Đổi mới tư duy đào tạo: Học để làm, dạy theo nhu cầu
Tại Đồng Tháp, quan điểm về đào tạo nghề cho lao động nông thôn đã có sự thay đổi căn bản. Tỉnh không còn thực hiện theo lối mòn “dạy nghề cho có” mà xác định chương trình học phải xuất phát từ thực tế sản xuất và nhu cầu của thị trường lao động. Các chương trình đào tạo được thiết kế chuyên sâu nhằm mục tiêu cuối cùng là nâng cao năng suất lao động, tăng thu nhập và tạo ra việc làm bền vững ngay tại địa phương.
Để khuyến khích người dân mạnh dạn tham gia, Đồng Tháp đã áp dụng nhiều chính sách nhân văn như miễn, giảm học phí cho các nhóm đối tượng ưu tiên, bao gồm hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo. Đặc biệt, việc tổ chức các lớp học ngay tại xã, ấp đã giúp giảm thiểu tối đa chi phí đi lại và sinh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho học viên tiếp cận tri thức mới.
Theo số liệu từ Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đồng Tháp, hệ thống giáo dục nghề nghiệp hiện nay rất đa dạng với 21 cơ sở, bao gồm 5 trường cao đẳng, 6 trường trung cấp, 3 trung tâm giáo dục nghề nghiệp và 7 cơ sở đăng ký hoạt động nghề nghiệp khác. Trong giai đoạn 2021-2025, các cơ sở này đã cung ứng cho thị trường 117.718 người lao động có văn bằng, chứng chỉ; trong đó có hơn 90.800 học viên hoàn thành các khóa trình độ sơ cấp hoặc đào tạo dưới 3 tháng. Đây chính là lực lượng lao động nòng cốt, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh.
Những mô hình sinh kế hiệu quả tại địa phương
Hiệu quả của công tác đào tạo nghề được minh chứng rõ nét qua sự chuyển biến tại các vùng nông thôn như xã Tân Thới. Tại đây, chính quyền tập trung đào tạo các nghề phù hợp với lợi thế nông nghiệp địa phương và nhu cầu gia công hàng xuất khẩu. Câu chuyện của bà Tô Thị Mến, chủ cơ sở đan ghế nhựa tại ấp Tân Hưng là một ví dụ điển hình. Từ một người học nghề, bà đã trở về mở cơ sở và truyền nghề cho nhiều phụ nữ khác trong vùng.
Những mô hình đan lát, may mặc hay cơ khí đã giúp lao động nông thôn, nhất là phụ nữ có thể làm việc tại nhà với thu nhập ổn định mà vẫn đảm bảo thời gian chăm sóc gia đình. Thực tế cho thấy, khi chương trình đào tạo bám sát các nghề phi nông nghiệp có nhu cầu cao như đan lát, sửa chữa máy móc hay cơ khí, người dân dễ dàng tìm được việc làm ngay sau khi kết thúc khóa học.
Trong giai đoạn 2021-2025, Đồng Tháp đã nhận được sự quan tâm lớn từ Trung ương và địa phương với tổng kinh phí phân bổ 60,494 tỷ đồng để hỗ trợ đào tạo nghề cho người thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, mới thoát nghèo và thu nhập thấp. Tính riêng giai đoạn 2021-2024, tỉnh đã giải ngân hơn 9,526 tỷ đồng/60,494 tỷ đồng, tỷ lệ 15,7% để hỗ trợ đào tạo cho 7.152 người. Dự kiến đến cuối năm 2025, tỉnh sẽ tiếp tục chi khoảng 700 triệu đồng để đào tạo thêm khoảng 500 lao động thuộc nhóm này.
Song song đó, một nguồn kinh phí khác trị giá 37,93 tỷ đồng cũng được tập trung vào việc phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý, xây dựng giáo trình và mua sắm thiết bị đào tạo hiện đại. Đến cuối năm 2024, tỉnh đã giải ngân hơn 28,077 tỷ đồng và ước tính đến hết năm 2025 sẽ hoàn thành đào tạo thêm cho 1.500 người. Riêng trong năm 2025, kế hoạch đào tạo nghề nông nghiệp sẽ tập trung vào 3.317 lao động và đặc biệt là đào tạo 40 Giám đốc hợp tác xã để nâng cao năng lực quản trị kinh tế tập thể.
Nhờ nội dung giảng dạy luôn được cập nhật theo tiến bộ khoa học kỹ thuật và yêu cầu của doanh nghiệp, tỷ lệ học viên có việc làm sau tốt nghiệp đạt mức ấn tượng từ 87% đến 95%. Đối với nông dân, kỹ thuật mới trong chọn giống, phòng bệnh và nâng cao năng suất đã giúp họ làm chủ quy trình sản xuất, tăng hiệu quả kinh tế rõ rệt. Kết quả là tỷ lệ lao động nông nghiệp toàn tỉnh giảm xuống còn 35%; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 72%, trong đó đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ chiếm 36,5%.
Giảm nghèo đa chiều sau sáp nhập địa giới hành chính
Sau khi thực hiện sáp nhập địa giới hành chính với tỉnh Tiền Giang, tỉnh Đồng Tháp (mới) đã ngay lập tức đẩy mạnh Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025. Tỉnh đã thực hiện hàng loạt giải pháp đồng bộ: từ giải ngân hơn 2.000 tỷ đồng cho hộ nghèo vay vốn sản xuất, cấp 330.000 thẻ bảo hiểm y tế, đến việc hoàn thành xóa 100% nhà tạm, nhà dột nát với 2.159 căn nhà mới khang trang.
Đáng chú ý, tinh thần “không bỏ lại ai phía sau” được cụ thể hóa bằng việc hỗ trợ học nghề cho 100% hộ nghèo, cận nghèo có nhu cầu. Đã có 4.197 lao động thuộc diện này được đào tạo chuyên môn, mở ra cánh cửa thoát nghèo tự thân. Các dự án đa dạng hóa sinh kế cũng ghi nhận thành công rực rỡ với 145 dự án đang triển khai, thu hút 1.601 hộ tham gia. Kết quả đạt được rất khả quan: trên 80% hộ tham gia đã thoát nghèo, hơn 10% vươn lên khá giả và tạo việc làm ổn định cho hơn 1.300 lao động khác.
Với những bước đi bài bản và nguồn lực đầu tư mạnh mẽ, Đồng Tháp đang hướng tới mục tiêu kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 0,81% trong năm 2025. Việc gắn đào tạo nghề với tạo sinh kế bền vững không chỉ là giải pháp an sinh xã hội mà còn là chiến lược phát triển con người, tạo nội lực vững chắc để Đồng Tháp phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới.
