Trái Đất không bao giờ đứng yên. Hành tinh của chúng ta tự quay quanh một trục tưởng tượng nối từ Bắc Cực đến Nam Cực và mất khoảng 24 giờ để hoàn thành một vòng. Tại xích đạo, tốc độ quay đạt khoảng 1.670 km/h.
Chưa hết, Trái Đất còn chuyển động quanh Mặt Trời với tốc độ trung bình khoảng 107.000 km/h và mất khoảng một năm để hoàn thành một vòng quỹ đạo.
Những con số nghe chóng mặt, nhưng chúng ta vẫn có thể ngồi học, chạy nhảy hay ngủ ngon mà chẳng cảm thấy mình đang lao vun vút trong không gian. Bí mật nằm ở cách cơ thể cảm nhận chuyển động.
Chúng ta cảm nhận sự thay đổi tốc độ, không phải tốc độ
Hãy nhớ lại cảm giác khi ngồi trên một trò chơi ở công viên. Lúc nó bắt đầu chạy, tăng tốc, giảm tốc hoặc đột ngột đổi hướng, bạn lập tức cảm thấy cơ thể bị nghiêng hoặc đẩy sang một bên.
Nguyên nhân là cơ thể rất nhạy với gia tốc, tức sự thay đổi của vận tốc.
Trái Đất thì khác. Hành tinh tự quay và chuyển động quanh Mặt Trời rất ổn định. Tốc độ và hướng chuyển động vẫn có thay đổi, nhưng diễn ra liên tục, từ từ chứ không có những cú tăng tốc hay phanh gấp khiến chúng ta dễ dàng nhận ra.
Một ví dụ quen thuộc hơn là khi ngồi trên máy bay. Sau khi máy bay đạt độ cao và tốc độ ổn định, bạn vẫn có thể đi lại, đọc sách hay uống nước bình thường dù chiếc máy bay đang bay với tốc độ hàng trăm km/h.
Đó là bởi bạn, chiếc ghế và mọi thứ trong khoang đều chuyển động cùng máy bay.
Trên Trái Đất cũng vậy. Chúng ta, nhà cửa, cây cối, đại dương và cả bầu khí quyển đều đang chuyển động cùng hành tinh. Vì thế, nhìn quanh, chúng ta có cảm giác mọi thứ vẫn đứng yên so với mình.
Không có những “cột mốc” chạy vụt qua
Khi ngồi trên ô tô, chúng ta dễ nhận ra xe đang chạy vì cây cối, cột điện hay những ngôi nhà bên đường liên tục lùi về phía sau. Chúng trở thành những mốc để não bộ so sánh và nhận biết chuyển động.
Trong không gian, chúng ta không có những mốc gần như vậy.
Các ngôi sao ở rất xa nên bằng mắt thường, chúng dường như gần như đứng yên trên bầu trời trong khoảng thời gian ngắn. Vì thế, dù đang cùng Trái Đất chuyển động với tốc độ rất lớn, chúng ta không thấy cảnh vật ngoài không gian “vụt qua” giống như khi nhìn qua cửa sổ ô tô.
Vì sao chúng ta không bị văng khỏi Trái Đất?
Nếu Trái Đất quay nhanh như vậy, tại sao chúng ta vẫn đứng vững trên mặt đất?
Câu trả lời là trọng lực.
Lực hấp dẫn của Trái Đất kéo chúng ta và mọi vật về phía tâm hành tinh. Chuyển động tự quay của Trái Đất tạo ra hiệu ứng làm giảm một phần rất nhỏ trọng lượng biểu kiến, mạnh nhất ở khu vực xích đạo, nhưng không đủ để thắng lực hấp dẫn.
Vì thế, con người, cây cối, các tòa nhà, đại dương và bầu khí quyển vẫn được giữ lại trên Trái Đất thay vì bị “hất” vào không gian.
Không cảm thấy nhưng vẫn có thể biết Trái Đất đang quay
Chúng ta không trực tiếp cảm nhận được chuyển động của Trái Đất, nhưng có rất nhiều cách để nhận biết nó.
Hiện tượng ngày và đêm là một biểu hiện rõ ràng. Trái Đất tự quay khiến các khu vực trên hành tinh lần lượt hướng về phía Mặt Trời rồi quay ra xa, tạo nên chu kỳ ngày và đêm.
Trong khi đó, các mùa trong năm liên quan đến việc Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời và trục quay của hành tinh nghiêng khoảng 23,5 độ. Vì vậy, lượng ánh sáng Mặt Trời mà từng khu vực nhận được thay đổi theo thời gian trong năm.
Các nhà khoa học còn có thể chứng minh Trái Đất tự quay bằng nhiều phương pháp chính xác hơn, chẳng hạn quan sát chuyển động của con lắc Foucault.
Vậy nên, dù đang đọc những dòng này với cảm giác hoàn toàn đứng yên, bạn thực sự đang tham gia một chuyến du hành khổng lồ: cùng Trái Đất quay quanh trục và đồng thời lao quanh Mặt Trời với tốc độ hàng chục nghìn km mỗi giờ.
