Theo báo tuổi trẻ, Chính phủ đã đồng ý bỏ các thủ tục về hộ khẩu, giấy chứng minh nhân dân trong quản lý dân cư. Vậy việc tuyển sinh đầu cấp trong ngành giáo dục sẽ diễn ra như thế nào?

"Nghe tin Chính phủ bỏ hộ khẩu, tôi nhẹ nhõm hẳn" - một hiệu trưởng một trường tiểu học ở Q.1, TP.HCM cho biết. Theo hiệu trưởng này: "Bỏ hộ khẩu là một quyết định hợp lòng dân". 

Trong khi đó, một giáo viên Trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng, Q.1 - một trong những ngôi trường rất "hot" ở TP.HCM, nhận định: "Có thể việc bỏ hộ khẩu sẽ làm cho ngành GD-ĐT khó khăn, bối rối khi thực hiện tuyển sinh đầu cấp. Tuy nhiên, tôi lại cho rằng việc bỏ hộ khẩu sẽ làm giảm bớt sự bức xúc của người dân vào mỗi mùa tuyển sinh. 

Có nhiều trường hợp người dân ở gần Trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng nhưng con em họ không vào học được chỉ vì không có hộ khẩu như quy định. Còn có người nhà ở tận Q.9, Thủ Đức thì con em được vào học vì có hộ khẩu ở P. Đa Kao, Q.1".

Giáo viên trên đề nghị: "Nên lấy căn cứ là chỗ ở của học sinh để tuyển sinh các lớp đầu cấp là công bằng nhất. Kể cả những trường hợp phụ huynh học sinh không phải là chủ sở hữu ngôi nhà mà ở nhờ hoặc thuê mướn.

Chỉ cần UBND phường, xã hoặc công an khu vực xác nhận học sinh có sinh sống trên địa bàn là được tuyển vào học. Riêng đối với những trường nổi tiếng, chắc chắn sẽ có nhiều phụ huynh muốn cho con em mình vào học. Trường hợp này nên xem xét các yếu tố như: cha mẹ học sinh có làm việc ở gần trường không, bán kính là bao nhiêu thì có thể nhận vào…

Tuyển sinh theo cách này có thể sẽ gây khó khăn, phiền phức cho các cơ quan chức năng nhưng đổi lại quyền lợi được học tập ở gần nhà của học sinh sẽ được bảo đảm".

Về vấn đề này báo Thanh niên cho hay,  ở nước ngoài việc tuyển sinh các trường công lậpcăn cứ vào những điều kiện gì để đảm bảo quyền lợi và công bằng trong việc học tập của người học là điều cần quan tâm khi chúng ta muốn tiến dần đến việc thay đổi quản lý dân cư theo cách văn minh, hiện đại.

Chia sẻ của những người đang hoặc nhiều năm sống và làm việc ở các nước tiên tiến là những tham chiếu cần thiết khi thực hiện việc tuyển sinh không căn cứ vào sổ hộ khẩu.
 
Phần lớn trên thế giới tuyển sinh không theo sổ hộ khẩu 1
 
Canada: Sống ở khu vực nào học trường khu vực đó
 
Tuyển sinh vào các trường phổ thông công lập ở Canada là xét theo địa bàn, trẻ khi sinh ra đã có số SIN (social insurance number - sổ bảo hiểm xã hội), health card (thẻ y tế), trên đó có địa chỉ nhà, còn người lớn chỉ cần bằng lái xe, hoặc thậm chí chỉ cần số điện thoại là cán bộ, nhân viên các cơ quan công quyền đã biết họ cư trú ở đâu. Con cái họ sống ở khu vực nào thì học trường khu vực đó.
 
Ở Canada cũng có nhiều trường hợp giống Việt Nam, trẻ sống cùng gia đình ở một nơi, nhưng lại muốn học một nơi khác gần nơi làm việc của bố mẹ. Khi đó, yếu tố để xét nhập học trường công chỉ là xác nhận nơi làm việc của bố hoặc mẹ.
 
Vũ Hồng Anh (Du học sinh ngành PR và marketing ở Ottawa, Canada)
 
Mỹ: Tuyển sinh theo tuyến
 
Tại Mỹ, trường phổ thông công lập tuyển sinh theo tuyến, học sinh sống ở đâu thì học ở trường công khu vực đó. Việc chứng minh địa chỉ nhà cũng khá đơn giản, chỉ cần bằng các giấy tờ như tài khoản ngân hàng, giấy tờ nhà cửa... Trường hợp một gia đình sở hữu nhiều nhà ở nhiều khu vực khác nhau thì đương nhiên các con có nhiều lựa chọn về nơi học.
 
Ở Mỹ cũng có trường công lập giống kiểu như trường chuyên ở Việt Nam, nhưng ít thôi, không phải nơi nào cũng có. Với những trường này thì địa bàn tuyển sinh thường cho một vùng rộng, hoặc thậm chí cả bang.
 
Giáo sư Lê Tự Quốc Thắng (Viện Công nghệ Georgia, Mỹ)
 
Đức: Theo năng lực và theo tuyến
 
Ở Đức không có hộ khẩu nhưng người dân vẫn phải đăng ký thường trú tại tòa thị chính, trên cơ sở đăng ký đó mà thực hiện mọi hoạt động dân sự. Học sinh tiểu học nếu học tại trường công lập thì được phân theo tuyến, sau cấp tiểu học phân chia vào các trường theo năng lực nhưng về cơ bản cũng là theo tuyến.
 
Các trường nhận học sinh căn cứ vào năng lực dựa trên kết quả học tập các năm trước. Vẫn có những trường danh giá mà ở đó chỉ nhận học sinh rất giỏi nhưng số đó ít. Học sinh xong tiểu học, phụ huynh muốn cho con vào những trường tốt thì cần có giới thiệu của giáo viên chủ nhiệm ở cấp tiểu học. Nếu phụ huynh vẫn muốn con mình được học tại một trường cụ thể thì có thể tự liên hệ với trường đó.
 
Tuy nhiên khả năng đào thải của hệ thống rất tốt. Học sinh năng lực vừa phải mà muốn xin vào học trường tốt, vẫn có thể được nhận nhưng nếu không theo học được thì phải chấp nhận đúp hoặc chuyển hệ, còn học tốt thì có thể nhảy lớp.
 
Giáo sư Phùng Hồ Hải (Viện trưởng Viện Toán học - Viện Hàn lâm khoa học công nghệ VN, người từng nhiều năm sống và làm việc cùng gia đình ở Đức)
 
Anh: Không phân biệt địa lý, Singapore: Xét theo khoảng cách
 
Ở Anh thì không thấy phân biệt người nước ngoài và người bản địa trong việc xin học cho con. Muốn xin học, chỉ cần đến trường hỏi xem còn chỗ không và điền đơn xin học. Không thấy có phân biệt gì về vị trí địa lý quận này quận kia. Ít nhất là với trường hợp của gia đình tôi khi xin học cho con ở gần nơi làm việc của bố mẹ thay vì gần nhà.
 
Singapore: Trường học ưu tiêu học sinh bản địa trước, sau đó đến người có thẻ xanh, nếu còn chỗ thì mới đến học sinh người nước ngoài. Học sinh bản địa được ưu tiên theo khoảng cách từ nhà đến trường. Vì thế, ở xung quanh các trường tốt, giá nhà thường rất đắt. Trong trường hợp trường gần nhà hết chỗ thì phải chuyển sang trường xa hơn. Điều này xảy ra phổ biến với học sinh có thẻ xanh và học sinh nước ngoài.
 
Theo tôi, cho con học gần nơi làm việc để tiện đưa đón là nhu cầu chính đáng, nhưng việc làm của bố mẹ có thể thay đổi. Ngoài ra, khu trung tâm mật độ người làm việc rất lớn. Nếu trẻ theo bố mẹ vào trung tâm học sẽ quá tải, làm một số trẻ trong trung tâm phải ra trường ở xa để học. Vì thế, tốt nhất là ưu tiên cho trẻ đang sống ở gần trường. Gia đình nào muốn con học gần nơi làm việc của mình thì chỉ nên đáp ứng khi trường còn chỗ.
 
Giáp Văn Dương (Chủ tịch Công ty GiapGroup, người từng nhiều năm cùng gia đình sống ở Anh và Singapore)
 
Duy Minh (tổng hợp)