Khi “cái chữ” về bản
Cách đây hơn 10 năm, Bình Liêu là huyện có tỷ lệ người mù chữ cao nhất tỉnh Quảng Ninh. Năm 2014, toàn huyện có tới 2.306 người trong độ tuổi từ 15- 60 không biết chữ (chiếm tỷ lệ 11,6% toàn tỉnh). Những lớp xóa mù chữ được mở ra khắp các xã vùng sâu, vùng xa như Vô Ngại, Đồng Văn, Húc Động... với nỗ lực của các cấp ủy Đảng - chính quyền toàn tỉnh và cả Ngành giáo dục.
Chỉ sau 4 năm, đến hết năm 2018, tỷ lệ biết chữ đã tăng vọt lên 98,1% và số người mù chữ giảm về 0. Sau đó, các lớp học nâng cao tiếp tục được duy trì, giúp bà con không chỉ biết đọc, biết viết mà còn biết tính toán, ghi chép và hiểu biết thêm nhiều điều trong cuộc sống.
“Cái chữ” ở lại, tương lai rộng mở
Khi đã biết chữ, nhiều bà con cũng dần thay đổi suy nghĩ về việc học. Từ chỗ từng đặt câu hỏi: “Học cao để làm gì?”, họ hiểu ra rằng: Học giỏi, học cao là con đường để có một tương lai tốt đẹp hơn. Người dân ủng hộ con đến lớp, khích lệ con vượt khó, thậm chí còn giúp thầy cô đi vận động các bạn nhỏ quay trở lại trường học. Nhờ vậy mà hôm nay, những bản làng từng nhiều người mù chữ như Khuổi Luông, Khe Lánh… lại vui mừng vì có nhiều Học sinh giỏi cấp tỉnh.
Theo thống kê, trong kỳ thi Học sinh giỏi THCS tỉnh Quảng Ninh năm 2024, huyện Bình Liêu có 84 học sinh dự thi thì có tới 52 bạn đoạt giải. Đặc biệt, phần lớn các bạn đều là học sinh dân tộc thiểu số, có trường 100% học sinh đồng bào dân tộc thiểu số đoạt giải.
Đến năm 2025, thành tích này còn ấn tượng hơn. Vẫn là 84 học sinh dự thi nhưng có tới 55 bạn đoạt giải, trong đó có 2 giải Nhất, 15 giải Nhì, 13 giải Ba và 25 giải Khuyến khích. Tỷ lệ đoạt giải cao nhất toàn tỉnh luôn thuộc về học sinh huyện Bình Liêu.
Những ông, bà chủ đi lên từ… lớp xóa mù chữ
Đến với Bình Liêu, bạn sẽ hiểu ra rằng học chữ không chỉ để đọc sách báo, mà còn để... khởi nghiệp. Tại xã Đồng Văn, có hai chú là Hoàng Thanh Hải và Loan Văn Chưởng (từng học lớp xóa mù vào năm 2015) đã tiếp tục học nghề xây dựng. Sau đó, cả hai cùng thành lập Đội xây dựng Đồng Văn, chuyên nhận thi công nhà dân, công trình dân sinh, tạo ra công ăn việc làm cho 10-15 lao động quanh năm. Điều thú vị là hầu hết các thành viên của đội xây dựng đều là “cựu học sinh” lớp xóa mù chữ.
Ở xã Húc Động, có chú Chằn A Chiu mở xưởng miến dong Miến Bình Liêu - sản phẩm OCOP nổi tiếng của huyện. Cùng chú quản lý xưởng là vợ và con dâu - cả hai đều từng học lớp xóa mù năm 2016. Nhờ biết chữ, các cô có thể ghi chép sổ sách, học hỏi trên Internet, tham gia các lớp tập huấn và duy trì cuộc sống gia đình ổn định, đồng thời giúp nhiều người dân quanh vùng có thêm việc làm, ổn định cuộc sống.
Lớp học nhỏ bé mở ra ước mơ lớn lao
Ở Bình Liêu, hành trình “giảm nghèo bền vững” bắt đầu từ những lớp học giản dị trong các Nhà văn hóa thôn bản. Những người từng không biết chữ nay đã biết cách làm chủ cuộc sống, biết trân trọng tri thức và gieo mầm ước mơ cho thế hệ mai sau.
Bạn thấy không, mỗi trang sách mở ra có thể là một cánh cửa dẫn đến tương lai. Và nếu có ai đó hỏi lại câu: “Học để làm gì?”, thì câu trả lời chính là: Học để thay đổi chính mình, thay đổi cả quê hương, bản làng và viết tiếp những điều kỳ diệu cho tương lai giàu đẹp.
