác; được bảo vệ và chống lại sự can thiệp trái pháp luật đối với thông tin riêng tư.
Điều 29 của Luật An ninh mạng 2018 quy định về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng nêu rõ: "Trẻ em có quyền được bảo vệ, tiếp cận thông tin, tham gia hoạt động xã hội, vui chơi, giải trí, giữ bí mật cá nhân, đời sống riêng tư và các quyền khác khi tham gia trên không gian mạng". Đồng thời cũng nhấn mạnh trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân trong việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.
Bên cạnh đó, Nghị định 56/2017/NĐ-CP quy định hình ảnh cá nhân, thông tin học tập, trường lớp và nhiều dữ liệu khác của trẻ em thuộc nhóm thông tin cần được bảo vệ. Việc đăng tải những thông tin này lên mạng khi chưa có sự đồng ý của người có trách nhiệm là hành vi vi phạm quy định pháp luật.
Hãy hành động văn minh để bảo vệ trẻ em
Một xã hội văn minh không chỉ được đánh giá qua sự phát triển của hạ tầng hay công nghệ, mà còn ở cách cộng đồng đối xử với những người yếu thế nhất, đặc biệt là trẻ em.
Đối với những vụ việc có liên quan đến trẻ nhỏ, mỗi người dùng mạng xã hội cần cân nhắc kỹ trước khi bấm nút chia sẻ. Thay vì lan truyền hình ảnh nhận diện các bạn nhỏ, chúng ta có thể tập trung vào bản chất sự việc, các bài học về ứng xử, trách nhiệm và quyền trẻ em.
Mỗi người cũng có thể góp phần bảo vệ em trẻ bằng cách không tương tác với các nội dung vi phạm quyền riêng tư của trẻ em; nhắc nhở chủ tài khoản che mặt hoặc gỡ bỏ hình ảnh chưa phù hợp; đồng thời báo cáo những nội dung xâm phạm quyền lợi của trẻ trên các nền tảng mạng xã hội.
Sự thật của vụ việc có thể đã được làm sáng tỏ. Nhưng để trẻ em thực sự được bảo vệ, điều các bạn cần lúc này không phải là thêm những lượt chia sẻ hay bình luận, mà là sự tôn trọng, thấu hiểu và một khoảng bình yên để lớn lên như bao đứa trẻ khác.
