Những con số đáng chú ý
Tại hội thảo, PGS.TS Trần Thành Nam - Hiệu trưởng trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết việc sử dụng mạng xã hội quá mức, lệ thuộc vào mạng xã hội, trải nghiệm bắt nạt trực tuyến hoặc thường xuyên tiếp xúc với thông tin tiêu cực, độc hại, không phù hợp lứa tuổi có thể liên quan đến căng thẳng, lo âu, trầm cảm, giảm chất lượng giấc ngủ, lòng tự trọng thấp và cảm nhận hạnh phúc thấp hơn.
Một số liệu được Phó vụ trưởng Vụ Học sinh, Sinh viên (Bộ GD&ĐT) Nguyễn Thị Nhung, dẫn từ báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy học sinh THPT có tỷ lệ cảm thấy cô đơn cao hơn học sinh THCS.
Cụ thể, 3,68% học sinh THCS luôn luôn cảm thấy cô đơn và 5,92% thường xuyên cảm thấy cô đơn. Ở học sinh THPT, hai tỷ lệ này lần lượt là 6,16% và 10,14%. Ngoài ra, 4,94% học sinh thường xuyên cảm thấy lo âu.
Những con số này cho thấy cảm giác cô đơn, lo âu là vấn đề cần được quan tâm ở lứa tuổi học sinh.
Mạng xã hội có thể tạo ra những áp lực nào?
Theo PGS.TS Trần Thành Nam, học sinh có thể vô thức so sánh bản thân với những hình ảnh được lựa chọn và chăm chút trên mạng. Khi đó, một số bạn có thể cảm thấy mình kém hấp dẫn, kém thành công hoặc không được công nhận.
Số lượt thích, bình luận hay người theo dõi cũng có thể ảnh hưởng đến cảm xúc. Khi một bài đăng không nhận được nhiều tương tác như mong đợi, một số bạn có thể cảm thấy bị từ chối, lo âu hoặc nghi ngờ giá trị của bản thân.
Việc trò chuyện qua màn hình nếu thay thế quá nhiều những cuộc trò chuyện trực tiếp cũng có thể khiến trẻ ít có cơ hội rèn luyện kỹ năng xã hội. Bên cạnh đó, bắt nạt trực tuyến là một nguy cơ đáng chú ý vì nội dung có thể lan truyền nhanh và tồn tại lâu dài, khiến người bị bắt nạt cảm thấy cô lập, lo âu hoặc căng thẳng.
Không chỉ là chuyện "nghiện mạng"
Phó vụ trưởng Vụ Học sinh, Sinh viên Nguyễn Thị Nhung cho biết sự phát triển nhanh của công nghệ số và mạng xã hội đang tác động sâu sắc đến thói quen, đời sống của học sinh, sinh viên. Các nền tảng mạng xã hội có thể kéo theo những vấn đề như giảm khả năng tập trung, rối loạn giấc ngủ, giảm hoạt động thể lực, rối loạn hành vi ăn uống, lo âu và trầm cảm.
Trẻ em cũng có thể đối mặt với nguy cơ bị bạo lực, lừa đảo và xâm hại trên môi trường mạng.
Một vấn đề khác là việc hỗ trợ sức khỏe tâm thần học đường vẫn còn nhiều khó khăn. Theo cô Nguyễn Thị Nhung, nhân viên y tế trường học chuyên trách mới chiếm 50,7%, trong đó chỉ khoảng 30% có chuyên môn y tế. Tâm lý sợ bị "gắn nhãn" có vấn đề về tâm thần cũng khiến một số học sinh không muốn tìm kiếm sự giúp đỡ.
Cùng tạo nên một môi trường mạng an toàn
Chú Dương Ngô Minh Nam - Phó vụ trưởng Vụ Khoa giáo - Văn xã, Văn phòng Chính phủ, cho rằng khi trẻ em ngày càng dành nhiều thời gian trên môi trường mạng, việc bảo vệ sức khỏe tinh thần và quyền lợi của trẻ cần sự phối hợp của gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và chính trẻ em.
Theo chú Dương Ngô Minh Nam, các quy định về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng đang từng bước được hoàn thiện, trong đó có trách nhiệm bảo vệ thông tin riêng tư, ngăn chặn và gỡ bỏ những nội dung độc hại, xâm hại trẻ em.
Từ những chia sẻ tại hội thảo, có thể thấy mạng xã hội không chỉ là nơi để giải trí và kết nối mà còn cần được sử dụng một cách an toàn, phù hợp.
Với mỗi chúng mình, việc trang bị kỹ năng sống, kỹ năng ứng phó với bắt nạt và bạo lực trên mạng, đồng thời biết tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp khó khăn là điều rất cần thiết.
Như PGS.TS Trần Thành Nam chia sẻ, trẻ em đang lớn lên trong "hai thế giới: thế giới thực và thế giới số". Vì vậy, điều quan trọng là cùng nhau làm cho cả hai thế giới ấy trở nên an toàn hơn.
