Qua phân tích phổ điểm các môn thi, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, chuyên gia có nhiều năm theo dõi điểm thi tốt nghiệp THPT nhận định, tỷ lệ điểm khá, giỏi ở nhiều môn đã giảm đáng kể so với năm trước, thể hiện sự thay đổi rõ rệt trong cách ra đề. Đáng chú ý, môn Ngữ văn có tỷ lệ bài thi đạt từ 7 điểm trở lên giảm từ khoảng 65% của những năm trước xuống còn khoảng 35% trong năm nay. Trong khi đó, các môn thuộc nhóm khoa học tự nhiên như Toán, Vật lý, Hóa học và Sinh học vẫn duy trì mức phân hóa hợp lý, với tỷ lệ điểm giỏi ổn định quanh ngưỡng 10%.
Ở môn Địa lý, hiện tượng "mưa điểm 10" từng xuất hiện trong các năm trước gần như không còn khi tỷ lệ điểm giỏi chỉ còn trên 2%. Bên cạnh đó, phổ điểm cũng phản ánh khá rõ tỷ lệ bài thi dưới trung bình ở từng môn. Ngữ văn tiếp tục là môn có tỷ lệ điểm dưới trung bình thấp nhất, khoảng 15%, trong khi nhiều môn khác như Toán, Vật lý, Địa lý, Lịch sử hay Tiếng Anh vẫn có tỷ lệ bài thi dưới trung bình ở mức khá cao.
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, việc đề thi được thiết kế theo hướng phân hóa tốt là yếu tố quan trọng giúp kỳ thi thực hiện hiệu quả "mục tiêu kép": vừa xét công nhận tốt nghiệp THPT, vừa làm căn cứ đáng tin cậy để các trường đại học tuyển sinh. Ông cho rằng kết quả thi năm nay hoàn toàn có thể được các cơ sở giáo dục đại học sử dụng trong công tác tuyển sinh mà không cần tổ chức thêm quá nhiều kỳ thi riêng, qua đó giảm áp lực và chi phí cho thí sinh, phụ huynh cũng như các nhà trường.
Từ phổ điểm hiện nay, chuyên gia dự báo điểm chuẩn vào các trường đại học tốp đầu và những ngành có sức hút lớn sẽ giảm khoảng từ 1 đến 3 điểm so với năm trước. Riêng tổ hợp C00 được dự đoán có mức giảm mạnh hơn, trong khi nhiều tổ hợp khác sẽ dao động khoảng 1 điểm và phổ biến ở ngưỡng từ 15 đến 20 điểm.
Bên cạnh những tín hiệu tích cực, phổ điểm năm nay cũng cho thấy một số vấn đề cần tiếp tục quan tâm. Tỷ lệ điểm dưới trung bình ở các môn STEM vẫn khá cao, cho thấy việc đổi mới phương pháp dạy học và tăng cường giáo dục STEM cần được đẩy mạnh hơn trong thời gian tới. Đặc biệt, môn Tiếng Anh tiếp tục có khoảng 50% bài thi dưới trung bình, phản ánh yêu cầu cấp thiết về nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ nhằm đáp ứng mục tiêu hội nhập quốc tế.
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn giữ vai trò rất quan trọng. Đây là dịp để học sinh hệ thống lại kiến thức sau 12 năm học phổ thông, đồng thời là căn cứ quan trọng phục vụ tuyển sinh đại học và giúp cơ quan quản lý đánh giá chất lượng giáo dục giữa các địa phương, các nhà trường cũng như đối sánh với kết quả học tập trong học bạ. Những dữ liệu này sẽ là cơ sở để tiếp tục điều chỉnh chương trình, phương pháp giảng dạy và kiểm tra, đánh giá trong thời gian tới.
Từ những phân tích trên, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đánh giá Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã đạt được nhiều mục tiêu đề ra. Việc đổi mới đề thi theo hướng đánh giá năng lực, tăng tính phân hóa và phản ánh đúng thực lực thí sinh được xem là bước tiến quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng tuyển sinh đại học cũng như thúc đẩy quá trình đổi mới giáo dục phổ thông.
