Tổ chức thực hiện bài bản, thống nhất từ tỉnh đến cơ sở
Trên cơ sở các quy định của pháp luật và tình hình thực tiễn, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa đã thành lập, kiện toàn Ban Chỉ đạo thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021–2025. UBND tỉnh kịp thời chỉ đạo các cơ quan liên quan ban hành, tham mưu ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện.
Các ngành được giao chủ trì các dự án, tiểu dự án thành phần chủ động xây dựng kế hoạch, đôn đốc triển khai, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh. Công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả được thực hiện nghiêm túc, góp phần hạn chế thất thoát, lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Song song với nguồn ngân sách Trung ương và địa phương, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp trên địa bàn tỉnh đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động Nhân dân, doanh nghiệp, nhà hảo tâm tham gia các hoạt động chăm lo cho người nghèo. Phong trào ủng hộ Quỹ “Vì người nghèo” và Tháng cao điểm “Vì người nghèo” được triển khai với nhiều cách làm linh hoạt, tạo sức lan tỏa tích cực trong cộng đồng.
Giảm nghèo gắn với đa dạng hóa sinh kế
Thanh Hóa là một trong những địa phương triển khai nhiều mô hình phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế. Toàn tỉnh đã thực hiện 606 mô hình, dự án đa dạng hóa sinh kế và 348 dự án phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp, tập trung vào các loại hình phù hợp với điều kiện từng vùng.
Các mô hình chủ yếu là chăn nuôi trâu, bò, dê, lợn, gia cầm, nuôi cá lồng; trồng cây dược liệu, cây ăn quả… Qua đó, nhiều hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo có thêm sinh kế ổn định, từng bước nâng cao thu nhập.
Thực tế cho thấy, khi được hỗ trợ đúng hướng, người dân đã phát huy tinh thần tự lực, tự cường. Gia đình chị Lê Thị Út ở xã Công Chính, từ hoàn cảnh khó khăn, được hỗ trợ vốn mua bò cái sinh sản, chăm sóc hiệu quả và có nguồn thu ổn định từ việc bán bê. Tương tự, anh Thao Văn Tông ở xã Nhi Sơn mạnh dạn vay vốn Ngân hàng Chính sách xã hội để nuôi bò, lợn, từng bước làm ăn khấm khá và đã thoát nghèo từ hai năm trước.
Ứng dụng khoa học – công nghệ trong giảm nghèo
Cùng với hỗ trợ sinh kế truyền thống, việc ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số trong công tác giảm nghèo được Thanh Hóa chú trọng. Nhiều hộ dân đã chủ động quảng bá nông sản trên các sàn thương mại điện tử, bán hàng qua mạng xã hội. Một số địa phương triển khai “bản số”, mỗi hộ có mã QR riêng, giúp minh bạch thông tin và theo dõi việc hỗ trợ chính sách.
Nhờ đó, người dân không chỉ tiếp cận chính sách thuận lợi hơn mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất, tiếp cận thị trường theo hướng hiện đại.
Kết quả rõ nét, song vẫn còn thách thức
Giai đoạn 2022–2024, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh Thanh Hóa giảm bình quân 1,58% mỗi năm, vượt kế hoạch đề ra. Riêng năm 2022 giảm 1,79%, năm 2023 giảm 1,47% và năm 2024 giảm 1,5%.
Các chính sách hỗ trợ tiếp cận việc làm, giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch, thông tin và tín dụng chính sách được triển khai kịp thời. 100% người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo được hỗ trợ tham gia bảo hiểm y tế; hơn 98,4% trẻ em thuộc hộ nghèo, cận nghèo đi học đúng độ tuổi; trên 85% hộ nghèo, cận nghèo sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện Chương trình vẫn còn một số hạn chế. Một số dự án, tiểu dự án giải ngân chậm, nhất là vốn sự nghiệp hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo. Công tác đào tạo nghề còn gặp khó khăn do đối tượng thụ hưởng đa dạng, nhiều lao động trong độ tuổi đã đi làm tại các khu công nghiệp trong và ngoài tỉnh.
Bên cạnh đó, tại một số địa phương, việc tổ chức thực hiện chưa thực sự quyết liệt; công tác kiểm tra, hướng dẫn còn thiếu thường xuyên, ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn
Thực tiễn tại Thanh Hóa cho thấy, giảm nghèo bền vững cần được xác định là nhiệm vụ chính trị lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Việc lồng ghép Chương trình giảm nghèo vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hằng năm là yếu tố then chốt để bảo đảm tính bền vững.
Cùng với đó, cần tiếp tục nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác giảm nghèo; đẩy mạnh phân cấp cho cơ sở; tăng cường cải cách thủ tục hành chính để người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, tăng cường giám sát, công khai, minh bạch cũng là yêu cầu xuyên suốt.
Với cách làm chủ động, bài bản và những kinh nghiệm đã được đúc rút, Thanh Hóa đang tạo nền tảng vững chắc để tiếp tục nâng cao hiệu quả giảm nghèo bền vững trong giai đoạn tiếp theo, hướng tới mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau.
