Gia đình ông Nguyễn Thái Tuyển, trú tại thôn Lạc Vinh, xã Kỳ Lạc, từng thuộc diện hộ cận nghèo của địa phương. Do không có nghề nghiệp ổn định, cuộc sống của gia đình ông phụ thuộc vào chăn nuôi nhỏ lẻ, làm rừng và đi làm thuê theo mùa vụ, thu nhập bấp bênh, thiếu tính ổn định.
Bước ngoặt đến vào năm 2020 khi Sở Khoa học và Công nghệ Hà Tĩnh triển khai mô hình nuôi ong lấy mật trong khuôn khổ chương trình giảm nghèo bền vững tại xã Kỳ Lạc. Ông Tuyển là một trong những hộ được lựa chọn tham gia, được hỗ trợ 10 thùng ong giống làm nền tảng ban đầu để phát triển mô hình.
Không chỉ nhận con giống, ông Tuyển còn được hỗ trợ đầy đủ các vật dụng phục vụ chăn nuôi như thùng nuôi ong, đồ bảo hộ, máy quay mật; đồng thời được tập huấn bài bản về kỹ thuật chăm sóc đàn ong, phòng trừ dịch bệnh, quy trình quay và bảo quản mật, cũng như định hướng tiêu thụ sản phẩm.
Tuy vậy, những ngày đầu bắt tay vào nuôi ong không hề dễ dàng. Do thiếu kinh nghiệm, kỹ thuật chưa thuần thục, đàn ong phát triển yếu, lượng mật thu được ít, chất lượng chưa cao. Có thời điểm, ông Tuyển cảm thấy nản chí vì làm theo hướng dẫn nhưng hiệu quả chưa như mong muốn.
Ông Tuyển chia sẻ, nuôi ong là cơ hội hiếm có để thoát nghèo nên bản thân tự nhủ không thể bỏ cuộc. Ngoài việc tham gia các lớp tập huấn, ông chủ động đi thực tế, học hỏi kinh nghiệm từ những hộ nuôi ong lâu năm trong vùng, vừa học vừa làm, rút kinh nghiệm qua từng vụ.
Chính việc học hỏi từ thực tiễn đã giúp ông cải thiện đáng kể kỹ năng chăm sóc đàn ong, đặc biệt là kỹ thuật nhân đàn – yếu tố then chốt quyết định sự phát triển bền vững của nghề nuôi ong. Dần dần, đàn ong phát triển khỏe mạnh, sản lượng và chất lượng mật được nâng lên rõ rệt.
Từ 10 đàn ong ban đầu, đến nay ông Tuyển đã nhân lên hơn 50 đàn ong và cho thu mật đều đặn. Với kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm, ông trở thành người nuôi ong lành nghề, nắm khá vững các khâu kỹ thuật. Theo ông, vào mùa hoa, thường bắt đầu từ khoảng tháng 3 hằng năm, nếu thời tiết thuận lợi, cứ 10 ngày có thể quay mật một lần.
Trung bình mỗi đàn ong cho khoảng 1 lít mật, khi nguồn hoa dồi dào, sản lượng có thể đạt 1,5–2 lít mỗi đàn. Với hơn 50 đàn ong vào vụ, sản lượng mật mỗi năm của gia đình ông đạt tối thiểu 700 kg. Nhờ đó, thu nhập từ mật ong mang về cho gia đình ông gần 100 triệu đồng mỗi năm – mức thu mà trước đây ông chưa từng dám nghĩ tới.
Không dừng lại ở việc khai thác mật, ông Tuyển còn chủ động mở rộng hướng phát triển mới là nhân đàn và cung ứng ong giống. Nhờ nắm vững kỹ thuật nhân đàn, mỗi năm gia đình ông cung cấp hàng trăm đàn ong giống cho bà con trong và ngoài vùng, mang lại thêm nguồn thu hàng chục triệu đồng. Hai nguồn thu này giúp kinh tế gia đình ông ngày càng ổn định, khấm khá hơn.
Từ một hộ cận nghèo, gia đình ông Nguyễn Thái Tuyển không chỉ vươn lên thoát nghèo bền vững mà còn trở thành điển hình trong phát triển sinh kế tại địa phương. Ông thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm, tư vấn kỹ thuật cho những hộ dân có nhu cầu học hỏi, góp phần lan tỏa phong trào nuôi ong ở xã Kỳ Lạc.
Ông Lê Văn Đinh, hộ dân cùng thôn, cho biết khi mới bắt đầu nuôi ong, bản thân chưa có nhiều kiến thức, nhưng được ông Tuyển tận tình hướng dẫn cách chăm đàn, nhận biết bệnh và xử lý khi ong yếu. Nhờ đó, đến nay gia đình ông Đinh đã nhân được 30 đàn ong và có nguồn thu nhập ổn định.
Theo ông Trần Văn Nghĩa, Chủ tịch Hội Nông dân xã Kỳ Lạc, mô hình nuôi ong của gia đình ông Tuyển là điển hình thành công trong việc phát triển sinh kế từ các chương trình hỗ trợ. Không chỉ giúp gia đình vươn lên thoát nghèo, mô hình còn góp phần mở rộng nghề nuôi ong trên địa bàn, tạo sinh kế cho nhiều hộ dân khác và đóng góp tích cực vào việc nâng cao tiêu chí thu nhập trong xây dựng nông thôn mới của xã.
Từ câu chuyện của ông Nguyễn Thái Tuyển có thể thấy, khi người dân được tiếp cận mô hình phù hợp, được hỗ trợ đầy đủ về kỹ thuật và có quyết tâm vươn lên, những sinh kế mới hoàn toàn có thể phát triển bền vững. Mô hình nuôi ong lấy mật tại Kỳ Lạc không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn mở ra hướng đi hiệu quả trong công tác giảm nghèo, góp phần cải thiện đời sống người dân nông thôn Hà Tĩnh.
