“Xứ phèn hóa vàng” và cuộc cách mạng từ kinh tế tập thể
Tại ấp Thuận Tiến, xã Bình Sơn, người dân vẫn thường nhắc về vùng đất của mình bằng cái tên đầy tự hào: “Xứ phèn hóa vàng”. Nhiều năm về trước, cả vùng từ kênh 7 đến kênh 12 vốn bị nhiễm phèn nặng nề, năng suất lúa nghèo nàn chỉ đạt 3 - 4 tấn/ha. Cái đói, cái nghèo từng đeo bám dai dẳng người nông dân nơi đây theo từng mùa vụ bấp bênh. Nhưng giờ đây, bức tranh ấy đã được thay thế bởi màu xanh trù phú của những cánh đồng lúa 3 vụ phủ kín hơn 4.500ha diện tích nông nghiệp của xã, mang lại cuộc sống ấm no cho hàng trăm hộ dân.
Bước ngoặt lớn nhất trong tiến trình xóa đói giảm nghèo tại Thuận Tiến chính là sự ra đời của Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ nông nghiệp sản xuất lúa ấp Thuận Tiến. Ông Diệp Trung Thảo, Bí thư Chi bộ ấp, chia sẻ đầy tự hào về những bước tiến dài của HTX: Từ ngày đầu thành lập với 53 thành viên và thu nhập bình quân 45 triệu đồng/ha/năm, đến nay con số thành viên đã tăng lên 58, thu nhập đạt 58 triệu đồng/ha/năm, năng suất tăng gấp rưỡi so với trước. Việc sản xuất tập trung giúp nông dân giảm mạnh chi phí đầu vào, chủ động được nguồn nước tưới, giống và vật tư, đồng thời tiếp cận dễ dàng hơn với các nguồn vốn vay từ Liên minh HTX tỉnh An Giang.
Sự năng động của mô hình kinh tế hợp tác tại Bình Sơn còn kéo theo sự khởi sắc của các ngành nghề vệ tinh. Ngoài lúa, ngày nay, xã còn phát triển mạnh mẽ với 5 cơ sở kinh doanh dầu khí, 6 cơ sở sửa chữa và đóng tàu, cùng hơn 340 tàu khai thác thủy sản. Với gần 1.000 hộ sản xuất - kinh doanh cá thể. Kinh tế tập thể đã thực sự trở thành “trụ đỡ”, tạo việc làm ổn định cho hàng ngàn lao động nông thôn và đẩy nhanh tiến trình giảm nghèo bền vững.
Nếu Thuận Tiến là biểu tượng của sự đoàn kết trong sản xuất lúa gạo, thì tại xã An Biên, câu chuyện của bà Cái Thị Dính - Giám đốc HTX Nông nghiệp Bào Môn lại là minh chứng cho ý chí và sức bật của phụ nữ nông thôn. Hành trình xây dựng thương hiệu bánh phồng tôm “Út Dính” không hề trải hoa hồng. Bà Dính đã đi lên từ những mẻ bánh thất bại, kiên trì mày mò công thức, học hỏi kỹ thuật bảo quản và bao bì để đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường.
Năm 2024, sản phẩm của HTX được công nhận OCOP 3 sao, mở ra bước ngoặt mới. Nhờ sự hỗ trợ từ các lớp tập huấn của Liên minh HTX tỉnh, bà Dính đã thành thạo việc ứng dụng công nghệ, sử dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo để tiếp cận khách hàng. Hiện nay, bánh phồng tôm Út Dính không chỉ có mặt ở các chợ quê mà còn theo chân khách hàng sang tận Hàn Quốc, Mỹ. Với bà Dính, HTX không chỉ là nơi làm giàu cho gia đình mà còn là mái nhà chung tạo việc làm và bao tiêu đầu ra cho con tôm của quê hương.
Tại vùng biên giới xã Giang Thành, nơi có đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống, HTX Phụ nữ Cỏ Bàng Phú Mỹ cũng đang viết nên những điều kỳ diệu. Giám đốc HTX Lý Hoàng Bảo cho biết, sản phẩm đan thủ công mỹ nghệ từ cỏ bàng tự nhiên của HTX đã xuất sắc được công nhận sản phẩm OCOP cấp quốc gia năm 2024. Những chiếc sọt, giỏ, túi xách hay balo được làm từ bàn tay khéo léo của phụ nữ Khmer không chỉ là sản phẩm kinh tế mà còn là bản sắc văn hóa vùng biên. Với sự hỗ trợ của Liên minh HTX tỉnh về xúc tiến thương mại và pháp lý, sản phẩm cỏ bàng Phú Mỹ đã xuất khẩu chính ngạch sang nhiều nước châu Á, hiện thực hóa khát vọng đưa thương hiệu địa phương vươn xa ra thị trường quốc tế.
Chuỗi giá trị bền vững và nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu
Công cuộc xóa đói giảm nghèo của An Giang còn ghi dấu ấn đậm nét tại xã Vĩnh Thuận với mô hình HTX Dịch vụ cung ứng - sản xuất lúa sạch Lò Rèn. Giám đốc Nguyễn Văn Trướng chia sẻ, trước đây nông dân thường bị thương lái ép giá do sản xuất manh mún. Từ khi gia nhập HTX, 150 thành viên với 400ha canh tác đã liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp lớn, đảm bảo giá bán luôn cao hơn thị trường và tiền được chi trả ngay sau thu hoạch. Lợi nhuận bình quân của bà con tăng lên mức 3 - 3,5 triệu đồng/công. Đặc biệt, những nông dân như ông Trương Minh Nhân đã đạt thu nhập trên 200 triệu đồng/ha/năm nhờ kết hợp mô hình lúa - tôm - cua, một hướng đi không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn bảo vệ môi trường sinh thái.
Tiên phong trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và giảm phát thải là HTX Dịch vụ Thanh niên Phú Hòa tại xã Tân Hội. Dưới sự dẫn dắt của ông Nguyễn Văn Huỳnh, HTX tham gia dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu” (TRVC). Bằng việc cơ giới hóa toàn diện và sử dụng drone (thiết bị bay không người lái) trong gieo sạ, HTX đã giúp nông dân tăng lợi nhuận thêm 3 - - 4 triệu đồng/ha. Với quy trình giảm phát thải hiệu quả, HTX Phú Hòa đã được Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (Vinarice) thưởng 125,2 triệu đồng, mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp tăng trưởng xanh tại An Giang.
Bức tranh giảm nghèo rực rỡ của An Giang hôm nay được dệt nên từ nỗ lực của hơn 1.200 HTX và tổ hợp tác. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều toàn tỉnh đã giảm xuống chỉ còn 0,91%, một con số ấn tượng khẳng định hiệu quả của các chính sách an sinh xã hội. Trong suốt hành trình đó, Liên minh HTX Việt Nam và Liên minh HTX tỉnh An Giang đã đóng vai trò là “bà đỡ” thực thụ thông qua các hoạt động đào tạo nghề, chuyển giao công nghệ, xúc tiến thương mại và hỗ trợ vốn.
Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững năm 2025, Liên minh HTX Việt Nam đang tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ tại An Giang. Trọng tâm là các chương trình tập huấn, tư vấn quản lý và tiêu thụ nông sản, thí điểm nhân rộng các giải pháp phát triển sản xuất gắn với chuỗi giá trị. Đồng thời, các lớp đào tạo nghề dưới 3 tháng và các dự án giáo dục nghề nghiệp được triển khai mạnh mẽ nhằm tạo việc làm bền vững cho lao động nông thôn.
Sự đồng hành của các cấp chính quyền cùng sự năng động của các HTX đã giúp các sản phẩm từ gạo sạch, bánh phồng tôm đến thủ công mỹ nghệ cỏ bàng không chỉ thoát khỏi lũy tre làng mà còn “vươn ra thế giới”. Đây chính là nền tảng vững chắc nhất để An Giang không chỉ xóa đói giảm nghèo mà còn tiến xa trên con đường xây dựng nông thôn mới nâng cao, mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho mỗi người dân trên vùng đất biên cương này.
