Sự kiện diễn ra đúng vào Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Ngày Quốc tế Bảo tàng 18/5, đồng thời hướng tới kỷ niệm 51 năm thành lập Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Diễn văn tại Lễ kỷ niệm, PGS.TS Nguyễn Trung Minh, Tổng Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam cho biết: Từ năm 1980, nhân chuyến thăm Viện Khoa học Việt Nam, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã đề cập đến việc xây dựng Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam và đến tháng 3 năm 2006, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã chính thức ra đời và hoạt động. Sự ra đời của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam có một ý nghĩa quan trọng với đời sống văn hóa của nhân dân, đáp ứng nguyện vọng cũng như lòng mong mỏi nhiều năm của giới khoa học nói riêng và các thế hệ người Việt Nam nói chung. Sự kiện này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu của đời sống văn hóa, xã hội, giáo dục và phổ biến kiến thức về khoa học tự nhiên của đất nước.
20 năm qua, trưng bày, đón khách tham quan phục vụ công chúng là một nhiệm vụ rất quan trọng của Bảo tàng. Phòng trưng bày Tiến hóa sinh giới tại Hà Nội mở của đón khách từ tháng 5/2014, hằng năm đón 50-70 nghìn khách tham quan.
Bộ sưu tập mẫu vật là xương sống của Bảo tàng, hiện có hơn 100 nghìn mẫu vật phục vụ trưng bày và nghiên cứu khoa học; trong đó, có nhiều mẫu quý, hiếm (như sừng tê giác, ngà voi, hổ, v.v.), nhiều mẫu chuẩn của các loài mới cho khoa học. Kèm theo đó là cơ sở dữ liệu lớn với hơn 2 terabyte.
Bảo tàng đã công bố hơn 1.000 bài báo khoa học trên các tạp chí khoa học quốc gia và quốc tế có uy tín; trong đó, gần một nửa số bài báo được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế có uy tín trong danh mục SCI/SCIE, luôn xếp thứ hạng cao trong top 10 của Viện Hàn lâm KHCNVN. Đặc biệt, 10 sự kiện KH&CN quốc gia nổi bật trong năm 2018 có sự đóng góp về phát hiện khảo cổ học quan trọng của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tại hang động núi lửa Krông Nô, Đắk Nông, di tích tiền sử đầu tiên tại Tây Nguyên được phát hiện trong hang động núi lửa và là hiếm gặp trên thế giới, đã làm thay đổi quan điểm của giới khảo cổ học về nguồn gốc người Tây Nguyên.
Trong quá trình phát triển, dù còn không ít khó khăn, đặc biệt về cơ sở vật chất, việc khởi công dự án xây dựng Bảo tàng mới tại xã Kiều Phú (Hà Nội) cuối năm 2025 đã đánh dấu bước tiến quan trọng trong hiện thực hóa quy hoạch hệ thống bảo tàng quốc gia.
Phát biểu tại Lễ kỷ niệm, GS.TS Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẳng định Bảo tàng đã từng bước trưởng thành, đạt nhiều kết quả quan trọng trên các mặt công tác, từ xây dựng đội ngũ, phát triển cơ sở vật chất, mở rộng mạng lưới hoạt động đến nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học, sưu tầm, bảo tồn và phát huy giá trị các bộ sưu tập mẫu vật. Hoạt động trưng bày, giáo dục, phổ biến kiến thức khoa học tự nhiên ngày càng được đẩy mạnh, tạo dấu ấn tích cực, đóng góp thiết thực vào nhiệm vụ chung của Viện Hàn lâm.
Trên cơ sở những kết quả đạt được, GS.TS Chu Hoàng Hà đề nghị Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng trưng bày, bảo quản và phát triển bộ sưu tập mẫu vật gắn với xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học; đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và phổ biến tri thức, góp phần cùng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẳng định vai trò trụ cột, hạt nhân của nền khoa học và công nghệ quốc gia, hướng tới trình độ khu vực và quốc tế.
Ngay sau Lễ kỷ niệm, Hội nghị toàn quốc lần thứ 4 hệ thống Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đã được tổ chức. Đây là diễn đàn quan trọng quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước cùng trao đổi những kết quả nghiên cứu mới, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất các giải pháp đột phá trong công tác bảo tàng, bảo tồn đa dạng sinh học, hướng tới khai thác hiệu quả và phát triển bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú của Việt Nam.
Cũng nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam (18/5) và 51 năm thành lập Viện (20/5/1975 – 20/5/2026), Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã tổ chức Triển lãm với chủ đề “Dấu ấn Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam”.
Triển lãm không chỉ giới thiệu những thành tựu khoa học và công nghệ tiêu biểu qua hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, mà còn là dịp tôn vinh đội ngũ các nhà khoa học, những người tiên phong trong hành trình khám phá tri thức, sáng tạo công nghệ và đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Qua đó, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, khẳng định vai trò then chốt của khoa học và công nghệ trong phát triển kinh tế - xã hội theo hướng nhanh và bền vững.
