Danh nhân tuổi Tỵ: Chân dung Cao Bá Quát

Kim Minh (tổng hợp)
Cao Bá Quát là tấm gương sáng về sự khổ luyện, học tập không ngừng để trở thành người tài năng, đức độ, văn hay chữ tốt được người đời kính trọng. Ông cũng là danh nhân tuổi Tỵ mà ở số báo đặc biệt này, Nhi Đồng muốn giới thiệu đến các bạn đấy!

Tài hoa từ nhỏ

Cao Bá Quát (1808 - 1855) tự là Chu Thần, hiệu là Cúc Đường. Ông sinh ra tại làng Phú Thị, huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh (nay là xã Quyết Chiến, huyện Gia Lâm, Hà Nội).

Minh họa chân dung
danh nhân Cao Bá Quát
Minh họa chân dung danh nhân Cao Bá Quát

Cha của Cao Bá Quát luôn hướng các con theo con đường học vấn. Từ nhỏ, cậu bé Cao Bá Quát đã nổi tiếng thông minh, có tài văn thơ, đối đáp. Năm 12 tuổi, Cao Bá Quát đã theo các bậc đàn anh mang lều chõng đi thi.

Ý chí vượt ngàn chông gai

Giai thoại vẫn kể rằng, hồi nhỏ, chữ Cao Bá Quát xấu không thể đọc được. Có lần ông đã làm liên lụy đến một người hàng xóm nhờ ông viết hộ đơn kiện, lý do là vì chữ Cao Bá Quát quá xấu nên quan không hiểu gì, người đi kiện còn bị vạ lây.

Một cuốn sách với các câu chuyện
thú vị về “Thánh Quát”
Một cuốn sách với các câu chuyện thú vị về “Thánh Quát”

Vì việc đó mà Cao Bá Quát rất xấu hổ và luôn tự trách mình. Từ đó, ông quyết tâm chăm chỉ tập viết chữ không kể ngày hay đêm. Nhiều khi buồn ngủ quá, ông tự buộc tóc lên xà nhà để mỗi lần ngủ gật bị giật tóc đau sẽ phải tỉnh lại. Ông còn buộc chân mình vào bàn học để không thể bỏ đi đâu được.

Nhờ sự quyết tâm, kiên nhẫn, một thời gian sau, từ viết chữ xấu, Cao Bá Quát lại nổi tiếng khắp vùng về biệt tài viết chữ đẹp. Tương truyền, chữ viết của ông như “rồng bay phượng múa”, bút tích hiện được lưu lại tại bài đề tựa cuối cùng trong Mai Am thi tập của công chúa Lại Đức, con gái vua Minh Mạng.

Danh nhân yêu quê hương tha thiết

Cao Bá Quát say mê cảnh đẹp của đất nước, ông tới thăm hầu hết những danh lam thắng cảnh của miền Bắc và miền Trung nước ta và có thơ ngâm vịnh về những địa danh đó. Đối với ông, thiên nhiên là niềm tự hào của đất nước.

Tranh minh họa Cao Bá Quát chăm chỉ, miệt mài luyện viết chữ
Tranh minh họa Cao Bá Quát chăm chỉ, miệt mài luyện viết chữ

Cao Bá Quát cũng chính là “quân sư” trong cuộc khởi nghĩa Mỹ Lương - cuộc khởi nghĩa nông dân đã giáng một đòn khá mạnh vào chế độ phong kiến nhà Nguyễn giai đoạn giữa thế kỷ XIX. Ông đã chiến đấu dưới lá cờ nghĩa và anh dũng hy sinh ngay tại trận chiến. Tuy chỉ kéo dài trong 2 năm nhưng cuộc khởi nghĩa này được coi là niềm tự hào của người dân huyện Mỹ Lương xưa (nay thuộc thành phố Hà Nội và một phần tỉnh Hòa Bình).

Bia tưởng niệm danh nhân Cao Bá Quát tại Gia Lâm, Hà Nội
Bia tưởng niệm danh nhân Cao Bá Quát tại Gia Lâm, Hà Nội

Ngày nay, gần chợ Sủi (Gia Lâm, Hà Nội) có một khu tưởng niệm danh nhân Cao Bá Quát trải rộng trên diện tích hơn 4.000 m2. Nơi đây có nhiều hoạt động tưởng nhớ, tri ân công lao của “Thánh Quát”. Hằng năm, nhiều trường học thường xuyên đưa học sinh đến đây để dâng hương và tìm hiểu về vị danh nhân đặc biệt này.

Đọc báo điện tử Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng nhanh chóng, thuận tiện và an toàn hơn trên các thiết bị di động với Ứng dụng TNTP&NĐ Online

Tải ngay ứng dụng TNTP&NĐ Online TẠI ĐÂY

Bạn đang đọc bài viết Danh nhân tuổi Tỵ: Chân dung Cao Bá Quát tại chuyên mục Phóng Viên Nhỏ của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng gửi về hòm thư banbientap@thieunien.vn.

Bài liên quan

Bài Phóng Viên Nhỏ khác

Dấu ấn Báo Đội tại các Đại hội Liên đội

Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng là người bạn thân thiết của nhiều thế hệ học sinh, mang đến kiến thức bổ ích, những câu chuyện đẹp và nuôi dưỡng niềm say mê đọc sách, báo. Tại trường Tiểu học Hương Sen (phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh), phong trào “Đọc và làm theo báo Đội” tiếp tục được duy trì và lan tỏa.

Tạo không gian sinh hoạt cho thanh thiếu nhi

Mới đây, Đoàn phường Hai Bà Trưng (TP. Hà Nội) đã tổ chức khánh thành Nhà sinh hoạt thanh thiếu nhi, đây là một trong các mô hình đầu tiên của Thủ đô Hà Nội, tạo điều kiện cho đoàn viên, đội viên có không gian tham gia sinh hoạt Đoàn - Đội ở cấp xã, phường.

Tuổi trẻ Việt - Trung nối dài tình hữu nghị

Chiều 13/10, tại Đại học Thái Nguyên, đại biểu thanh niên, sinh viên Việt Nam và Trung Quốc cùng trao đổi về công tác thanh niên của hai nước trong khuôn khổ Chương trình “Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập” năm 2026.

Bình đẳng về cơ hội cho trẻ em vùng sâu, vùng xa, dân tộc thiểu số

Dù sinh ra ở thành phố hay một bản làng xa xôi, mỗi bạn nhỏ đều có quyền được học tập, chăm sóc sức khỏe, tiếp cận công nghệ và phát triển tài năng. Để thu hẹp khoảng cách ấy, Việt Nam đang triển khai nhiều chính sách về giáo dục, an sinh xã hội, cơ sở vật chất và chuyển đổi số, hướng tới mục tiêu không để trẻ em vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số bị bỏ lại phía sau.