Vào những ngày đầu tiên của Tết nguyên đán, ngoài tục lì xì, tục xông đất hay tục khai bút đầu năm thì người Việt còn có thói quen xin chữ, cho chữ. Không chỉ mang lại nhiều ý nghĩa văn hóa, xin chữ còn thể hiện một những bài học giáo dục sâu sắc đằng sau.
Xin chữ đầu năm là một phong tục truyền thống tốt đẹp của người dân Việt Nam để cầu mong may mắn, bình an, phúc lộc thọ cho bản thân và gia đình. Ngày xưa, để xin chữ người ta thường sẽ chuẩn bị một chút quà mọn gồm trầu cau, chè thuốc mang đến nhà thầy đồ để xin chữ. Tùy từng tâm tư nguyện vọng của người xin mà thầy đồ sẽ cho chữ thích hợp. Ngoài cầu mong những điều mình mong muốn, người xin chữ còn muốn xin cái đức độ, tài năng của thầy đồ.
Người xưa có câu "mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết mẹ, mùng 3 Tết thầy". Thường vào ngày mùng 3, mùng 4 Tết là thời điểm thích hợp để giới trẻ đi xin chữ về treo. Ngày nay khi văn hóa thư pháp đã trở nên phổ biến hơn, người xin chữ không cần phải đến nhà thầy đồ, chỉ cần đến phố ông đồ, chọn một trong số các ki ốt trong "phố ông đồ" để xin chữ.
Cùng với việc cho chữ, ông đồ cũng giảng giải ý nghĩa của từng nét cho người xin chữ để họ có thể hiểu được hết những ý nghĩa sâu sắc. Thông qua đó thấu hiểu thêm về một nét đẹp văn hóa của dân tộc. Khi đi xin chữ, bạn có thể chủ động xin những câu chữ mà mình tâm đắc. Song cũng có thể bày tỏ ước nguyện của bản thân để các thầy cho chữ thích hợp. Vào năm Nhâm Dần 2022, mọi người có thể xin một số chữ thông dụng sau:
- Chữ "Hiếu"
Là một trong những loại chữ phổ biến nhất thường được nhiều người xin vào dịp đầu năm. Mọi người hay dùng chữ "Hiếu" để gửi tặng các vị cao tuổi trong dòng họ, ông bà, bố mẹ. Khi đem tặng chữ ngày, người tặng mong muốn bày tỏ sự biết ơn, trân trọng công lao sinh thành của những người đó. Đồng thời thể hiện mong muốn được chăm sóc, báo hiếu cho người nuôi dưỡng mình.
- Chữ "Tài"
Đây vốn là chữ biểu trưng cho năng lực, tài năng trong một vấn đề, lĩnh vực hay công việc nào đó. Chữ "Tài" thể hiện cho ước muốn được thành đạt, có sự nghiệp phát triển của người xin. Đôi khi, cũng có người xin chữ "Tài" để gửi tặng cho bạn bè, đồng nghiệp. Lúc này, nó lại mang ý nghĩa như một lời chúc thành công đến người nhận. Hầu hết, các bạn trong độ tuổi đến trường đều muốn có chữ "Tài" để cầu mong việc học hành của mình ngày càng hiệu quả.
- Chữ "Phúc"
Đúng như tên gọi, chữ "Phúc" tượng trưng cho sự tròn đầy, hạnh phúc, mang ý nghĩa may mắn. Nó thể hiện cho hy vọng về một cuộc sống ấm no, đầy đủ và nhiều an yên. Ngoài chữ "Phúc" viết bằng tay thì còn có cả tranh hoặc hình vẽ in chữ này để nhiều gia đình trang trí quanh nhà.
Mỗi chữ viết ra bằng cả Trí - Thần - Lực của người cho chữ nên ngoài ý nghĩa vốn có, đây còn là tác phẩm thư pháp. Bên cạnh đó cũng bộc lộ tấm lòng, tâm nguyện và cả sự sáng tạo của cá nhân người cho lẫn người xin chữ. Mỗi nét chữ viết ra trên khổ giấy như "rồng bay phượng múa". Người xin chữ đứng xem các thầy đồ tài hoa đưa các nét cọ điêu luyện, uyển chuyển như việc thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật thực sự.
Trải qua bao đời nay, người dân Việt Nam vẫn giữ nguyên được phong tục xin chữ đầu năm Điều này cho thấy được phần nào ý thức bảo tồn và gìn giữ 1 nét đẹp trong văn hoá của dân tộc.
