Giấc mơ… 3D

Sinh ra trong một gia đình làm nghề thủ công mỹ nghệ lâu đời ở Khâm Thiên (Hà Nội), cha là một nghệ nhân chế tạo tượng composite  lại có niềm say mê đặc biệt đối với các loại tượng, nhất là tượng cổ ở các đền chùa. 8 tuổi, Trí Quang sớm thể hiện niềm hứng thú với cổ vật, với máy quét 3D.

Từ năm 11 tuổi, cậu đã học được cách chuyển các hình ảnh 3D từ máy quét trở thành file 3D và lưu trữ lại trong máy tính với mục đích ban đầu là để hỗ trợ gia đình sản xuất tượng.

Càng tìm hiểu càng say mê, 15 tuổi Quang xin bố mẹ nghỉ học để chuyên tâm theo đuổi giấc mơ số hóa di sản Việt. Ban đầu gia đình không đồng ý nhưng trang web về cổ vật, linh vật và di sản 3D của cậu lại nhận được sự hưởng ứng nhiệt thành của giới học giả, cũng như những người yêu di sản cả nước. “Lúc ấy, mới chắc chắn mình đi đúng đường”- Quang chia sẻ.

Người lập bảo tàng 3D online lưu trữ cổ vật đầu tiên ở Việt Nam 1Nguyễn Trí Quang với niềm đam mê số hóa 3D 

Một trong những thành công đầu tiên của công nghệ VR3D phải kể đến là việc anh ấy đã hỗ trợ đồ họa cho nhà điêu khắc Nguyễn Văn Vũ phục dựng thành công linh vật nghê thế kỷ 17 ở đền vua Lê Thánh Tông. Đây là một trong những con nghê đầu tiên được phục dựng.

Đáng chú ý, bản gốc của con nghê quý bị hỏng phần đuôi. Bằng kỹ thuật 3D cùng sự cố vấn của nhà nghiên cứu Trần Hậu Yên Thế, Trí Quang đã ghép phần đuôi của một con nghê cùng thời với nhiều đặc điểm tương đồng để nhà điêu khắc Vũ phục dựng thành công.

“Bảo tàng online” có một không hai

Bốn năm với những nỗ lực, đam mê không ngừng nghỉ, hiện “bảo tàng” của Quang đã có hàng trăm hiện vật cổ được scan 3D rồi đưa lên mạng. “Bảo tàng” độc đáo này gồm nhiều hiện vật quý như: tượng Ngọc Hoàng (chùa Sùng Ân, Hải Dương) do nghệ sĩ cung đình Hầu Tô Phú Vượng tạc theo chân dung vua Lê Cảnh Hưng; bộ cửa võng hơn 300 năm tuổi tại đình Lại Yên, Hoài Đức, Hà Nội; cửa rồng (chùa Keo, Thái Bình); tượng hộ pháp Trừng Ác, hộ pháp Khuyến Thiện (chùa Sùng Ân); tượng ông Phỗng (đền Bảo Hà)...

Người lập bảo tàng 3D online lưu trữ cổ vật đầu tiên ở Việt Nam 2

Giao diện website 3D do Quang thiết kế, xây dựng

Khách tham quan có thể thu nhỏ để xem toàn cảnh, hoặc phóng lớn xem cụ thể từng họa tiết, hoa văn của hiện vật, với nhiều thông tin về lịch sử ra đời các hiện vật... chỉ bằng vài click chuột máy tính.

Về tính ứng dụng thực tế của phòng bảo tàng 3D, Quang nói: “Đối với ngành bảo tàng, công nghệ này sẽ giúp giới thiệu, quảng bá các cổ vật, bộ sưu tập một cách đẹp và thú vị hơn, thu hút các khách tham quan đến với bảo tàng.

Ngoài ra còn có thể tạo ra kho lưu trữ số, bảo tồn các cổ vật trong không gian số, không bao giờ bị hư hỏng theo thời gian. Các nhà nghiên cứu, giáo viên, học sinh có thể sử dụng phiên bản số của mẫu vật, không cần phải trực tiếp tiếp xúc với mẫu thực, và đó cũng là một nguồn đáng tin cậy khi phục dựng cổ vật.

Thậm chí bảo tàng còn có thể trưng bày được những hiện vật quá lớn không phù hợp với không gian trưng bày hoặc quá nhiều hiện vật không đủ chỗ để trưng bày, những cổ vật nhạy cảm, dễ hư hỏng hay những cổ vật đã hư hỏng, mất mát đã được số hóa trước đó...”

Đam mê cháy bỏng với “số hóa di sản Việt”

Nói về những dự định ấp ủ, Quang cho hay: “Mục tiêu lâu dài của mình là số hóa toàn bộ di sản Việt bằng công nghệ 3D. Đây sẽ là ngân hàng dữ liệu về di sản để mọi người có thể chiêm ngưỡng dễ dàng từ đó gây lại tình yêu với di sản ông cha.

Đồng thời, công nghệ 3D còn có thể ghi lại từng vết xước nhỏ nhất ở cấu kiện. Vì thế, cùng một cấu kiện, trong khoảng 10 năm, khi quét 3D 2 lần, chúng ta sẽ dễ nhận ra những sự bào mòn khốc liệt của thời gian. Từ đó ta cũng có dữ liệu về cấu kiện gốc để phục hồi và tìm cách bảo vệ di sản tốt hơn.”

Nguyễn Trí Quang từng được Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đặng Thị Bích Liên khen ngợi, biểu dương vì những cống hiến với linh vật Việt nói riêng và di sản Việt nói chung.

Cùng chiêm ngưỡng một số tác phẩm của Trí Quang trong Bảo tàng 3D nhé

Người lập bảo tàng 3D online lưu trữ cổ vật đầu tiên ở Việt Nam 3

Người lập bảo tàng 3D online lưu trữ cổ vật đầu tiên ở Việt Nam 4

Người lập bảo tàng 3D online lưu trữ cổ vật đầu tiên ở Việt Nam 5

Người lập bảo tàng 3D online lưu trữ cổ vật đầu tiên ở Việt Nam 6

Người lập bảo tàng 3D online lưu trữ cổ vật đầu tiên ở Việt Nam 7

Người lập bảo tàng 3D online lưu trữ cổ vật đầu tiên ở Việt Nam 8

Quỳnh Nguyên

Ảnh: NVCC