Từng chùm hoa lộc vừng nhuộm đỏ vòm lá, đung đưa soi mình trên cánh đồng nước trong veo, thoảng hương trong tiếng rì rào của ruộng lúa; rồi nghe kể về truyền kỳ “chiếc áo quan cho” trên 300 năm tuổi, bạn mới hiểu vì sao bao đời nay cả làng Siêu Quần luôn an bình đến vậy...
Ông quan… dệt áo!
Mấy trăm năm trước, ở làng Vân Trình kế bên có ngài Trần Văn Kỷ, một người học cao hiểu rộng, đỗ đạt được vào cung làm quan dưới triều Tây Sơn. Một lần về thăm quê, ông mang theo nhiều giống cây rồi đến từng nhà kêu gọi trồng quanh làng và hứa sẽ tặng mỗi người một chiếc áo đẹp.
“Chiếc áo Quan cho” đẹp mắt chạy dọc cánh đồng làng Siêu Quần.
Năm tháng trôi đi, những cây trồng ngày nào, nhiều nhất là lộc vừng, đã cao lớn tỏa bóng mát như bức tường thành vững chắc bảo vệ quanh làng, giữ đất đê ngăn mặn, chắn sóng, chống chọi lại mưa bão. Mãi đến lúc từ giã quan trường về quê, cả làng chợt nhớ và nhắc lại lời hứa xưa kia, Quan cười rồi chỉ tay về phía rừng lộc vừng um tùm, cao lớn bảo đó chính là món quà ông muốn tặng dân làng.
“Chiếc áo” thần kỳ…
Cây lộc vừng nơi đây đã gắn bó cùng tuổi thơ của bao thế hệ với những trưa hè chăn trâu, cắt cỏ, ngủ, chơi đùa dưới tán cây. Trong chiến tranh chống Pháp, chống Mỹ cứu nước, rừng lộc vừng như tấm áo giáp khổng lồ chở che cho bộ đội, du kích. Dù không biết bao lần bị giặc ném bom, tưới xăng đốt nhưng lạ thay cây lộc vừng vẫn vươn lên sống mãnh liệt.
Những “cụ” lộc vừng hàng trăm năm tuổi…
Những trận lụt lịch sử, nước lũ dâng cao, càn quét bao làng mạc xung quanh nhưng với làng Siêu Quần thì không. Lũ rút tưởng đâu tài sản, vật nuôi trôi ra Biển Đông, nhưng cánh rừng đã… níu giữ ở đó. Rồi những năm bom đạn, những trận đói kém, dân làng lại chạy ra rừng tìm hái lộc non nhai sống, về nấu ăn thay cơm, ngày thường thì thành món rau ngon bổ... Biết bao thế hệ người làng Siêu Quần đã lớn lên từ những bữa ăn như thế. Vậy nên bây giờ, không ít người mỗi khi đi xa về, đều chạy vội đi tìm một ít lộc ăn cho đỡ nhớ...
… luôn cho hoa đẹp đến nao lòng.
Đám bạn Nhất Quân, Bá Thông, Trọng Dũng (học sinh lớp 4, trường TH Phong Bình) thi nhau khoe với tôi: “Mùa hè ở đâu nóng như rang chứ làng bọn mình mát rười rượi; mùa đông ra đồng là cóng người nhưng vào bên trong “áo của Quan” bỗng ấm áp liền. Vui nhất là mỗi lần ra đồng thả trâu, con nít đứa nào cũng chạy ào đến những gốc lộc vừng để chơi đùa, hát hò. Ngủ trưa ở đó dễ chịu lắm! Kẹp sách vở mang theo học bài thì rất yên tĩnh…”.
Cụ ông Nguyễn Bá Hiệp cũng vui miệng kể: “Bởi vậy, dẫu nhà nhà đều khó khăn nhưng không ai muốn bán dù chỉ một cành nhỏ. Rừng này là kho báu có giá hàng nghìn tỷ đồng, nhưng đây là linh hồn của làng, là vô giá, giữ lại cho đời con cháu, mất lộc vừng thì làng cũng mất”.
Kỳ tích giữ “báu vật”
Cụ Nguyễn Bá Hiệp “truyền lửa” giữ rừng cho cháu chắt.
Ngày xưa, người nào chặt cây, làng phạt phải cầm mõ đi quanh khắp chốn rao rằng: “Tôi bẻ cành, chặt mưng (lộc vừng) của làng, đã phạm tội đến tổ tiên, từ nay tôi không dám vi phạm nữa!”. Rồi phải soạn mâm cau, trầu, rượu ra trình làng để nhận tội và mong làng tha thứ. Giờ không còn chuyện rao mõ nữa, nhưng vẫn còn hình thức phạt tiền và bị nêu tên trên loa truyền thanh của xã! Hương ước làng là vậy nhưng thật ra, trong lòng của mọi người đó là điều phạm húy, là đánh mất danh dự của gia tộc, dòng họ.
Làng Siêu Quần có hẳn một đội tuần tra tự nguyện bảo vệ vào ban đêm gồm toàn những thanh niên khỏe mạnh để ngăn ngừa kẻ gian đến bứng trộm. Còn ban ngày, đố ai ôm cây chạy lọt mắt trẻ con bởi từ lâu, rừng mưng này đã là máu, là thịt của mỗi người trong làng rồi.
Để nụ cười trong “tấm áo” mãi giòn tan…
Nếu từng một lần được gặp những con người hồn hậu của làng Siêu Quần, được thỏa mình trong “chiếc áo Quan cho” quý báu, bạn hẳn sẽ cảm nhận được sự ấm cúng, lạ thường ở nơi này. Thật đó!
Bài, ảnh: Mi Kha
