Giáo viên sử dụng AI trong giảng dạy
Cô Trần Thị Mai Trang, giáo viên trường Tiểu học Võ Thị Sáu (phường Vĩnh Tuy, TP. Hà Nội), cho rằng AI có thể hỗ trợ giáo viên rất nhiều trong quá trình chuẩn bị bài. Trước đây, giáo viên thường phải dành nhiều thời gian tìm tranh ảnh, thiết kế phiếu học tập, xây dựng câu hỏi, trò chơi hay học liệu trực quan. Hiện nay, AI có thể hỗ trợ một phần những công việc này nhanh hơn.
Tuy nhiên, cô Mai Trang nhấn mạnh: "AI có thể giúp tôi chuẩn bị một bài dạy nhanh hơn, nhưng không thể quyết định thay tôi đâu là bài học phù hợp nhất với những học sinh đang ngồi trước mặt mình".
Một cách ứng dụng AI mà cô Trang đánh giá hiệu quả là thiết kế trò chơi tương tác gắn trực tiếp với nội dung bài học. Từ kiến thức cần ghi nhớ, giáo viên có thể tạo ra những thử thách như ô cửa bí mật, giải mã từ khóa, hành trình vượt chướng ngại vật hay phân loại đúng - sai.
“Trò chơi trong lớp học không chỉ để học sinh vui. Nếu được thiết kế tốt, mỗi lần các em chơi cũng là một lần các em học”, cô Mai Trang chia sẻ.
AI cũng có thể hỗ trợ giáo viên tạo ra những hoạt động học tập gần gũi hơn. Chẳng hạn, với các bài học về quê hương, đất nước hoặc ngày Quốc khánh 2/9, hình ảnh, câu chuyện, câu hỏi và trò chơi tương tác có thể giúp kiến thức trong sách trở nên trực quan, dễ tiếp cận.
Trong môn Tiếng Việt, AI hỗ trợ giáo viên gợi ý câu chuyện, hệ thống từ ngữ hoặc câu hỏi đọc hiểu. Trong môn Toán, công cụ này có thể hỗ trợ xây dựng hệ thống bài tập ở nhiều mức độ khác nhau, phù hợp với khả năng và tiến độ học tập của từng nhóm học sinh.
Cô Mai Trang còn nhìn thấy ở AI khả năng kết nối kiến thức giữa nhiều môn học, đặc biệt theo định hướng STEM. Từ một bài học về cây xanh, giáo viên có thể đặt ra câu hỏi: "làm thế nào để cây trong lớp vẫn được cung cấp nước khi học sinh nghỉ vài ngày?" Từ đó, các bạn quan sát, tìm hiểu, đo đếm, lựa chọn vật liệu, thiết kế và thử nghiệm một dụng cụ tưới nước đơn giản.
Như vậy, học sinh có thể đọc để tìm hiểu, tính toán để giải quyết vấn đề, quan sát khoa học, thiết kế sản phẩm, thử nghiệm rồi trình bày ý tưởng. "Một bài học hay không nhất thiết phải cho học sinh thật nhiều kiến thức; đôi khi chỉ cần mở ra được một vấn đề khiến các em muốn đi tìm câu trả lời”, cô Mai Trang nói.
Cùng quan điểm, cô Nguyễn Thị Hà Vân, giáo viên trường Tiểu học Núi Đèo (phường Thủy Nguyên, TP. Hải Phòng) chia sẻ, công nghệ thông tin và AI đang mở ra nhiều cơ hội để giáo viên đổi mới phương pháp dạy học. Tại trường Tiểu học Núi Đèo, cô Hà Vân sử dụng công nghệ và AI trong cả quá trình chuẩn bị bài lẫn tổ chức các hoạt động trên lớp.
AI có thể hỗ trợ cô Hà Vân tìm kiếm ý tưởng, xây dựng nội dung, thiết kế học liệu, hình ảnh, video, câu hỏi hay trò chơi phù hợp với từng bài học. Nhờ đó, giáo viên có thêm thời gian tập trung vào việc lựa chọn phương pháp và tổ chức hoạt động phù hợp với học sinh.
Đặc biệt, những hình ảnh trực quan, video và trò chơi tương tác giúp tiết học trở nên sinh động hơn. Học sinh có thêm cơ hội tham gia vào bài học thay vì chỉ nghe giảng, từ đó dễ tiếp nhận kiến thức và hứng thú hơn. Cô Hà Vân cho rằng, giá trị lớn nhất của công nghệ không phải là thay thế người thầy mà giúp giáo viên có thêm công cụ để dạy học hiệu quả, sáng tạo.
Trong khi đó, cô Ngô Thị Phương, giáo viên THCS tại phường Giảng Võ (TP. Hà Nội), đánh giá công nghệ và AI đặc biệt hữu ích khi hỗ trợ học sinh hình dung những kiến thức vốn khá trừu tượng. Với môn Toán, hình ảnh, mô phỏng, đồ thị và các công cụ tương tác có thể giúp bài học trở nên dễ hiểu hơn.
Theo cô Phương, điều đáng chú ý không chỉ là AI giúp giáo viên "soạn bài nhanh hơn", mà còn tạo thêm thời gian để thầy cô quan sát quá trình học tập, phát hiện điểm mạnh, điểm cần cố gắng của từng học sinh và thiết kế hoạt động phù hợp hơn.
Cô Phương ví AI như một "trợ lý học tập" có thể giải thích lại kiến thức theo cách khác, đưa ra ví dụ hoặc gợi ý khi học sinh gặp khó khăn. Tuy nhiên, cách sử dụng của mỗi học sinh rất khác nhau. Có bạn dùng AI để đặt câu hỏi và tự kiểm chứng, nhưng cũng có bạn coi AI như một "chiếc máy làm bài”.
Từ thực tế đó, vai trò của giáo viên cũng có những thay đổi. Theo cô Phương, giáo viên không chỉ dạy học sinh "biết gì" mà còn phải hướng dẫn các bạn học như thế nào, đặt câu hỏi như thế nào và đánh giá thông tin như thế nào trong thời đại AI.
Lời khuyên dành cho học sinh
Các cô giáo đều thống nhất rằng, học sinh có thể sử dụng AI trong học tập nhưng không nên để công nghệ làm thay phần việc của mình.
Cô Hà Vân khuyến khích học sinh sử dụng AI để tìm hiểu một chủ đề, đặt câu hỏi, tham khảo ý tưởng, mở rộng kiến thức hoặc kiểm tra lại những điều chưa hiểu. Nhưng các bạn cần biết chọn lọc thông tin, tự suy nghĩ và đưa ra cách giải quyết của riêng mình. "AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không phải cỗ máy làm bài thay mình”, cô Hà Vân nhắc nhở.
Theo cô Mai Trang, học sinh nên sử dụng AI để khám phá điều mới, tìm cách giải thích khác, xin gợi ý khi gặp khó khăn hoặc phát triển một ý tưởng. Điều quan trọng là các bạn nên suy nghĩ và thử nghiệm trước, sau đó mới tìm đến AI để có thêm gợi ý. Cô đưa ra một nguyên tắc dễ nhớ: "Mình nghĩ trước - AI gợi ý sau - mình kiểm chứng lại - cuối cùng mình tự quyết định".
Cô Mai Trang cũng lưu ý học sinh không nên đưa nguyên đề bài cho AI rồi chép đáp án, tin rằng AI luôn đúng hoặc sử dụng sản phẩm do AI tạo ra như thể đó hoàn toàn là sản phẩm của mình. Nếu AI làm hết phần khó, học sinh cũng sẽ mất đi phần quý giá nhất của việc học. Đó chính là quá trình suy nghĩ, thử sai, đặt câu hỏi, tranh luận, điều chỉnh và tự tìm ra cách giải quyết.
Một kỹ năng khác được các cô đặc biệt nhấn mạnh là kiểm chứng thông tin. Khi AI đưa ra một câu trả lời, học sinh không nên mặc nhiên tin ngay mà cần tự hỏi: "Thông tin này có chắc đúng không?", "Mình có thể kiểm tra lại ở đâu?".
"Dạy học sinh sử dụng công nghệ chưa đủ; quan trọng hơn là dạy các em trở thành một người tử tế và có trách nhiệm cả khi ở trên môi trường số", cô Mai Trang nói.
Còn cô Ngô Thị Phương cũng nhắc học sinh cần phân biệt giữa sử dụng AI để hỗ trợ và sử dụng AI để làm thay. Các bạn có thể hỏi AI: "Vì sao?", tìm cách giải khác, nhờ giải thích một khái niệm chưa hiểu hoặc tìm thêm bài tập tương tự sau khi đã tự suy nghĩ. Ngược lại, việc đưa nguyên đề bài cho AI rồi chép đáp án có thể khiến học sinh dần mất khả năng suy luận và giải quyết vấn đề. Bởi AI hoàn toàn có thể đưa ra một câu trả lời nghe rất thuyết phục nhưng vẫn sai.
"AI có thể giúp em đi nhanh hơn, nhưng tư duy của chính em mới quyết định em có thể đi được bao xa", cô Ngô Thị Phương nhấn mạnh.
Bên cạnh việc học cách sử dụng AI hiệu quả, học sinh cũng cần chú ý bảo vệ thông tin cá nhân. Các em không nên tùy tiện cung cấp địa chỉ nhà, số điện thoại, mật khẩu, hình ảnh riêng tư hoặc thông tin của gia đình cho các công cụ trên mạng.
Cô Hà Vân cho rằng, mục tiêu cuối cùng của việc ứng dụng AI trong giáo dục là giúp học sinh học tốt hơn, chủ động hơn và sáng tạo hơn. Vì thế, công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp các bạn tự tin khám phá kiến thức thay vì phụ thuộc vào những câu trả lời có sẵn.
Còn cô Mai Trang nhắn nhủ: "Hãy hỏi AI thật nhiều, nhưng đừng quên hỏi chính mình trước". Theo cô, điều quan trọng nhất không phải là học sinh có câu trả lời nhanh đến đâu mà là các em có biết học, biết nghĩ, biết kiểm chứng và biết lựa chọn hay không.
Trong thời đại AI, công nghệ có thể thay đổi từng ngày, nhưng khả năng đặt câu hỏi, tư duy độc lập, sáng tạo, kiểm chứng thông tin và trách nhiệm với sản phẩm của mình vẫn là những năng lực mà mỗi học sinh cần rèn luyện.
