Một vật thể đặc biệt từ không gian liên sao đang ghé thăm hệ Mặt Trời lần thứ ba trong lịch sử thiên văn hiện đại con người ghi nhận được hiện tượng hiếm gặp này. Vật thể được đặt tên là 3I/Atlas, thu hút sự quan tâm của giới khoa học toàn cầu.
Theo xác nhận từ Trung tâm Hành tinh Nhỏ (Minor Planet Center) thuộc Liên minh Thiên văn quốc tế (IAU), 3I/Atlas được phân loại là một sao chổi liên sao, có đường kính ước tính từ 10 đến 40 km. Dấu hiệu nhận biết là phần đuôi mờ ngắn đặc trưng của băng bốc hơi khi tiến gần Mặt Trời.
Điểm đặc biệt nhất của 3I/Atlas là quỹ đạo không gắn liền với Mặt Trời. Nó bay xuyên qua hệ Mặt Trời với tốc độ trên 60 km/giây, đủ để thoát khỏi lực hấp dẫn và tiếp tục hành trình trong không gian sâu sau khi rời đi.
Theo ông Richard Moissl - Trưởng bộ phận Phòng thủ Hành tinh của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), 3I/Atlas sẽ tiến vào bên trong quỹ đạo sao Hỏa và đạt điểm cận nhật vào ngày 29/10/2025. Sau đó, nó sẽ dần rời khỏi hệ Mặt Trời.
Giới thiên văn học cho rằng 3I/Atlas có thể hình thành trong một hệ sao xa xôi, sau đó bị "hất văng" khỏi quỹ đạo bởi lực hấp dẫn từ các sao lân cận và trôi nổi hàng triệu năm trong không gian. Nhà thiên văn Jonathan McDowell từ Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard - Smithsonian nhận định: “Việc nó ghé ngang hệ Mặt Trời có thể chỉ là một lần ngẫu nhiên trong hành trình dài vô tận”.
Hiện tại, 3I/Atlas đang ở khoảng cách tương đương quỹ đạo sao Mộc. Khi tiến gần Mặt Trời, nó sẽ sáng dần lên, tạo điều kiện cho các nhà khoa học thu thập dữ liệu về cấu trúc, thành phần hóa học và tốc độ quay.
|
Sao chổi lớn nhất từ ngoài hệ Mặt Trời Trước 3I/Atlas, chỉ có hai vật thể liên sao được xác nhận từng bay qua hệ Mặt Trời: 1I/'Oumuamua (2017): có hình dáng thon dài, từng gây tranh cãi về khả năng có nguồn gốc nhân tạo. 2I/Borisov (2019): một sao chổi điển hình chứa nhiều băng và bụi. |
Theo nhà thiên văn Mark Norris từ Đại học Central Lancashire (Anh), 3I/Atlas có thể là vật thể liên sao lớn nhất được phát hiện từ trước đến nay, di chuyển nhanh hơn cả hai "tiền bối". Một số mô hình cho rằng có tới 10.000 vật thể tương tự đang âm thầm lướt qua hệ Mặt Trời nhưng quá nhỏ hoặc mờ nhạt để quan sát.
Với việc Đài quan sát Vera C. Rubin (Chile) chuẩn bị đi vào hoạt động chính thức, giới khoa học hy vọng tần suất phát hiện những “du khách liên sao” như 3I/Atlas sẽ tăng lên đáng kể.
3I/Atlas không gây nguy hiểm cho Trái Đất, nhưng mang lại cơ hội hiếm có để nghiên cứu vật chất nguyên thủy ngoài hệ Mặt Trời. Nếu phát hiện các phân tử hữu cơ như axit amin, giới nghiên cứu có thể tiến gần hơn tới giả thuyết về sự sống ngoài Trái Đất.
