Thoát nghèo bắt đầu từ thay đổi tư duy
Trong nhiều năm, tình trạng nghèo ở vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Lâm Đồng chủ yếu gắn với sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, thiếu kiến thức kỹ thuật và đầu ra không ổn định. Các hình thức hỗ trợ kinh phí hoặc hiện vật từng giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt, nhưng khi nguồn hỗ trợ kết thúc, không ít hộ lại rơi vào vòng xoáy nghèo đói.
Từ thực tế đó, Lâm Đồng xác định giảm nghèo phải bắt đầu từ thay đổi tư duy sản xuất. Thay vì làm theo thói quen cũ hoặc trông chờ hoàn toàn vào hỗ trợ của Nhà nước, người dân được khuyến khích nhìn lại quỹ đất, điều kiện tự nhiên, thế mạnh của gia đình để lựa chọn mô hình sinh kế phù hợp. Khi hiểu sinh kế là “kế sinh nhai lâu dài”, người dân dần chủ động học hỏi, mạnh dạn thay đổi cách làm và gắn bó hơn với mô hình mình lựa chọn.
Sinh kế phù hợp là chìa khóa của giảm nghèo bền vững
Các mô hình giảm nghèo tại Lâm Đồng sẽ không áp dụng rập khuôn mà được triển khai linh hoạt theo từng vùng, từng nhóm đối tượng. Ở nơi có lợi thế đất đai, khí hậu, người dân được hướng dẫn phát triển cây trồng, vật nuôi phù hợp; ở khu vực có điều kiện sản xuất hàng hóa, sinh kế được gắn với liên kết tiêu thụ để nâng cao giá trị sản phẩm.
Tại xã Đam Rông 3, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số đã thay đổi cuộc sống nhờ mô hình trồng dâu nuôi tằm. Thay vì canh tác ngô với năng suất thấp, địa phương đã hỗ trợ giống dâu, tập huấn kỹ thuật trồng và chăm sóc tằm, đồng thời kết nối doanh nghiệp thu mua kén. Nhờ quy trình sản xuất bài bản và đầu ra ổn định, mô hình này mang lại nguồn thu đều đặn quanh năm, giúp nhiều hộ vươn lên thoát nghèo.
Ở phường Lang Biang - Đà Lạt, từ sự hỗ trợ của Chính quyền và Hội Nông dân, nhiều hộ gia đình đã học được nghề trồng hoa hồng để cải thiện thu nhập. Với điều kiện khí hậu thuận lợi, mô hình trồng hoa không chỉ tạo sinh kế bền vững mà còn mở ra hướng làm ăn lâu dài. Đây là mô hình được địa phương đánh giá hiệu quả, thiết thực và phù hợp với điều kiện sản xuất của người dân.
Từng hộ dân gắn chặt cùng mô hình chuyển đổi hiệu quả
Một điểm khác biệt trong cách làm giảm nghèo tại Lâm Đồng là sự tham gia thực chất của người dân. Thay vì thụ hưởng hoàn toàn, các hộ được yêu cầu cùng góp công sức, vật tư hoặc một phần chi phí khi triển khai mô hình. Quan trọng hơn, các mô hình không dừng ở “làm thử”, mà được xây dựng theo hướng có thể duy trì lâu dài.
Người dân được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn phòng trừ rủi ro, từng bước tiếp cận thị trường tiêu thụ sản phẩm. Khi trực tiếp bỏ công, bỏ sức, người dân có trách nhiệm hơn với sinh kế của chính mình, chủ động học hỏi và tìm cách nâng cao hiệu quả sản xuất. Giảm nghèo vì thế không còn là câu chuyện “được hỗ trợ”, mà là quá trình người dân tự đứng vào vị trí trung tâm của sự thay đổi.
Hiệu quả từ sinh kế đến chất lượng cuộc sống.
Một sinh kế chỉ thực sự bền vững khi sản phẩm làm ra có nơi tiêu thụ ổn định. Vì vậy, Lâm Đồng chú trọng kết nối người dân với tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp, giúp sản xuất không còn đơn lẻ, manh mún. Thông qua liên kết, người dân được tiếp cận quy trình sản xuất đồng bộ, nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm rủi ro về đầu ra. Khi có điểm tựa từ các mối liên kết, người dân không còn “tự bơi” trên thị trường, mà yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất và cải thiện thu nhập.
Cùng với phát triển sinh kế, việc đầu tư hạ tầng thiết yếu như giao thông, thủy lợi, điện, nước, trường học… đã tạo điều kiện để người dân yên tâm sản xuất và nâng cao chất lượng cuộc sống. Khi đường sá thuận lợi, nông sản dễ tiêu thụ; khi con cái được học hành đầy đủ, gia đình có thêm động lực để thoát nghèo bền vững.
Điều đáng ghi nhận trong công tác giảm nghèo tại Lâm Đồng không chỉ nằm ở kết quả trước mắt, mà ở sự thay đổi của người dân. Nhiều hộ sau khi thoát nghèo đã chủ động chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ các hộ khác cùng làm ăn, tạo nên sự lan tỏa tích cực trong cộng đồng. Giảm nghèo vì thế không còn là câu chuyện riêng của từng hộ, mà trở thành một quá trình phát triển chung. Trao cho người dân sinh kế phù hợp, kiến thức cần thiết và niềm tin vào chính mình, đó chính là cách giảm nghèo bền vững và hiệu quả nhất.
