Thành phố giữa “chảo lửa”
Trong những ngày nắng nóng cao điểm cuối tháng 5/2026, nhiệt độ tại Hà Nội phổ biến từ 39-40°C. Riêng ngày 26/5, trạm Hà Đông ghi nhận mức 41,1°C, chỉ thấp hơn 0,2°C so với kỷ lục nhiệt độ tháng 5 từng được đo tại đây.
Giữa trưa, nhiều tuyến phố vốn đông đúc trở nên thưa vắng. Người ra đường phải che kín cơ thể, tìm bóng râm hoặc liên tục dừng nghỉ. Mặt đường, vỉa hè và các công trình bê tông hấp thụ nhiệt khiến cảm giác ngoài trời càng ngột ngạt.
Sức nóng còn kéo dài đến tối do nhiệt lượng tích tụ trong đường phố và nhà cửa tiếp tục tỏa ra. Nhu cầu sử dụng điều hòa, quạt và các thiết bị làm mát tăng mạnh, gây áp lực lên hệ thống điện.
Không chỉ làm xáo trộn sinh hoạt, nắng nóng còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đặc biệt với những người thường xuyên phải làm việc ngoài trời.
Công nhân xây dựng, nhân viên giao hàng, người bán hàng rong hay công nhân vệ sinh môi trường là những người chịu tác động rõ rệt nhất. Việc tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao có thể gây mất nước, kiệt sức hoặc sốc nhiệt. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền cũng cần được chú ý bảo vệ trong những ngày nắng nóng gay gắt.
Vì sao Hà Nội ngày càng nóng?
Nắng nóng tại miền Bắc chịu tác động của nhiều yếu tố khí tượng, trong đó có vùng áp thấp nóng phía Tây và hiệu ứng gió phơn. Tuy nhiên, tại Hà Nội, sức nóng còn được khuếch đại bởi hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.
Đường nhựa, bê tông, mái nhà và các tòa nhà hấp thụ nhiệt vào ban ngày rồi tỏa trở lại môi trường. Trong khi đó, mật độ xây dựng lớn cùng sự thiếu hụt cây xanh, mặt nước và không gian thông thoáng khiến một số khu vực nội đô có cảm giác nóng hơn vùng ngoại thành.
Biến đổi khí hậu cũng làm nền nhiệt trung bình tăng lên, khiến nguy cơ xuất hiện các đợt nóng cực đoan, kéo dài và gay gắt trở thành vấn đề đáng quan tâm.
Với một thành phố đông dân và có tốc độ đô thị hóa nhanh như Hà Nội, những ngày nhiệt độ vượt 40°C vì thế không chỉ là câu chuyện của thời tiết. Nắng nóng còn đặt ra yêu cầu về cách tổ chức không gian sống để thành phố có thể thích ứng tốt hơn trước những biến đổi của khí hậu.
Để thành phố bớt nóng
Ứng phó với nắng nóng không thể chỉ dựa vào điều hòa nhiệt độ. Về lâu dài, Hà Nội cần phát triển thêm công viên, hồ nước, hàng cây tạo bóng mát và những không gian công cộng thông thoáng. Các công trình cũng cần được thiết kế bằng vật liệu ít hấp thụ nhiệt và phù hợp hơn với điều kiện khí hậu.
Bên cạnh những giải pháp của thành phố, mỗi người cũng có thể góp phần bằng những việc gần gũi như sử dụng điện hợp lý, tắt thiết bị khi không cần thiết, chăm sóc và bảo vệ cây xanh, ưu tiên sử dụng phương tiện công cộng khi có điều kiện.
Với các bạn học sinh, những ngày nắng nóng cũng là lúc cần chủ động bảo vệ sức khỏe: hạn chế hoạt động ngoài trời vào thời điểm nắng gay gắt, uống đủ nước, đội mũ và che chắn khi phải di chuyển ngoài trời.
Nắng nóng cực đoan không còn là câu chuyện của một vài ngày hè. Mức nhiệt 41,1°C được ghi nhận tại Hà Đông là lời nhắc rằng Hà Nội không chỉ cần tìm cách chống nóng trước mắt mà còn phải từng bước thay đổi cách quy hoạch, xây dựng và vận hành đô thị để thích ứng với những mùa hè ngày càng khắc nghiệt.
Trần Gia Hân
(Lớp 12 Địa 1, trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam)
