Giảm nghèo thông tin không chỉ đơn thuần là tiếp cận internet hay dữ liệu, mà còn là nâng cao khả năng tiếp cận các nguồn thông tin hữu ích, chính sách hỗ trợ, kiến thức kỹ năng sinh kế và cơ hội học hỏi, giúp người dân vùng khó khăn có đủ tư liệu để thay đổi tư duy và hành động phát triển đời sống. Công tác này được xem như một trụ cột quan trọng trong phương pháp giảm nghèo đa chiều - khi đánh giá nghèo không chỉ dựa vào thu nhập mà còn dựa trên tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, trong đó thông tin đóng vai trò trung tâm.
Triển khai tại địa phương: Mô hình và kết quả ban đầu
Tỉnh Quảng Ngãi là một trong những địa phương đi đầu trong bước đi này. Họ xác định chiến lược giảm nghèo thông tin nhằm tạo “bệ đỡ” giúp người dân nâng cao nhận thức, kỹ năng và kiến thức để phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu. Thời gian qua, từ các nguồn lực của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, nông thôn mới, tỉnh Quảng Ngãi đã đầu tư gần 1.000 cụm loa trên địa bàn toàn tỉnh. Đây là phương tiện đưa thông tin đến gần hơn với người dân, nhất là người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.
Tại Thái Nguyên, dự án giảm nghèo thông tin được chú trọng để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng sau sáp nhập hành chính với Bắc Kạn, giúp dân chúng tiếp cận chính sách và cơ hội phát triển bền vững. Cùng với báo chí, hệ thống truyền thanh cơ sở tiếp tục phát huy vai trò cung cấp thông tin tại các xã, phường. Việc đầu tư, nâng cấp loa truyền thanh đã giúp chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề, vay vốn ưu đãi đến với người dân một cách nhanh chóng, kịp thời và dễ tiếp nhận. Đến cuối năm 2024, tỷ lệ hộ nghèo của Thái Nguyên giảm còn 2,04%, mức giảm bình quân 1,15%/năm, vượt mục tiêu đề ra.
Tỉnh Cao Bằng cũng đưa truyền thông và giảm nghèo về thông tin vào Dự án 6 của Chương trình mục tiêu quốc gia để tăng cường nhận thức xã hội về giảm nghèo đa chiều. Năm 2025, tỉnh Cao Bằng phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo 4,0% trở lên, đưa tỷ lệ hộ nghèo từ 24,71% đầu năm xuống còn 20,71% vào cuối năm. Hiện nay, tỉnh đang chỉ đạo các cấp, các ngành tập trung triển khai các dự án, tiểu dự án thành phần của Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) giảm nghèo bền vững, trong đó chú trọng công tác truyền thông và giảm nghèo về thông tin.
Trong giai đoạn 2021-2024, tỉnh Cao Bằng đã tổ chức được 27 lớp tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác thông tin và truyền thông, với 2.217 người tham dự; tăng cường cơ sở vật chất thiết lập mới tại 75 xã, nâng cấp mở rộng hệ thống đài truyền thanh xã ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông tại 49 xã có đài truyền thanh công nghệ không dây FM đã hư hỏng xuống cấp không thể khắc phục sử dụng được hoặc đã hết khấu hao tài sản theo quy định; nâng cấp 1 Cụm thông tin cơ sở tại Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, huyện Quảng Hòa cũ; lắp đặt mới, hoàn thành đưa vào sử dụng 1 Cụm thông tin điện tử tại Cửa khẩu Trà Lĩnh, huyện Trùng Khánh cũ; hỗ trợ duy trì, vận hành 99 điểm cung cấp dịch vụ bưu chính công cộng phục vụ tiếp cận thông tin của nhân dân tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Tầm quan trọng của giảm nghèo thông tin
Giảm nghèo thông tin phải gắn với mục tiêu lớn hơn của Việt Nam là giảm nghèo đa chiều, tạo ra hệ sinh thái an sinh xã hội bao trùm. Điều này đồng nghĩa với việc mở rộng tiếp cận y tế, giáo dục, tín dụng, nhà ở, nước sạch và thông tin, giúp người dân không chỉ nhận được hỗ trợ mà còn biết cách tận dụng các điều kiện đó để lập kế hoạch phát triển bản thân.
Khác với nghèo kinh tế truyền thống chỉ dựa vào thu nhập, nghèo về thông tin khiến người dân bị bỏ lại phía sau, không tiếp cận được những lợi ích thiết thực từ chính sách, công nghệ và kiến thức sản xuất, điều này có thể kéo dài vòng luẩn quẩn của nghèo đói. Việc nâng cao truyền thông, thúc đẩy chuyển đổi số, và phổ cập thông tin là cách thức giúp tăng cơ hội học hỏi, mở rộng thị trường, tiếp cận dịch vụ và xây dựng kỹ năng phù hợp với thực tế kinh tế.
Theo thông tin từ Bộ Tài chính, giai đoạn 2021-2025, nguồn vốn thực hiện Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đã được đầu tư cho 2.716 công trình xây dựng mới. Trong đó: 1.582 công trình giao thông, 284 công trình thủy lợi, 407 công trình giáo dục, 41 công trình y tế, 100 công trình nước sạch, 169 công trình văn hóa, 55 công trình điện, 77 công trình khác và 1.586 công trình duy tu bảo dưỡng. Trong đó có không ít các công trình được đầu tư để cung cấp thông tin về giảm nghèo đến người dân.
Trong lộ trình giảm nghèo bền vững, giảm nghèo thông tin đang ngày càng được công nhận là một cấu phần thiết yếu, giúp người dân ở vùng khó khăn tiếp cận kiến thức, dịch vụ và cơ hội phát triển. Từ những bài học tại địa phương đến chính sách toàn quốc, chiến lược này góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển, biến thông tin thành công cụ truyền lực để “không ai bị bỏ lại phía sau”
