Để trẻ em tự tin nói lên điều mình mong muốn
Chỉ thị số 28-CT/TW ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc nhấn mạnh trách nhiệm của gia đình, nhà trường, xã hội và các cơ quan quản lý trong bảo đảm quyền trẻ em. Trong đó, tạo điều kiện để trẻ em bày tỏ ý kiến và tham gia vào những vấn đề liên quan đến mình là một yêu cầu quan trọng. Lắng nghe trẻ em còn có nghĩa là xem xét, phản hồi những điều các em đề xuất.
Một trong những cách làm thiết thực là tổ chức diễn đàn trẻ em ở các cấp. Tại đây, các bạn được chia sẻ suy nghĩ, nêu kiến nghị và đối thoại với người lớn về những vấn đề đang quan tâm: bạo lực học đường, áp lực học tập, nguy cơ bị xâm hại, tai nạn thương tích, thiếu sân chơi an toàn hoặc rủi ro trên môi trường mạng. Những câu hỏi gần gũi ấy cũng là điều người lớn cần biết để có giải pháp phù hợp.
Theo số liệu Bộ Y tế công bố, giai đoạn 2021-2025, diễn đàn trẻ em cấp trung ương lần thứ 7 đã được tổ chức (năm 2023), 65 diễn đàn cấp tỉnh, 89 diễn đàn cấp huyện và 8.034 diễn đàn cấp xã, thu hút hơn 3,39 triệu lượt trẻ em tham gia trực tiếp và trực tuyến. Các đề xuất, kiến nghị của trẻ em được chuyển đến cơ quan chức năng để xem xét. Bộ Y tế cũng thúc đẩy hoàn thiện hướng dẫn tổ chức diễn đàn theo hướng an toàn, tự nguyện và thực chất; Cục Bà mẹ và Trẻ em là đơn vị chuyên môn tham mưu trong lĩnh vực bảo vệ và thúc đẩy quyền trẻ em vừa qua đã tham mưu trình Bộ Y tế ban hành Thông tư số 41/2026/TT-BYT ngày 14/10/2026 hướng dẫn diễn đàn trẻ em.
Trường học - Nơi tiếng nói của học sinh được tôn trọng
Trường học là nơi trẻ em gắn bó mỗi ngày, vì vậy cũng cần là nơi các bạn được bày tỏ ý kiến cởi mở, an toàn và không sợ bị phán xét. Tiếng nói của học sinh không chỉ xuất hiện trong những buổi đối thoại hay hoạt động Đội, mà còn ở chuyện thường ngày như phương pháp học tập, nội quy trường lớp, hoạt động ngoại khóa, tư vấn tâm lý và phòng, chống bạo lực học đường.
Những buổi sinh hoạt lớp, hòm thư góp ý, hoạt động tư vấn học đường hay cuộc gặp giữa Hiệu trưởng với học sinh có thể giúp nhà trường hiểu rõ hơn mong muốn của các bạn. Không phải đề xuất nào cũng có thể thực hiện ngay, nhưng mỗi ý kiến đều cần được lắng nghe và phản hồi.
Tại trường Tiểu học và THCS Chương Dương (Hà Nội) đã bắt đầu đặt hòm thư “Điều em muốn nói” từ năm 2019 đến nay, nhà giáo Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ, cô đã đọc hàng nghìn lá thư của học sinh, từ những câu chuyện về bữa ăn bán trú, việc học đến áp lực và khúc mắc trong gia đình.
Từ những lá thư, cô và nhà trường có thể gặp riêng học trò để lắng nghe, hoặc trao đổi thận trọng với gia đình khi cần thiết. Điều đáng quý không phải số lá thư nhận được, mà là sự tin tưởng để các bạn dám chia sẻ và tìm kiếm sự giúp đỡ. Một hòm thư nhỏ có thể mở đầu cho những cuộc trò chuyện chân thành giữa thầy cô và học sinh.
Tổng đài 111 – Bạn đồng hành cùng trẻ em
Không phải bạn nào cũng dễ dàng nói ra những điều khiến mình lo lắng, nhất là khi gặp bạo lực, bị đe dọa, xâm hại hoặc không nhận được sự thấu hiểu từ người xung quanh. Vì vậy, bên cạnh diễn đàn và môi trường học đường, trẻ em cần những kênh tiếp nhận thông tin an toàn, dễ tiếp cận và có thể kết nối với dịch vụ hỗ trợ.
Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 hoạt động miễn phí 24/7, tiếp nhận thông tin, tư vấn và kết nối cơ quan có trách nhiệm khi trẻ em có nguy cơ hoặc bị xâm hại, bạo lực. Tổng đài do Trung tâm Tư vấn và Dịch vụ Truyền thông, trực thuộc Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) quản lý. Đây là một kênh quan trọng giúp ý kiến, lời cầu cứu của trẻ em được tiếp nhận và xử lý theo quy định.
Khi cảm thấy không an toàn, chứng kiến một bạn bị bạo lực hoặc biết trường hợp trẻ em cần được giúp đỡ, các bạn có thể gọi 111 để chia sẻ thông tin và được hướng dẫn. Việc lên tiếng không phải là mách lẻo hay gây rắc rối; đôi khi, đó là bước đầu giúp ngăn chặn tổn thương. Các bạn cũng nên tìm đến cha mẹ, thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy để được bảo vệ kịp thời.
Một đất nước phồn vinh, hạnh phúc cần những công dân nhỏ tuổi được bảo vệ, được tôn trọng và có cơ hội đóng góp ý kiến. Từ diễn đàn trẻ em, hòm thư học đường đến Tổng đài 111, mỗi kênh lắng nghe chỉ thực sự có ý nghĩa khi người lớn tiếp nhận, phản hồi và có hành động cụ thể.
Mong muốn của trẻ em hôm nay có thể là gợi ý để xây dựng một môi trường sống tốt đẹp hơn ngày mai. Khi các bạn được an toàn lên tiếng và thấy ý kiến của mình được trân trọng, niềm tin sẽ lớn dần, giúp mỗi người thêm tự tin học tập, trưởng thành và góp sức xây dựng tương lai đất nước.
