Những áp lực khó định lượng
Có 6 năm gắn bó với công tác giảm nghèo tại Tổ dân phố Giáp Tư (phường Hương Trà), ông Trương Văn Huy, Tổ trưởng Tổ dân phố kiêm cộng tác viên giảm nghèo, cho rằng điều khó nhất không nằm ở việc triển khai chính sách mà là công tác giải thích, thuyết phục người dân. Theo ông Huy, trong cùng một tổ dân phố, có những hộ nghèo được hỗ trợ trước, hộ khác hỗ trợ sau; có hộ nhận hỗ trợ giá trị cao hơn hộ khác. Nếu không giải thích khéo léo, minh bạch, dù làm đúng quy định cũng rất dễ nảy sinh tâm lý so bì, hiểu lầm, gây khó khăn cho người thực thi nhiệm vụ.
Thực tế này cũng được một cán bộ chuyên trách công tác giảm nghèo của phường Hương Trà chia sẻ. Trong quá trình rà soát hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều, không ít hộ dân thiếu hợp tác vì lo ngại nếu không còn thuộc diện nghèo sẽ mất trợ cấp, mất quyền lợi. Người hiểu thì phối hợp, người chưa hiểu dễ phản ứng gay gắt. Khi đó, cán bộ cơ sở phải kiên nhẫn, bình tĩnh, giải thích rõ ràng, có căn cứ cụ thể và lồng ghép các ví dụ thực tiễn để từng bước thay đổi nhận thức, khơi dậy tinh thần tự vươn lên của người dân.
Những câu chuyện trên cho thấy, công việc của đội ngũ làm công tác giảm nghèo, từ cán bộ chuyên trách đến cộng tác viên, không hề đơn giản và rất khó định lượng bằng các con số hành chính.
Lực lượng “đi từng ngõ, gõ từng nhà”
Hiện nay, phường Hương Trà có 23 cộng tác viên giảm nghèo tại 23 tổ dân phố. Cùng với đội ngũ chuyên trách, đây là lực lượng nòng cốt trực tiếp thực hiện rà soát hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021–2025, đưa chính sách đến từng hộ gia đình và vận động người dân chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp trên địa bàn đã đạt 74,17%, đáp ứng tiêu chí đô thị loại IV. Cùng với đó, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo giảm dần qua từng năm.
Cụ thể, tại khu vực Tứ Hạ, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 2,29% năm 2021 xuống còn 1,51% hiện nay; hộ cận nghèo giảm từ 1,53% xuống 0,46%. Số hộ thoát nghèo, thoát cận nghèo tăng đều qua các năm. Ở Hương Văn, dù là khu vực thấp trũng, thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng của thiên tai, một bộ phận hộ nghèo là người già, neo đơn, không còn khả năng lao động, song việc triển khai các mô hình sinh kế phù hợp với từng hoàn cảnh đã góp phần hạn chế tái nghèo. Tại Hương Vân, đến nay tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn 0,97%, hộ cận nghèo 0,4%, chủ yếu thiếu hụt tiêu chí thu nhập.
Chính sách kịp thời, tuyên truyền linh hoạt
Để đạt được kết quả này, công tác giảm nghèo tại phường Hương Trà luôn được cấp ủy, chính quyền xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng. Nhiều kế hoạch, chương trình được ban hành, bám sát chỉ đạo cấp trên, tạo cơ sở pháp lý và định hướng rõ ràng cho đội ngũ cơ sở triển khai thực hiện.
Trong quá trình triển khai, công tác tuyên truyền, vận động được xem là điểm sáng. Đội ngũ làm công tác giảm nghèo đã linh hoạt sử dụng nhiều kênh như hệ thống truyền thanh, trang thông tin điện tử, các buổi sinh hoạt tổ dân phố và trực tiếp đến từng hộ nghèo, hộ cận nghèo để nắm bắt hoàn cảnh, chia sẻ và tư vấn. Nhờ đó, các chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ việc làm, sinh kế được triển khai kịp thời, sát thực tế và hiệu quả hơn.
Nâng cao năng lực để đáp ứng yêu cầu mới
Theo ông Trần Văn Tú, Phó Chủ tịch UBND phường Hương Trà, dù năng lực của đội ngũ làm công tác giảm nghèo đã có chuyển biến tích cực, song vẫn còn khoảng cách so với yêu cầu thực tiễn, nhất là trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và yêu cầu quản lý ngày càng cao.
Một số khó khăn được chỉ ra như sự phối hợp giữa các ban ngành, đoàn thể với tổ dân phố chưa thật sự chặt chẽ; việc áp dụng chuẩn nghèo đa chiều còn lúng túng; kỹ năng phân tích nguyên nhân nghèo, xác định đúng nhu cầu hỗ trợ của từng hộ và theo dõi sau hỗ trợ còn hạn chế; việc huy động nguồn lực xã hội hóa cho giảm nghèo chưa hiệu quả. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ còn thiếu quyết liệt trong việc thay đổi nhận thức của người dân về nếp sống văn minh và ý thức tự vươn lên thoát nghèo.
Hướng đến vai trò “cầu nối” bền vững
Trước thực tế đó, phường Hương Trà đã tập trung rà soát, sắp xếp lại hệ thống tổ dân phố nhằm bảo đảm đồng bộ trong quản lý; từng bước chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ về quy hoạch, quản lý đô thị để lực lượng làm công tác giảm nghèo dễ tiếp cận, thực hiện. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hộ nghèo, hộ cận nghèo; nâng cao sự phối hợp giữa các ban ngành, đoàn thể với cán bộ cơ sở.
Từ nay đến năm 2030, địa phương sẽ tổ chức các lớp bồi dưỡng định kỳ về kiến thức quy hoạch, quản lý đô thị, kỹ năng thực hiện chính sách giảm nghèo đa chiều, kỹ năng phân tích và dự báo các chỉ tiêu kinh tế – xã hội tại địa bàn.
Theo ông Trần Văn Tú, đổi mới phương thức quản lý và thu hút nguồn lực là hướng đi trọng tâm. Trên tinh thần sát thực tế, gắn với tình huống cụ thể ở cơ sở, phường Hương Trà sẽ đẩy mạnh xã hội hóa, phát huy vai trò đội ngũ làm công tác giảm nghèo như những “cầu nối”, chủ động phối hợp với doanh nghiệp tại Khu công nghiệp Tứ Hạ và các cụm công nghiệp để tạo việc làm bền vững cho hộ nghèo, hộ cận nghèo.
