Theo luật phòng chống tác hại của thuốc lá có hiệu lực từ ngày 1/5/2013 đã quy định mọi hành vi bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; sử dụng người chưa đủ 18 tuổi mua bán thuốc lá; hút thuốc lá trên các phương tiện giao thông công cộng... đều bị nghiêm cấm.
Tuy nhiên sau 5 năm thực hiện, nhiều cơ sở bán hàng không tuân thủ theo quy định. Theo khảo sát của phóng viên Thiếu niên Tiền phong tại một số cổng trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội, nhiều cửa hàng tạp hóa có bán thuốc lá trong phạm vi 100m quanh trường học. Các trường học ở nội đô Hà Nội hầu hết không bày bán công khai, tuy nhiên khi đóng giả làm học sinh vào hỏi mua thì người bán hàng không ngần ngại đưa ra ngay một bao thuốc lá. Đặc biệt những trường ở ngoại thành Hà Nội, những trường học ở khuất trong ngõ sâu thì thường có tình trạng bày bán công khai, không chỉ vài điếu mà có tới chục bao thuốc lá, các hãng thuốc lá bày la liệt khắp trước mặt học sinh.
Một quán nước có bày bán đủ loại thuốc lá của nhiều hãng khác nhau ngay gần cổng trường học ở huyện Sóc Sơn (Hà Nội). (Ảnh Trần Vũ)
Và không ngại ngần, nhiều anh chị là học sinh cấp 3 mua ngay những điếu thuốc để hút. (Ảnh Trần Vũ)
Điều tra năm 2015 của Trường Đại học Y tế công cộng cho thấy, hơn 90% các điểm bán lẻ thuốc lá đang vi phạm quy định trưng bày quá 1 bao, 1 tút, 1 hộp của nhãn hiệu thuốc lá, tạo thành các điểm quảng cáo sản phẩm thuốc lá, thu hút người sử dụng (vi phạm Điều 25 Luật Phòng chống tác hại thuốc lá).
Khi hỏi những người bán hàng về quy định không được bán hàng cho trẻ em dưới 18 tuổi, họ đều trả lời rằng không biết về quy định này. Và nếu như mình không bán cho trẻ em được nhờ mua hoặc một vài bạn có hút thuốc thì khách hàng sẽ đi quán khác mà mua. Hầu như ai cũng đều bán hàng như vậy, khó mà biết được khách hàng của mình đã đủ tuổi hay chưa.
Và với những điểm bán lẻ thuốc lá ở gần khu vực cổng trường học ngoại thành thì cho biết quanh năm họ không bị ai kiểm tra về vấn đề này cả, nên dễ dàng bày bán.
Tại Điều 11, Điều 12, trừ điểm a khoản 1 Điều 12 của Luật Phòng chống tác hại thuốc lá: Không được bán thuốc lá phía ngoài cổng nhà trẻ, trường mẫu giáo, trường tiểu học, trung học cơ sở, phổ thông trung học, viện nghiên cứu y học, bệnh viện, nhà hộ sinh, trung tâm y tế dự phòng, trạm y tế xã, phường, thị trấn trong phạm vi 100 mét tính từ ranh giới khuôn viên gần nhất của cơ sở đó.
Theo Luật phòng chống tác hại thuốc lá, mọi hành vi bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi và sử dụng trẻ em mua, bán thuốc lá đều vi phạm và bị phạt hành chính. Việc luật quy định như vậy với mục đích để hạn chế trẻ em tiếp xúc với các hình ảnh quảng cáo thuốc lá, ngăn chặn hành vi hút thuốc có hại với sức khỏe và tổn hại kinh tế. Nhiều nghiên cứu cho thấy, trẻ em dễ bắt chước người lớn, kể cả việc hút thuốc và việc tiếp túc với các hình ảnh thuốc lá sớm, trẻ em sau này sẽ xem nhẹ tác hại của thuốc lá và dễ hình thành hành vi hút thuốc.
