Tuy nhiên, việc thiếu thông tin hoặc thiếu khả năng tiếp cận thông tin đã và đang trở thành “hố sâu vô hình”, kìm hãm cơ hội phát triển của nhiều hộ nghèo, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Thông tin là dịch vụ xã hội cơ bản trong chuẩn nghèo đa chiều
Theo thông tin từ Tiểu dự án "Giảm nghèo về thông tin" thuộc Dự án 6, thông tin được coi là một trong những dịch vụ xã hội cơ bản trong chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021-2025, đứng ngang hàng với y tế, giáo dục, nhà ở hay nước sạch. Điều này thể hiện rõ quan điểm của Nhà nước: giảm nghèo bền vững không chỉ là nâng cao thu nhập mà còn đảm bảo người dân được tiếp cận thông tin thiết yếu để tự phát triển.
Tiểu dự án “Giảm nghèo về thông tin” thuộc Dự án 6 của Chương trình mục tiêu quốc gia xác định ba mục tiêu chính: hỗ trợ sử dụng dịch vụ viễn thông, nâng cao năng lực hệ thống thông tin cơ sở và đảm bảo mọi xã đặc biệt khó khăn có hệ thống cung cấp thông tin công cộng. Đây chính là nền tảng để triển khai rộng rãi các chính sách giảm nghèo, dịch vụ công trực tuyến và kiến thức kỹ thuật cho người dân.
Thiếu thông tin khiến người dân bỏ lỡ cơ hội hưởng chính sách
Một trong những lý do rõ ràng nhất khiến việc giảm nghèo thông tin trở nên cấp bách là người dân không biết về sự tồn tại hoặc cách thức tiếp cận các chính sách hỗ trợ. Thực tế cho thấy nhiều hộ nghèo tại vùng sâu vùng xa thường chưa nhận được hoặc tiếp nhận muộn các thông tin về tín dụng ưu đãi, nghề đào tạo, trợ giúp sinh kế… khiến họ không thể tận dụng các nguồn lực hỗ trợ.
Do đó, các bộ, ngành và địa phương đã tăng cường truyền thông chính sách thông qua loa truyền thanh xã, trang tin điện tử, tập huấn kỹ năng số, kết hợp chuyển đổi số để đưa thông tin đến đúng đối tượng thụ hưởng.
Thông tin giúp thay đổi nhận thức và năng lực tự lực của người nghèo
Giảm nghèo thông tin không chỉ dừng lại ở việc cung cấp dữ liệu, mà còn là nâng cao khả năng sử dụng thông tin. Đây là yếu tố quyết định để người dân có thể tự chủ trong sinh kế, áp dụng khoa học kỹ thuật, tìm kiếm thị trường và cơ hội việc làm mới.
Điển hình tại Quảng Ngãi, người dân sau khi được tiếp cận thông tin và tập huấn kỹ thuật đã thay đổi mô hình sản xuất theo hướng hiệu quả hơn, từ việc nuôi trâu bò đến trồng trọt ứng dụng công nghệ, giúp nâng cao thu nhập và thoát nghèo bền vững.
Trong khi đó, tại một số xã triển khai mạnh giải pháp số và truyền thông cơ sở, đội ngũ cán bộ được tập huấn kỹ năng số đã trở thành “cầu nối” truyền tải chính sách giảm nghèo, giúp các hộ nghèo chủ động tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và cơ hội phát triển.
Thu hẹp khoảng cách số để không ai bị bỏ lại phía sau
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, khoảng cách thông tin ngày càng trở thành rào cản lớn với người nghèo. Theo đánh giá chuyên môn, thu hẹp khoảng cách số, từ hạ tầng internet, kỹ năng số đến các kênh tiếp nhận thông tin là đòn bẩy mềm giúp người nghèo tham gia sâu hơn vào phát triển kinh tế - xã hội.
Khoảng cách này còn ảnh hưởng tới bình đẳng giới trong giảm nghèo, khi phụ nữ, người cao tuổi và nhóm yếu thế khác thường là những người gặp khó khăn nhất trong truy cập thông tin và dịch vụ. Việc xóa bỏ nghèo thông tin đã được nhiều Bộ, ngành triển khai, trong đó giảm nghèo về thông tin được nhấn mạnh như bước đầu tiên để góp phần bình đẳng và phát triển bền vững.
Chính sách tiếp cận thông tin giúp tăng hiệu quả các chương trình giảm nghèo
Các bộ, như Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Thông tin và Truyền thông và cơ quan giảm nghèo quốc gia đã phối hợp triển khai nhiều hoạt động cụ thể: nâng cấp hệ thống thông tin cơ sở, phổ cập sử dụng internet và smartphone, tập huấn cộng đồng và cán bộ cơ sở. Những bước đi này không chỉ đưa chính sách tới người dân, mà còn tạo ra kết nối mới giữa người nghèo và các dịch vụ hỗ trợ.
Kết quả là khi người dân hiểu đúng và kịp thời về các chương trình giảm nghèo, tỉ lệ tiếp cận chính sách tăng lên, triển vọng thoát nghèo bền vững cũng mạnh mẽ hơn, từ đó góp phần thực hiện thành công mục tiêu phát triển toàn diện, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Giảm nghèo thông tin đã trở thành một chiến lược nền tảng, không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng vật lý mà là thay đổi tư duy, kỹ năng và cơ hội cho người nghèo tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, chính sách hỗ trợ và thị trường sản xuất. Với sự vào cuộc của bộ, ngành và địa phương, việc thu hẹp khoảng cách thông tin đang dần giúp người dân tự lực và góp phần nâng cao hiệu quả chung của mục tiêu giảm nghèo bền vững ở Việt Nam.
