Những kết quả nổi bật trong nhiệm kỳ Đại hội Đoàn XII
Trình bày nội dung công tác phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh; bảo vệ, chăm sóc, giáo dục thiếu niên, nhi đồng, Bí thư T.Ư Đoàn Hồ Hồng Nguyên điểm lại kết quả nổi bật trong nhiệm kỳ Đại hội XII. Trong đó, phong trào “Thiếu nhi Việt Nam thi đua làm theo 5 điều Bác Hồ dạy” tiếp tục được triển khai đồng bộ, nền nếp và phù hợp với đặc điểm của từng khu vực, vùng miền. Nội dung phong trào từng bước được đổi mới theo hướng gắn với yêu cầu giáo dục toàn diện, tạo môi trường để thiếu nhi rèn luyện.
Cuộc vận động “Vì đàn em thân yêu” tiếp tục được triển khai rộng khắp, tập trung chăm lo, hỗ trợ thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, con em công nhân, trẻ em mồ côi và trẻ em chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh. Trong nhiệm kỳ, có 4.541.322 thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn được hỗ trợ, vượt chỉ tiêu 03 triệu thiếu nhi được Đại hội XII đề ra.
Công tác bảo vệ trẻ em và thực hiện nhiệm vụ đại diện tiếng nói, nguyện vọng của trẻ em được triển khai ngày càng chủ động. Các mô hình Hội đồng trẻ em, Diễn đàn trẻ em, phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em” và các hoạt động đối thoại với trẻ em tiếp tục được mở rộng, tạo điều kiện để trẻ em bày tỏ ý kiến, nguyện vọng đối với các vấn đề trẻ em.
Hệ thống Cung Thiếu nhi, Nhà Thiếu nhi và các trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi tiếp tục được quan tâm đầu tư, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động.
Những điểm mới, trọng tâm về công tác phụ trách Đội, bảo vệ, chăm sóc, giáo dục thiếu niên, nhi đồng
Bí thư T.Ư Đoàn Hồ Hồng Nguyên nhấn mạnh những điểm mới, trọng tâm của Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII về công tác phụ trách Đội, bảo vệ, chăm sóc, giáo dục thiếu niên, nhi đồng. Trong đó, xác định rõ mục tiêu phối hợp giữa các cấp, các ngành, gia đình, nhà trường và xã hội trong việc xây dựng, hình thành thế hệ công dân tương lai, chủ nhân của đất nước trong giai đoạn 2030-2045.
Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các nhiệm vụ của nhiệm kỳ XIII xác định việc củng cố tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng Đội cấp xã là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm công tác thiếu nhi trên địa bàn dân cư được triển khai thường xuyên, thống nhất và phù hợp với thực tiễn.
Hội đồng Đội cấp xã cần tăng cường phát huy vai trò tham mưu cho cấp ủy, chính quyền; làm đầu mối phối hợp giữa tổ chức Đoàn, nhà trường, gia đình và các lực lượng xã hội trong chăm lo, giáo dục, bảo vệ trẻ em và tổ chức các hoạt động cho thiếu nhi.
Chị Hồ Hồng Nguyên cũng khẳng định, cần đổi mới phong trào “Thiếu nhi Việt Nam thi đua làm theo 5 điều Bác Hồ dạy” gắn với yêu cầu của thời đại số. Đây là phong trào tiếp tục được xác định là nội dung trọng tâm, xuyên suốt trong công tác Đội và phong trào thiếu nhi. Việc triển khai phong trào cần được cụ thể hóa theo từng nhóm tuổi, địa bàn, vùng miền và điều kiện thực tiễn, bảo đảm phù hợp với yêu cầu giáo dục trong giai đoạn mới.
Quá trình triển khai phong trào “Thiếu nhi Việt Nam thi đua làm theo 5 điều Bác Hồ dạy” cần chuyển mạnh từ việc chú trọng hình thức sang coi trọng chất lượng và hiệu quả giáo dục. Thông qua đó, việc học tập và làm theo 5 điều Bác Hồ dạy trở thành quá trình giáo dục thường xuyên, góp phần hình thành phẩm chất, năng lực và lối sống tích cực cho mỗi đội viên, thiếu nhi, đáp ứng yêu cầu xây dựng hình mẫu công dân tương lai trong giai đoạn 2030-2045.
Một nội dung nữa là đưa năng lực số, STEM, ngoại ngữ và kỹ năng thực hành xã hội vào nội dung giáo dục thiếu nhi. Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII xác định nhiệm vụ trọng tâm là tăng cường giáo dục ngoại ngữ, năng lực số, STEM, kỹ năng thực hành xã hội, trải nghiệm sáng tạo, văn hóa, thể thao, nghệ thuật và kỹ năng sử dụng Internet an toàn cho thiếu nhi. Đây là định hướng nhằm phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu của công dân trong kỷ nguyên số.
Cùng với đó, Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII nhấn mạnh yêu cầu tăng cường công tác chăm lo, giáo dục và bồi dưỡng đội viên lớn, đặc biệt là đội viên bậc trung học cơ sở. Đây là nội dung có ý nghĩa quan trọng, trực tiếp cụ thể hóa phương châm “Xây dựng Đội là xây dựng Đoàn trước một bước”. Hoạt động dành cho đội viên lớn cần được đổi mới theo hướng tăng cường tính trải nghiệm, đối thoại và phát huy vai trò chủ động; chú trọng giao nhiệm vụ, tổ chức các hoạt động vì cộng đồng, giáo dục hướng nghiệp, rèn luyện kỹ năng và phát triển năng lực lãnh đạo.
Ngoài ra, cần bảo đảm quyền tham gia hoạt động Đội của thiếu nhi trong các trường ngoài công lập. Hội đồng Đội Trung ương đã ban hành Kế hoạch số 193-KH/HĐĐTW về phát triển tổ chức Đội trong các trường phổ thông ngoài công lập giai đoạn 2026-2031, xác định đây là mục tiêu quan trọng, cần nghiên cứu kỹ lưỡng lộ trình, xây dựng Kế hoạch cụ thể và nghiên cứu các nhóm giải pháp tiếp cận phù hợp để từng bước mở rộng, tham mưu thành lập và nâng cao chất lượng tổ chức Đội trong loại hình trường học này.
Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII xác định mục tiêu có 4 triệu thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn được các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội hỗ trợ. Đây là sự kế thừa tinh thần của Cuộc vận động “Vì đàn em thân yêu”, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác chăm lo theo hướng bền vững, tăng cường phối hợp liên ngành và huy động sự tham gia của toàn xã hội.
Một vấn đề nữa là bảo vệ trẻ em trên không gian mạng trở thành nhiệm vụ trọng tâm. Không gian mạng mang lại nhiều cơ hội để trẻ em học tập, giao tiếp, sáng tạo và tiếp cận tri thức, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ như tiếp cận thông tin sai lệch, nội dung độc hại, bạo lực mạng, lừa đảo, xâm hại trực tuyến và xâm phạm dữ liệu cá nhân. Vì vậy, tổ chức Đoàn - Đội cần xây dựng “lá chắn số” thông qua việc hình thành kỹ năng sử dụng Internet an toàn, văn minh và có trách nhiệm; giúp trẻ em biết bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện và ứng phó với các nguy cơ trên môi trường mạng, đồng thời phát huy hiệu quả cơ chế phối hợp giữa gia đình, nhà trường, tổ chức Đoàn, Đội và các cơ quan chức năng trong công tác bảo vệ trẻ em.
Tiếp tục phát huy quyền tham gia của trẻ em vào các vấn đề của trẻ em thông qua các mô hình Hội đồng trẻ em, Diễn đàn trẻ em, câu lạc bộ quyền trẻ em, phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em” và các hình thức đối thoại phù hợp. Việc thực hiện quyền tham gia cần chuyển mạnh từ chú trọng số lượng sang nâng cao chất lượng và tính thực chất. Trẻ em phải được cung cấp thông tin phù hợp, trang bị kỹ năng, được thảo luận, bày tỏ ý kiến và được biết kết quả xử lý kiến nghị của mình. Với vai trò là tổ chức đại diện tiếng nói, nguyện vọng của trẻ em, tổ chức Đoàn cần thực hiện đầy đủ các khâu lắng nghe - chuyển tải - theo dõi việc giải quyết.
