Những niềm vui chưa trọn vẹn dưới mái nhà mới
Mưa ở vùng Đất Mũi Cà Mau thường dai dẳng và nặng hạt, kéo dài mãi cho đến hết tháng 10 âm lịch mới dứt. Nhưng trong mùa mưa năm nay, bà Dương Ngọc Hậu (58 tuổi, ngụ xã Hồ Thị Kỷ, huyện Thới Bình) đã có thể ngồi lau nền gạch men bóng loáng trong căn nhà mới khang trang. Đây là mái ấm mà gia đình bà vừa nhận được từ Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát của tỉnh. Thế nhưng, đằng sau niềm hạnh phúc có nhà mới là những nỗi lo cơm áo vẫn còn đang đè nặng.
Hoàn cảnh của bà Hậu vô cùng ngặt nghèo khi con trai lớn bị bệnh tim, không thể làm việc nặng, con gái út là chị Nguyễn Ngọc Đậm cũng vừa phải nghỉ việc tại thành phố để trở về quê. Mọi hy vọng của gia đình dồn vào vuông tôm rộng 5.000 m2 bên kia sông. Nhưng do đất không có hệ thống thoát nước, tôm nuôi thường xuyên thất bát. Cái nghèo cứ thế bám riết lấy gia đình bà. “Giờ chỉ còn mỗi con Đậm là đủ sức làm, mà nó cũng thất nghiệp rồi”, bà Hậu buồn rầu chia sẻ về mơ ước có chút vốn nuôi heo và một công việc ổn định cho con gái.
Cách đó không xa, gia đình bà Nguyễn Thị Dẳng cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Là hộ nghèo, góa bụa lại phải nuôi bảy miệng ăn, gánh nặng dồn hết lên vai con trai bà là anh Huỳnh Công Nhớ. Công việc làm thuê cho ghe biển của anh vốn dĩ bấp bênh theo từng con sóng. Anh Nhớ tâm sự trong nỗi trăn trở: “Tôi muốn học làm thợ hồ, hay hàn sắt trên bờ để gần nhà lo cho mẹ, ngặt nỗi không có vốn để mua sắm đồ nghề”.
Đó là hai trong số rất nhiều trường hợp tại Cà Mau đã được hỗ trợ về nhà ở nhưng cuộc sống vẫn chưa thực sự ổn định. Tính đến khi kết thúc chương trình “Xóa nhà tạm, nhà dột nát”, tỉnh Cà Mau đã huy động một nguồn lực lên tới gần 600 tỷ đồng cùng hơn 14.000 ngày công lao động để xây dựng hơn 9.500 ngôi nhà vững chãi. Riêng tại xã Hồ Thị Kỷ, 140 mái lá xiêu vẹo đã được thay thế bằng những căn nhà kiên cố.
Tuy nhiên, như Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Minh Nhẫn vẫn trăn trở: “Bà con đã có nhà, nhưng giờ họ cần một “mồi lửa”, một động lực để thoát nghèo thực sự”. Thấu hiểu những lo toan của người dân, tại buổi lễ tổng kết chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau Nguyễn Hồ Hải đã đặt ra một câu hỏi lớn: “Chúng ta giúp đồng bào có nhà rồi, nhưng tiếp theo làm gì để bà con hết nghèo? Liệu có bền vững không nếu họ không có sinh kế?”.
Trao tặng thứ dân cần
Từ tư duy đột phá đó, Đề án hỗ trợ sinh kế giai đoạn 2025-2027 đã chính thức ra đời. Đây không phải là một văn bản hành chính khô khan mà được ví như một “tấm bản đồ” dẫn đường chi tiết để người dân thoát nghèo. Điểm khác biệt lớn nhất của đề án này chính là cách tiếp cận: Không hỗ trợ cào bằng mà thực hiện rà soát tỉ mỉ từng hộ gia đình để “bắt mạch” đúng nguyên nhân nghèo khó.
Kết quả rà soát cho thấy toàn tỉnh hiện có hơn 12.000 hộ cần hỗ trợ sinh kế, trong đó hơn 3.000 hộ thiếu đất sản xuất, hơn 3.000 hộ thiếu vốn và gần 2.000 hộ thiếu công cụ lao động sản xuất cơ bản. Dựa trên dữ liệu này, Cà Mau đã chia đối tượng cần hỗ trợ thành 5 nhóm riêng biệt để có phương án “bốc thuốc” phù hợp nhất.
Nhóm thứ nhất là những hộ có đất, có sức khỏe nhưng thiếu kiến thức sản xuất. Với nhóm này, tỉnh tập trung hỗ trợ con giống, thức ăn chăn nuôi và quan trọng nhất là cử cán bộ chuyên môn trực tiếp “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn kỹ thuật canh tác hiệu quả.
Nhóm thứ hai tập trung vào đào tạo nghề. Những lao động chưa có tay nghề sẽ được tham gia các khóa học ngắn hạn, tỉnh cam kết sẽ giới thiệu việc làm tại chỗ hoặc hỗ trợ đi lao động ở những nơi có thu nhập ổn định.
Nhóm thứ ba dành cho những hộ thiếu phương tiện sản xuất. Mặt trận Tổ quốc tỉnh đóng vai trò chủ công trong việc kêu gọi xã hội hóa để trao tận tay người dân những chiếc máy may, xe máy hay ngư cụ mưu sinh.
Nhóm thứ tư, cũng là nhóm đông nhất với gần 4.900 hộ, chính là những hộ “khát” vốn. Tỉnh sẽ bố trí ngân sách và các gói tín dụng ưu đãi để tạo điểm tựa tài chính giúp họ khởi nghiệp.
Cuối cùng, nhóm không còn khả năng lao động sẽ được chuyển sang chế độ bảo trợ xã hội để đảm bảo an sinh tối thiểu.
Sự chuyển dịch tư duy từ “cho cái mình có” sang “tặng cái dân cần” thể hiện sự thấu hiểu sâu sắc thực tế địa phương. Để hiện thực hóa đề án này, Cà Mau dự kiến huy động gần 579 tỷ đồng - một con số đầy thách thức đối với một tỉnh còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, lòng dân và sự quyết liệt của hệ thống chính trị mới là sức mạnh thực sự để hiện thực hóa đề án này.
Quyết tâm không để ai bị bỏ lại phía sau
Trong công cuộc xóa đói giảm nghèo, Mặt trận Tổ quốc tỉnh được giao vai trò “chủ công” với công thức vận hành khoa học: “3 Dễ - 3 Rõ - 3 Đo”. Đó là: Dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm; Rõ mục tiêu, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn; Đo đầu vào, đo hiệu quả đầu ra và đo tác động xã hội. Công thức này đảm bảo mọi nguồn lực hỗ trợ đều được giám sát chặt chẽ, minh bạch và đạt hiệu quả cao nhất.
Không chỉ giám sát, các đoàn thể của tỉnh sẽ trực tiếp vào cuộc. Hội Nông dân lo kỹ thuật. Hội Phụ nữ lo khởi nghiệp. Hội Nông dân chịu trách nhiệm về kỹ thuật sản xuất. Đoàn Thanh niên phụ trách mảng chuyển đổi số trong nông nghiệp. Đặc biệt, phong trào “lá lành đùm lá rách” được kích hoạt mạnh mẽ với mô hình mỗi hộ khá giả giúp đỡ một hộ nghèo ngay tại cộng đồng dân cư.
Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Cà Mau Hồ Thanh Thủy tâm huyết khẳng định: “Đây là cánh cửa mới, thể hiện quyết tâm giảm nghèo bền vững của tỉnh. Mục tiêu phấn đấu là đến hết năm 2027, 100% số hộ khó khăn trong danh sách rà soát được hỗ trợ sinh kế và ít nhất 80% trong số đó thoát nghèo bền vững, không tái nghèo”.
Hành trình từ những ngôi nhà Đại đoàn kết vững chãi cho đến những chiếc “cần câu” sinh kế đang được trao tay đã viết tiếp câu chuyện đẹp về tình người và trách nhiệm tại mảnh đất cực Nam Tổ quốc. Người dân Cà Mau không chỉ có ngôi nhà mới để trú mưa tránh nắng, mà giờ đây, họ đang đứng trước cơ hội lớn để thay đổi vận mệnh, tìm thấy nụ cười lạc nghiệp trên chính quê hương mình. Một tương lai bền vững đang mở ra, nơi mà không ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình hướng tới sự ấm no, hạnh phúc.
