Tham dự buổi lễ có bác Phạm Đức Long - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ - Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi; anh Lê Hải Long – Phó Trưởng Ban Công tác Thanh thiếu nhi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Đội T.Ư; bác Trần Thanh Hà - Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ KH&CN - Phó Trưởng Ban Tổ chức; TS. Trần Văn Đạt - Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, Sinh viên, Bộ GD&ĐT - Phó Trưởng Ban Tổ chức; nhà văn, nhà báo Nguyễn Phan Khuê - Tổng Biên tập Báo TNTP&NĐ - Phó Trưởng Ban Tổ chức; chú Chu Quang Hào - Tổng Giám đốc Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam; cô Chu Thị Lan Hương - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Bưu điện Việt Nam - Phó Trưởng BTC; nhà báo Đỗ Thị Thanh Bình - Phó Tổng Biên tập Báo TNTP&NĐ - Phó Trưởng Ban Giám khảo cùng các thành viên Ban Tổ chức, Ban Giám khảo cuộc thi, cá thầy cô giáo và đặc biệt là những gương mặt xuất sắc đoạt giải năm nay.
Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU do Liên minh Bưu chính Thế giới tổ chức từ năm 1971 là một hoạt động thường niên có ý nghĩa giáo dục sâu rộng dành cho học sinh dưới 15 tuổi trên toàn thế giới. Không chỉ là một sân chơi về kỹ năng viết, cuộc thi còn góp phần bồi dưỡng tư duy, cảm xúc và năng lực diễn đạt cho thế hệ trẻ. Việt Nam tham gia cuộc thi từ năm 1989, đến nay đã đạt 18 giải quốc tế.
Năm 2026 là lần thứ 38 Việt Nam tham dự, do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp tổ chức với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Nhà văn Việt Nam, Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam và Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng có chủ đề: “Hãy viết thư cho một người bạn, giải thích vì sao sự kết nối giữa người với người lại cần thiết trong thế giới số”.
Cuộc thi năm nay tiếp tục nhận được sự hưởng ứng sôi nổi của thiếu nhi cả nước với hơn 1,3 triệu bài dự thi gửi về. Nhiều bức thư cho thấy sự nhạy bén, giàu cảm xúc và những góc nhìn sáng tạo của thế hệ học trò trong thời đại công nghệ số.
Phát biểu tại buổi lễ Tổng kết và Trao giải, Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long nhấn mạnh: “Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU đã trở thành một hoạt động thường niên quen thuộc, giàu ý nghĩa giáo dục và nhân văn đối với nhiều thế hệ học sinh Việt Nam trong suốt gần bốn thập kỷ qua. Từ một cuộc thi viết thư, UPU đã dần trở thành một hành trình nuôi dưỡng tâm hồn, khơi dậy trí tưởng tượng, lòng nhân ái và ý thức trách nhiệm của các em học sinh đối với cộng đồng và xã hội”.
Những thông điệp đẹp từ mọi miền Tổ quốc
Đánh giá tổng kết cuộc thi, nhà báo Đỗ Thị Thanh Bình cho biết, quá trình chấm thi được tổ chức theo nhiều vòng, trong đó ba vòng sơ loại diễn ra từ ngày 19/12/2025 đến ngày 5/3/2026 theo hình thức cuốn chiếu; vòng chung khảo quốc gia từ ngày 23 đến ngày 31/3/2026 đã lựa chọn 143 bài tiêu biểu.
“Ban Giám khảo nhận định chủ đề năm nay phù hợp với thế hệ học sinh đang trưởng thành trong môi trường công nghệ phát triển mạnh. Các bài viết thể hiện sự nhạy bén trong tiếp cận vấn đề và sự đa dạng trong cách thể hiện ý tưởng. Người nhận thư được lựa chọn phong phú, từ bạn bè, người thân đến các nhân vật văn học hay cả những “trợ lý ảo” công nghệ”, nhà báo Đỗ Thị Thanh Bình chia sẻ.
Liên quan đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo, Ban Giám khảo ghi nhận sự xuất hiện ngày càng rõ nét của công cụ này trong quá trình viết bài. Một số bài có dấu hiệu phụ thuộc vào AI, tuy nhiên cũng có nhiều bài cho thấy học sinh biết sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ phát triển ý tưởng. Từ thực tiễn đó, có thể thấy vấn đề không nằm ở việc có sử dụng AI hay không, mà ở năng lực làm chủ công cụ và khả năng sáng tạo của người viết.
Qua nhiều vòng lựa chọn, bức thư của bạn Trần Chí Cường (lớp 9D, trường THCS Bình Hàn, phường Thành Đông, TP. Hải Phòng) đã xuất sắc giành giải Nhất cấp quốc gia và sẽ được dịch sang tiếng Pháp để gửi tham dự vòng thi quốc tế.
Bức thư đoạt giải Nhất gây ấn tượng khi kể câu chuyện giữa robot Buddy - hỗ trợ trẻ tự kỷ và robot Jibo - chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh nhiều gia đình ngày càng bận rộn. Qua những tương tác với con người, các robot dần hình thành sự “thấu cảm” với cảm xúc con người. Từ đó, bài viết gửi gắm thông điệp: công nghệ không thay thế các mối quan hệ giữa con người, mà nhắc nhở rằng phía sau mỗi thiết bị hay màn hình luôn có một người đang cần được lắng nghe và thấu hiểu.
Bên cạnh giải Nhất, Ban Tổ chức đã trao 3 giải Nhì, 5 giải Ba, 30 giải Khuyến khích, 61 giải Cây bút Triển vọng, 10 giải Khơi nguồn Ý tưởng cho những bài viết giàu cảm xúc, sáng tạo và mang thông điệp ý nghĩa. Đồng thời, 10 giải tập thể cũng được trao cho các đơn vị có nhiều đóng góp, tích cực hưởng ứng và lan tỏa cuộc thi. Đặc biệt, các bạn đoạt giải Nhất, Nhì, Ba cấp quốc gia còn được nhận Bằng khen của Ban Chấp hành T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
Năm nay, giá trị giải thưởng cũng được nâng lên nhằm khích lệ các bạn học sinh tiếp tục nuôi dưỡng niềm yêu thích viết văn, biết quan tâm, sẻ chia và lan tỏa những điều tốt đẹp qua từng cánh thư.
