Những ngày qua, trên một diễn đàn về văn học có bàn luận sôi nổi thông tin “Chí Phèo không được đưa vào chương trình phổ thông mới”. Nhiều người bày tỏ tiếc nuối khi những thế hệ sau sẽ không có cơ hội được học một trong những tác phẩm kinh điển của dòng văn học hiện thực phê phán.
Trước đó, theo VTC, GS Nguyễn Minh Thuyết, Tổng chủ biên chương trình giáo dục phổ thông mới, cho biết chương trình bộ môn được biên soạn theo chương trình tổng thể nên đảm bảo tính nhất quán, liên thông, phù hợp học sinh các cấp và đảm bảo định hướng chung của chương trình.
Ảnh minh họa (nguồn: Internet)
Cụ thể, chương trình Tiếng Việt - Ngữ văn mới dựng theo hướng mở, không quy định chi tiết về nội dung dạy học và các văn bản cụ thể mà chú trọng những yêu cầu cần đạt về đọc, viết, nói và nghe cho mỗi lớp.
Môn Ngữ văn chỉ có 6 tác phẩm đưa vào chương trình mang tính bắt buộc là bài thơ Thần, Hịch tướng sĩ, Bình Ngô đại cáo, Truyện Kiều, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc và Tuyên ngôn độc lập. Các tác phẩm văn học khác được đưa vào phụ lục.
Tác phẩm Chí Phèo của nhà văn Nam Cao cũng nằm trong danh mục tác phẩm gợi ý đó.
Liên quan đến điều này, chia sẻ với Lao Động, PGS-TS Đỗ Ngọc Thống - Chủ biên chương trình môn tiếng Việt/Ngữ văn mới - khẳng định, thông tin trên là chưa chính xác.
Theo PGS-TS Đỗ Ngọc Thống, một trong những hạn chế của chương trình, sách giáo khoa hiện hành là chương trình môn Ngữ văn các cấp bị bó hẹp, chỉ giới hạn trong một số tác phẩm, nhất là khi kiểm tra đánh giá. Để khắc phục tình trạng này, chương trình mới được xây dựng với định hướng mở, giao quyền chủ động cho tác giả viết sách giáo khoa và giáo viên, tập trung vào dạy cách đọc các thể loại tiêu biểu thông qua các tác phẩm tiêu biểu.
Để bảo đảm định hướng này, chương trình chỉ chọn một số tác phẩm lớn đặc biệt mang tính bắt buộc.
Ngoài 6 tác phẩm bắt buộc, rất nhiều tác phẩm khác nằm trong danh mục gợi ý mà ban soạn thảo đưa ra, để giáo viên và người viết sách được quyền lựa chọn. "Chí Phèo" cũng như nhiều tác phẩm của các tác giả khác thuộc giai đoạn văn học 30-45 sẽ được đưa vào danh sách tác phẩm gợi ý để các tác giả viết sách chủ động chọn, giáo viên học sinh cũng chủ động chọn làm ngữ liệu trong quá trình dạy học, kiểm tra đánh giá. Không có chuyện bỏ tác phẩm "Chí Phèo" ra khỏi chương trình Ngữ văn mới.
Trước đó, GS Nguyễn Minh Thuyết - Tổng chủ biên chương trình giáo dục phổ thông tổng thể - cũng khẳng định các thông tin “Bỏ tác phẩm Chí Phèo”, “Chí Phèo không được đưa vào chương trình phổ thông” là không chính xác.
Thực tế, chương trình được xây dựng theo hướng mở, ngoài 6 tác phẩm văn học bắt buộc, giáo viên được lựa chọn tác phẩm để dạy, dựa trên danh mục tác phẩm gợi ý. Việc này sẽ tăng tính tự chủ về chuyên môn cho giáo viên.
Cuối năm 2017, ông Nguyễn Sóng Hiền - nghiên cứu sinh tiến sĩ Trường ĐH Newcastle (Australia) đưa ra ý kiến loại bỏ tác phẩm "Chí Phèo" ra khỏi sách giáo khoa để tránh tác động xấu đến mặt nhận thức của học sinh. Ngay sau đó đã khiến dư luận bùng nổ làn sóng tranh cãi gay gắt.
Theo ông Nguyễn Sóng Hiền, nhiều nhà phê bình văn học đã cho rằng Chí Phèo đại diện cho tầng lớp nông dân bị lưu manh hóa, nhưng đây là một nhận xét phiến diện, mang tính áp đặt. Về khía cạnh giáo dục, hành động của Chí Phèo là đáng lên án và cần phê phán.
Ông cho rằng việc Chí Phèo giết Bá Kiến sau khi uống rượu say là một hành động không thể dung thứ, cho dù nhiều học giả và nhà phê bình hình tượng hóa nó là sự phản kháng của tầng lớp bần nông đối với giai cấp cường hào, ác bá. Thậm chí đó là sự quy chụp và áp đặt khiên cưỡng.
"Chí đã giết người trong lúc say, đó là hành vi không phải của một con người. Cho dù ở bất kỳ xã hội nào, những hành động đó đều đáng bị lên án và cách ly ra khỏi đời sống xã hội" - ông Hiền phân tích.
Ông cũng cho rằng "Chí Phèo" có thể tác động tiêu cực đến nhận thức của người học nên kiến nghị nên bỏ tác phẩm này ra khỏi sách giáo khoa. Bởi gíao dục phải hướng tới hạn chế tối thiểu những mặt trái, tác động tiêu cực đối với trẻ em.
Tuy nhiên, rất nhiều người cho rằng đề xuất của ông Hiền là không thể thực hiện, bởi tác phẩm đã mang ý nghĩa thời đại, tiêu biểu cho giai tầng khi nó ra đời.
Minh Anh (tổng hợp)
