Hành trình gian nan tìm con chữ nơi rẻo cao biên giới
Tuyến biên giới An Giang giáp với nước bạn Campuchia vốn là địa bàn có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và hạ tầng còn nhiều hạn chế. Trong đó, xã Vĩnh Gia được biết đến là một trong những địa phương gặp nhiều khó khăn nhất sau quá trình sáp nhập địa giới hành chính. Tại đây, phần lớn người dân sống dựa vào canh tác lúa và làm thuê, thu nhập bấp bênh khiến việc chăm lo học tập cho con em đôi khi trở thành một gánh nặng quá tầm tay.
Theo ông Huỳnh Văn Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Gia, dù địa phương có hệ thống 9 trường biên giới với hơn 3.000 học sinh, nhưng thực tế cơ sở vật chất và trang thiết bị trường lớp vẫn chưa thể đáp ứng được nhu cầu giảng dạy hiện đại. Nhiều điểm trường nhỏ lẻ đã xuống cấp trầm trọng, thiếu thốn từ phòng học, sân chơi cho đến những thiết bị hỗ trợ tối thiểu.
Nỗi lo lớn nhất của các nhà giáo nơi đây chính là tình trạng học sinh bỏ học giữa chừng. Với địa bàn rộng lớn, khoảng cách từ nhà đến trường là một thử thách thực sự đối với các em học sinh tiểu học và trung học cơ sở. Việc triển khai dạy học hai buổi mỗi ngày, dù có lợi về mặt kiến thức, lại vô tình tạo ra áp lực rất lớn cho những học sinh có nhà xa trường. Các em không thể đi về trong buổi trưa, trong khi điều kiện tại trường lại không có nơi nghỉ ngơi ổn định.
Em Đinh Thị Kiều Tiên, học sinh lớp 8A2, Trường THCS Lương An Trà chia sẻ đã có những người bạn học của em phải bỏ học giữa chừng vì nhà quá xa, hoàn cảnh gia đình lại eo hẹp. Thời gian qua nhiều học sinh bỏ học, các thầy, cô giáo phải trực tiếp đi vận động nhưng tỷ lệ học sinh quay trở lại lớp rất thấp. Có trường hợp giáo viên vận động xong, học sinh quay lại học, nhưng do cha mẹ bận làm không đưa đón được, trong khi đó từ nhà đến trường quá xa nên sau ít hôm, học sinh lại nghỉ học. Mặt khác, cũng có bậc cha mẹ thương con đến trường xa, đi lại vất vả và lo con gặp nguy hiểm đã cho con nghỉ học.
Về phía đội ngũ giáo viên, rất nhiều người từ các địa phương khác đến công tác, có người nhà cách trường đến 100 km. Việc thiếu hụt nhà công vụ nghiêm trọng buộc họ phải tự thuê chỗ ở, không chỉ làm tăng chi phí sinh hoạt mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý và sự ổn định trong công việc.
Cô giáo Phan Thị Tuyết Minh, người đã dành hơn 13 năm công tác tại Trường THCS Lương An Trà thường xuyên phải ở nhà công vụ xã Vĩnh Gia vì quãng đường từ nhà đến trường dài hơn 75 km. Hay như cô Trần Thị Ngọc, một giáo viên khác của trường, hằng ngày vẫn phải thuê trọ với chi phí tốn kém do khoảng cách di chuyển từ nhà tới trường quá xa. Sự thiếu thốn về hạ tầng không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn khiến công tác vận động học sinh đến lớp trở nên khó khăn hơn khi chính thầy cô cũng đang phải vật lộn với những thiếu thốn của riêng mình. Tuy nhiên, bằng trách nhiệm và lòng yêu nghề, những thầy cô giáo vùng biên vẫn bền bỉ bám trụ, nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học để níu chân học trò dù đôi khi tỷ lệ học sinh quay lại lớp sau vận động vẫn còn rất thấp.
Hiện thực hóa ước mơ từ những ngôi trường nội trú
Trước những thách thức mang tính hệ thống ấy, sự ra đời của “Đề án trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền” như một luồng sáng mới chiếu rọi vào tương lai của giáo dục An Giang. Ngày 9/11 vừa qua đã trở thành một dấu mốc lịch sử khi lễ khởi công đồng loạt các trường nội trú liên cấp được tổ chức. Trong đó, Trường nội trú liên cấp tiểu học - THCS Vĩnh Gia được chọn làm điểm cầu của tỉnh. Ngôi trường mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập và nâng cấp từ Trường tiểu học B Lương An Trà và Trường THCS Lương An Trà với tổng kinh phí hơn 186 tỷ đồng. Với quy mô 45 lớp, trường sẽ đáp ứng nhu cầu học tập cho 1.500 học sinh, trong đó khoảng 600 em sẽ được ở nội trú.
Chứng kiến những viên gạch đầu tiên được đặt xuống, cô giáo Ngô Thị Còng không giấu được sự xúc động khi mong ước bao năm đã trở thành hiện thực. Cô chia sẻ rằng sau bao nhiêu năm công tác nơi biên thùy, mong ước về một ngôi trường ổn định cho giáo viên và chỗ ở nội trú cho học sinh đã thực sự trở thành hiện thực.
Khi ngôi trường hoàn thành, học sinh sẽ không còn phải bỏ học vì đường xa, giáo viên sẽ có thêm điều kiện để nghiên cứu sáng kiến, đổi mới dạy học và hơn hết là sự gần gũi, thấu hiểu học trò sẽ được thắt chặt hơn dưới một mái nhà chung. Cô Trần Thị Ngọc, giáo viên Trường trung học cơ sở Lương An Trà nhà cách trường hơn 40km, đang phải thuê nhà trọ. Cô hy vọng tới đây có nhà ở cho giáo viên sẽ thuận tiện, giảm chi phí sinh hoạt, có điều kiện tập trung giảng dạy, nghiên cứu chuyên môn. Trong khi đó, em Đinh Thị Kiều Tiên cũng bày tỏ niềm vui mừng khi từ nay những người bạn của em sẽ không còn phải dang dở ước mơ vì hoàn cảnh khắc nghiệt của khoảng cách địa lý.
Cùng với Trường nội trú liên cấp Tiểu học - Trung học cơ sở Vĩnh Gia, Trường bán trú, nội trú liên cấp tiểu học-trung học cơ sở Giang Thành, xã Giang Thành (với 30 lớp, 1.000 học sinh, nội trú khoảng 430 học sinh) hơn 187 tỷ đồng và Trường tiểu học-trung học cơ sở nội trú Khánh An, xã Khánh Bình (45 lớp học, đáp ứng 1.500 học sinh, nội trú khoảng 96 học sinh) gần 15 tỷ đồng, cũng được xây dựng và sẽ đưa vào sử dụng trước ngày 30/8/2026. Tất cả các dự án này đều mang trong mình sứ mệnh giải quyết dứt điểm tình trạng học sinh bỏ học do địa hình chia cắt và hoàn cảnh khó khăn. Đồng thời cải thiện môi trường làm việc cho hàng trăm giáo viên đang cống hiến tại nơi biên cương xa xôi.
Theo lộ trình đề ra, các ngôi trường này sẽ sớm được hoàn thiện và đưa vào sử dụng trước ngày 30/8/2026, kịp thời đón học sinh cho năm học mới. Đây không chỉ là sự đầu tư về vật chất, mà còn là minh chứng cho sự quan tâm sâu sắc của các cấp chính quyền và xã hội đối với sự nghiệp giáo dục vùng biên giới. Việc hình thành các mô hình trường nội trú liên cấp giúp tối ưu hóa nguồn lực, tập trung trang thiết bị dạy học hiện đại và tạo ra môi trường sinh hoạt an toàn, lành mạnh cho các em học sinh. Khi nỗi lo về quãng đường di chuyển và nơi ăn chốn ở được trút bỏ, các em sẽ có đủ tâm trí để tập trung học tập, rèn luyện và theo đuổi những khát vọng lớn lao hơn.
Sự kiện khởi công các trường nội trú liên cấp đúng vào dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Đó là món quà quý giá nhất dành tặng cho những người thầy, người cô đã và đang lặng lẽ hy sinh, hiến dâng sức trẻ cho sự nghiệp trồng người nơi biên cương Tổ quốc. Những ngôi trường mới này không chỉ là nơi truyền thụ kiến thức mà sẽ trở thành những “tiền đồn tri thức” vững chãi, góp phần nâng cao dân trí, phát triển kinh tế - xã hội bền vững và củng cố vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia. Với sự đồng hành của Đảng, Nhà nước và lòng quyết tâm của ngành giáo dục, những ước mơ của học sinh vùng biên An Giang chắc chắn sẽ tiếp tục được thắp sáng và vươn xa hơn nữa trên hành trình chinh phục tương lai.
