Những mô hình sinh kế đa dạng, những con số ấn tượng và những câu chuyện vượt khó điển hình đã và đang tạo nên hành trình chuyển mình bền vững cho vùng đất miền núi phía Bắc này.
Từ tư duy hỗ trợ sang kiến tạo sinh kế
Giai đoạn 2022–2024, công tác giảm nghèo của tỉnh Yên Bái ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Theo chuẩn nghèo đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2021–2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh đã giảm bình quân 4,13% mỗi năm, riêng tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm tới 6,6% mỗi năm - cao gấp 1,6 lần mức giảm chung. Kết thúc năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh dự kiến còn 4,18%, vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra.
Điểm đáng chú ý trong hành trình này là sự thay đổi căn bản trong tư duy: từ hỗ trợ đơn thuần sang phát triển sinh kế bền vững. Trong điều kiện địa hình chia cắt mạnh, khí hậu khắc nghiệt và trình độ dân trí không đồng đều, Yên Bái không chọn cách làm dễ mà chọn hướng đi sát thực tế từng địa phương. Tỉnh đẩy mạnh phát triển các mô hình kinh tế gắn với tiềm năng bản địa và tập quán sản xuất của người dân. Cây tre măng Bát Độ tại Trấn Yên, Yên Bình; khoai sọ nương tại Trạm Tấu; cây lê trái vụ tại Mù Cang Chải là những mô hình đã mang lại hiệu quả rõ rệt, không chỉ về kinh tế mà còn nâng cao chất lượng đời sống người dân.
Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh đã xây dựng và triển khai 429 dự án phát triển sản xuất thuộc các Chương trình Mục tiêu quốc gia với tổng kinh phí hơn 217 tỷ đồng, hỗ trợ cho trên 9.000 hộ nghèo, cận nghèo và hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Các mô hình được triển khai theo hướng hỗ trợ có điều kiện, hạn chế việc "cho không", góp phần thay đổi tư duy sản xuất và nâng cao tính tự chủ.
Kết nối thị trường, khơi dậy nội lực
Một trong những yếu tố làm nên thành công của công cuộc giảm nghèo tại Yên Bái chính là sự kết nối chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Từ sản xuất nhỏ lẻ, người dân từng bước được đưa vào chuỗi liên kết giá trị, được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn cách quản lý kinh tế hộ và bao tiêu sản phẩm. Tỉnh đã thu hút 78 dự án đầu tư vào các địa bàn khó khăn với tổng vốn trên 10.800 tỷ đồng; triển khai 74 dự án liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; mở rộng vùng chuyên canh nông - lâm sản chủ lực gắn với chế biến sâu và tiêu thụ ổn định.
Đặc biệt, tín dụng chính sách giữ vai trò then chốt trong quá trình hỗ trợ phát triển sinh kế. Giai đoạn 2021–2025, hơn 65.000 lượt hộ nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo đã tiếp cận nguồn vốn chính sách với tổng doanh số hơn 4.645 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ quá hạn duy trì ở mức dưới 0,1% cho thấy hiệu quả rõ rệt trong quản lý và sử dụng vốn. Đáng chú ý, trên 28.500 hộ vay vốn đã vươn lên thoát nghèo thành công.
Song song với tín dụng, tỉnh cũng hỗ trợ làm mới và sửa chữa gần 9.400 căn nhà; giải quyết việc làm cho hơn 110.000 lao động; đào tạo nghề cho gần 100.000 người; chuyển dịch cơ cấu lao động cho trên 39.000 người, trong đó có hơn 7.700 lao động nghèo, cận nghèo được tạo việc làm, trên 7.200 người được đào tạo nghề.
Một điểm sáng đầy cảm hứng trong hành trình giảm nghèo tại Yên Bái là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Nhiều hộ gia đình đã chủ động viết đơn xin thoát nghèo, từ chối nhận hỗ trợ để khẳng định năng lực tự lập. Từ năm 2021 đến nay, toàn tỉnh có 1.342 lượt hộ nghèo tự nguyện đăng ký thoát nghèo bền vững.
Đồng hành vì phát triển bao trùm
Giảm nghèo bền vững tại Yên Bái không còn là trách nhiệm riêng của chính quyền mà đã trở thành hành trình đồng hành của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Các tổ chức đoàn thể sâu sát cơ sở, doanh nghiệp đầu tư có trách nhiệm, người dân là trung tâm của mọi chính sách. Chính tinh thần này đã tạo ra một làn gió đổi mới trong tư duy phát triển, nơi sinh kế không chỉ gắn với thu nhập mà còn là biểu hiện của sự tự chủ, khát vọng vươn lên và xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.
Trong bối cảnh tỉnh đang hướng tới giai đoạn phát triển mới sau sáp nhập hành chính, bài học về đa dạng hóa sinh kế, phát triển nội lực và khơi dậy tư duy tự lực càng trở nên có giá trị. Khi người dân tin vào chính mình, tin vào những cơ hội do chính quyền tạo ra, hành trình giảm nghèo sẽ không chỉ là một nhiệm vụ chính trị, mà là con đường đi tới một xã hội công bằng, văn minh và bao trùm hơn.
