Nhóm nghiên cứu tại Đại học Curtin và Cơ quan Khảo sát Địa chất Tây Australia phát hiện hố va chạm cổ xưa nhất thế giới ở vùng Pilbara, tây bắc Australia, theo New Atlas ngày 6/3. Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Communications.
Hố va chạm này hình thành vào thời kỳ Trái Đất thường xuyên hứng chịu thiên thạch. Do quá cổ xưa, hố trũng đặc trưng đã bị bào mòn theo thời gian, nhưng nhóm khoa học xác định dấu vết của nó thông qua các "hình nón vỡ" – đặc điểm địa chất chỉ xuất hiện dưới áp lực cực lớn, như trong các vụ va chạm thiên thạch hoặc nổ hạt nhân dưới lòng đất.
Với đường kính ít nhất 100 km, hố va chạm này cho thấy thiên thạch khi đó có thể gây ra tác động trên quy mô toàn cầu. Các nhà khoa học ước tính vụ va chạm xảy ra khoảng 3,47 tỷ năm trước, lập kỷ lục mới về hố va chạm lâu đời nhất từng được tìm thấy trên Trái Đất.
"Trước phát hiện này, hố va chạm cổ nhất là Yarrabubba, 2,2 tỷ năm tuổi. Như vậy, phát hiện mới đã đẩy mốc thời gian này lùi xa thêm hơn một tỷ năm", giáo sư Tim Johnson, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết. Hố Yarrabubba nằm cách phát hiện mới khoảng 800 km về phía nam.
Trong hai tỷ năm đầu tiên, Trái Đất liên tục hứng chịu các vụ va chạm thiên thạch khổng lồ, trong đó có sự kiện tạo ra Mặt Trăng khoảng 4,5 tỷ năm trước. Tuy nhiên, rất ít hố va chạm từ thời kỳ này còn tồn tại do sự vận động kiến tạo, xói mòn và các quá trình địa chất khác đã xóa đi dấu vết. Ngược lại, Mặt Trăng vẫn lưu giữ nhiều vết tích do bề mặt ít bị thay đổi theo thời gian.
"Nghiên cứu này không chỉ bổ sung một mảnh ghép quan trọng về lịch sử va chạm của Trái Đất, mà còn gợi mở khả năng phát hiện thêm nhiều hố va chạm cổ khác trong tương lai", Johnson nói thêm.
Theo nhóm nghiên cứu, những vụ va chạm lớn như thế này có thể đã định hình sự tiến hóa của Trái Đất theo cách mà ngày nay vẫn còn ảnh hưởng.
"Lượng năng lượng khổng lồ từ cú va chạm có thể đã đẩy một phần vỏ Trái Đất xuống sâu hơn, hoặc khiến magma từ lớp phủ dâng lên bề mặt. Thậm chí, nó có thể góp phần vào sự hình thành nền cổ (craton) – những khối đất lớn và ổn định, tạo nên nền móng của các lục địa ngày nay", giáo sư Chris Kirkland, đồng tác giả nghiên cứu, nhận định.
