Một lời hứa, cả đời trăn trở
Nơi tôi đến là cửa biển Hậu Lộc ầm ào sóng xô. Người dân nơi đây kể rằng, suốt mười mấy năm qua, bà Nguyễn Thị Thông không chồng con, âm thầm mở lớp dạy học cho các bạn với đủ mọi số phận cơ cầu. Bà đi xin từng chút kinh phí để xây dựng trường, lớp, sửa chữa bàn học, mua đồ dùng học tập... để truyền dạy kiến thức cho học sinh.
Năm nay, bà Thông dẫu đã 70 tuổi, nhưng tiếng nói và lời giảng vẫn sang sảng. Lớp học của bà giáo Thông nằm bên bờ cửa biển Hậu Lộc, chỉ vỏn vẹn vài ba bộ bàn ghế đơn sơ. Điều đặc biệt, phụ huynh gửi gắm con em mình để bà giáo Thông dạy dỗ ngoài việc học chữ, mà cao hơn là học làm người, học cách sống làm người.
Tuổi thơ bà giáo Thông đã đôi lúc phải lỡ dở việc học hành. Gia cảnh nghèo khó, bố mẹ bà cả một đời gắn bó với mảnh vườn, góc sân, nên bà Thông quyết tâm theo đuổi việc học hành. Cuối cùng thì ước mơ trở thành người “lái đò” chở con chữ của bà cũng trở thành hiện thực. 30 năm hoạt động giáo dục chuyên nghiệp, cô giáo Nguyễn Thị Thông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú. Năm 2001, được nghỉ chế độ hưu trí, thế nhưng bà vẫn thấy trong lòng canh cánh, day dứt điều gì đó. Khát vọng dạy học chưa trút bỏ mà còn càng đè nặng thêm. Ở tuổi này, bà đã hiểu bà không cảm thấy cô đơn vì không có gia đình, bởi thanh xuân, hạnh phúc của bà là ở trường, ở lớp, được nghe tiếng nói trẻ thơ, thấy học sinh khôn lớn trưởng thành. Vậy nên bà sống với một ý nghĩa: Xóa mù chữ cho trẻ nghèo, mặc cho ai nói ra nói vào.
Bà giáo Nguyễn Thị Thông.
Từ năm 2002, bà đề nghị với địa phương xin phép mở lớp học tình thương tại ngôi nhà nhỏ của mình. Ngay từ khi có ý định mở lớp học, bà Thông ấp ủ một hy vọng bé nhỏ mà chính bà cũng không thể tưởng tượng nổi, bởi có nhiều bạn nhỏ đến theo học đến thế. Đối với bà Thông thì tất cả vẫn còn bề bộn, bà vẫn đang hoàn thiện trong cương vị một người thầy của danh dự, tình yêu, và chỉ khác một điều với các lớp học khác là: Không học phí.
Nâng cánh ước mơ cho những số phận nghèo
Lớp học của bà giáo Thông có nhiều điều đặc biệt. Có bạn 8 tuổi nhưng có bạn 14, 15 tuổi, thậm chí có bạn đã 19 tuổi. Mỗi người đến đây với một hoàn cảnh khác nhau, số phận khác nhau. Nhiều bạn không được lành lặn hoặc có hoàn cảnh khó khăn, trong đó đông nhất là những bạn mồ côi cả cha lẫn mẹ, học sinh bị khuyết tật bẩm sinh. Dù thế nào đi chăng nữa, lớp học của bà giáo Thông vẫn chào đón các bạn như ngôi nhà thứ hai của mình. Khi được theo học ở đó, ngoài việc được chăm lo về đời sống, ăn đủ bữa, ngủ đủ giấc, học hành đến nơi đến chốn, thì các bạn nhỏ còn được phát triển toàn diện cả về thể chất và nhân cách.
Như bạn Nguyễn Văn Dương, sinh năm 2000, là học sinh lớn nhất lớp, nhiều năm sống và học tập dưới sự dìu dắt của bà giáo Thông, nay đã là một thanh niên trưởng thành. Nói về số phận của Dương, ai cũng thấy chạnh lòng, vì Dương bị bệnh đao bẩm sinh, đi lại, nói năng đều rất khó khăn. Những tưởng chẳng bao giờ được đến trường, ngồi học cùng các bạn, thế nhưng sau 5 năm chịu khó đèn sách cộng thêm sự dìu dắt của bà giáo Thông, Dương từ chỗ không biết đọc, biết viết, bị khó khăn về nhận thức, đã từng bước vươn lên thành người gần như phát triển bình thường.
Hành trình tìm chữ cho học sinh tật nguyền vùng biển, đối với bà Thông không phải bao giờ cũng dễ dàng. Những ngày đầu tiên ấy, lớp học đìu hiu, vắng vẻ. Gọi là lớp học nhưng đó chỉ là một căn phòng chưa đầy 6 mét vuông. Nơi ấy cũng chính là ngôi nhà tạm bợ của bà giáo Thông cùng người chị gái bị mù. Dù cả hai đều không có một gia đình riêng, theo đúng nghĩa đen, nhưng họ đã cùng nhau nguyện làm những công việc hữu ích. Năm học đầu tiên, thiếu thốn trăm bề, đến nỗi bà phải gỡ từng tấm ván trong ngôi nhà mình để làm bảng đen, làm bàn cho học sinh viết. Năm 2010, chính quyền địa phương đã quan tâm bằng cách bố trí phòng học tại Trung tâm học tập cộng đồng xã Ngư Lộc để bà giáo Thông và các học trò của mình có thể yên tâm hơn trong học tập. Lớp học mới rộng hơn với một tấm bảng to, 5 bộ bàn ghế đã giúp cả lớp phấn khởi và thêm nhiều cảm hứng để học tập hơn.
17 năm qua, bà lặng lẽ gieo mầm con chữ nơi cửa biển ầm ào tiếng sóng.
Bàn ghế, dụng cụ giảng dạy, phấn trắng, bảng viết... được bà sắp đặt ngăn nắp, để các bạn có môi trường học tập lành mạnh. Phần bên phải được dành cho lớp 1, lớp 2, bên trái dành cho lớp 3, lớp 4, còn riêng phần lớp 5 được bà giáo ra bài rồi trực tiếp làm ngay trên vở. Những bạn học sinh trong lớp được cô giáo chia thành các nhóm: nhóm trẻ câm điếc, nhóm trẻ thiểu năng, nhóm trẻ khuyết tật, qua đó giúp các học sinh có thể hòa nhập dễ dàng.
Và ở đây, trong lớp học nhỏ bé này, trong vòng tay của bà giáo già, dường như có một ý chí mãnh liệt: Đã học rồi nhất định sẽ thành người. Mỗi ngày, ngoài việc chuẩn bị bài giảng sát với khả năng, nhận thức của các học sinh, bà Thông còn tận tâm giảng đi, giảng lại nhiều lần cốt để các bạn có thể nắm được nội dung cần thiết trong bài học. Bà hiểu rằng, với các bạn học sinh bình thường, sẽ mất ít thời gian để có thể đọc thông, viết thạo, biết làm các phép tính đơn giản, còn đối với các bạn khuyết tật, việc đó phải kiên trì, vì thế dù có phải mất 3 hoặc 5 tháng đi chăng nữa để các bạn nhớ mặt chữ, bà cũng sẵn lòng làm việc đó một cách tận tụy, hết mình.
“Tôi mong rằng, mọi người cùng chung tay vì sự học ngày mai của các em, để các em được vươn cao, vươn xa hơn, đến gần hơn với chân trời tri thức. Chừng nào còn sức khỏe, còn trí lực, chừng đó tôi sẽ tiếp tục công việc giáo dục của mình. Vì điều đó với tôi, là một duyên nghiệp” - Bà giáo tâm sự.
