Đổi mới truyền thông để “chạm” đến người dân
Xã Gia Phù được thành lập trên cơ sở sáp nhập 4 xã gồm Gia Phù, Tường Phù, Suối Bau và Sập Xa. Toàn xã hiện có 28 bản, 5.680 hộ với 21.929 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 95%. Địa bàn xã trải dài từ khu vực ven sông Đà đến các bản vùng cao, vùng xa, giao thông đi lại khó khăn, hạ tầng kinh tế - xã hội còn nhiều hạn chế.
Đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ, thu nhập bình quân thấp, nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu, nhất là tại các bản vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn. Sau sáp nhập, xã Gia Phù có tới 12 bản thuộc diện vùng cao, vùng khó khăn, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải triển khai đồng bộ các giải pháp giảm nghèo, trong đó truyền thông giữ vai trò then chốt.
Theo bà Ninh Thị Tâm Bình, Chủ tịch UBND xã Gia Phù, một trong những “nút thắt” lớn nhất trong công tác giảm nghèo thời gian qua chính là hạn chế về nhận thức của một bộ phận người dân. Tập quán canh tác cũ, thói quen sản xuất manh mún, cùng tâm lý trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước từng khiến nhiều chính sách giảm nghèo chưa phát huy hiệu quả như mong muốn.
“Muốn giảm nghèo bền vững thì trước hết phải thay đổi nhận thức. Khi người dân hiểu đúng, đủ về chính sách, hiểu rõ trách nhiệm và quyền lợi của mình, họ sẽ chủ động hơn trong việc lựa chọn sinh kế, học nghề, vay vốn và tham gia các mô hình sản xuất,” bà Bình nhấn mạnh.
Xác định rõ vai trò của truyền thông trong giảm nghèo, xã Gia Phù đã tập trung triển khai Dự án 6 với nhiều giải pháp đồng bộ, linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Trước hết, xã tăng cường đầu tư cơ sở vật chất phục vụ công tác truyền thanh, nâng cấp, mở rộng hệ thống loa truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin – viễn thông, bảo đảm thông tin đến được với người dân ở các bản xa, bản vùng cao.
Trang thông tin điện tử của xã được duy trì và cập nhật thường xuyên, đăng tải các tin, bài, chuyên mục tuyên truyền về mục tiêu, ý nghĩa của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững; các chính sách hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề, vay vốn, bảo hiểm y tế… giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin chính thống.
Cùng với đó, toàn xã thành lập 28 tổ công nghệ số cộng đồng với gần 1.000 thành viên. Các tổ này đóng vai trò “cầu nối”, tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ người dân ứng dụng công nghệ thông tin, tiếp cận thông tin hữu ích trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội, từng bước tham gia vào quá trình chuyển đổi số ngay từ cơ sở.
Truyền thông gắn với hỗ trợ sinh kế
Không chỉ dừng lại ở truyền thông đại chúng, xã Gia Phù đặc biệt coi trọng hình thức truyền thông trực tiếp, coi đây là giải pháp then chốt để thay đổi nhận thức một cách bền vững. Cán bộ Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, người uy tín trong cộng đồng kiên trì “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, gặp gỡ từng nhóm đối tượng để giải thích cụ thể về chuẩn nghèo đa chiều, tiêu chí thoát nghèo, những rủi ro có thể dẫn đến tái nghèo.
Qua những cuộc trò chuyện gần gũi, dễ hiểu, điều mà trước đây nhiều hộ chỉ “nghe cho biết” nay đã dần trở thành “hiểu để hành động”. Người dân bắt đầu quan tâm hơn đến việc đăng ký mô hình sinh kế, tham gia các lớp đào tạo nghề, tìm hiểu chính sách vay vốn ưu đãi, chủ động tiếp cận thông tin thị trường.
Đặc biệt, các lớp tập huấn kỹ thuật, đào tạo nghề được tổ chức ngay tại ruộng vườn, chuồng trại – nơi người dân dễ tiếp thu và áp dụng nhất. Với phương châm “cầm tay chỉ việc”, cán bộ hướng dẫn từ khâu chọn giống, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh đến sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, tận dụng phế phẩm nông nghiệp làm phân bón.
Trong 3 năm qua, xã Gia Phù đã tổ chức 75 lớp tập huấn, buổi tuyên truyền cho gần 3.000 lượt người dân về lịch thời vụ, cơ cấu giống, kỹ thuật trồng cây ăn quả, chăn nuôi, sản xuất theo hướng an toàn, bền vững.
Cùng với nâng cao nhận thức, xã Gia Phù chú trọng lồng ghép truyền thông với các hoạt động hỗ trợ sinh kế cụ thể. Thông qua các hội, đoàn thể, xã đứng ra tín chấp với Ngân hàng Chính sách xã hội, tạo điều kiện cho 570 hộ dân vay vốn với tổng dư nợ 28,4 tỷ đồng. Đồng thời, phối hợp với Hội Nông dân tỉnh giải ngân 1,4 tỷ đồng từ Quỹ “Hỗ trợ nông dân” cho 38 hộ vay thực hiện các dự án chăn nuôi.
Xã cũng khuyến khích người dân mở rộng sản xuất các cây trồng có lợi thế của địa phương như tỏi, lúa hữu cơ, cam, quýt; từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa. Một số sản phẩm OCOP địa phương như tỏi đen, rượu men lá, cơm cháy được xây dựng, quảng bá gắn với tuyên truyền, hướng dẫn người dân tiếp cận các kênh tiêu thụ mới thông qua chuyển đổi số.
Thông qua truyền thông, tư duy sản xuất nhỏ lẻ, tự cung tự cấp dần được thay thế bằng tư duy sản xuất hàng hóa, liên kết, hướng tới thị trường.
Chuyển biến từ nhận thức đến hành động
Hiệu quả của công tác truyền thông giảm nghèo được thể hiện rõ qua những mô hình sản xuất cụ thể. Gia đình ông Đinh Văn Huấn là một trong những hộ điển hình trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển kinh tế tại địa phương. Với 1 ha cây ăn quả kết hợp chăn nuôi, mỗi năm gia đình ông thu lãi khoảng 150 triệu đồng.
Ông Huấn chia sẻ: “Nhờ được cán bộ xã tuyên truyền, hướng dẫn, gia đình tôi mạnh dạn cải tạo đất nương để trồng gần 400 gốc mít Thái, ổi, quýt, bưởi da xanh; đồng thời đầu tư chuồng trại nuôi 20 con lợn thịt. Được hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt theo hướng hữu cơ, chăn nuôi sử dụng đệm lót sinh học, gia đình không chỉ nâng cao thu nhập mà còn yên tâm về đầu ra khi liên kết với các hợp tác xã.”
Từ hiệu quả của mô hình, gia đình ông Huấn tiếp tục vận động bà con trong bản học tập, nhân rộng cách làm, góp phần lan tỏa tinh thần chủ động vươn lên thoát nghèo.
Thực tế cho thấy, nhờ triển khai hiệu quả công tác truyền thông giảm nghèo, đa số người dân trên địa bàn xã Gia Phù đã được tiếp cận thông tin hữu ích và áp dụng vào thực tiễn sản xuất, đời sống. Tư tưởng trông chờ, ỷ lại từng bước được thay thế bằng tinh thần tự lực, tự cường, chủ động tìm kiếm cơ hội thoát nghèo.
Đến nay, toàn xã còn 9,3% hộ nghèo, 7,7% hộ cận nghèo; thu nhập bình quân đạt 39 triệu đồng/người/năm. Đây là kết quả cho thấy vai trò quan trọng của truyền thông trong việc thúc đẩy giảm nghèo bền vững.
Thời gian tới, xã Gia Phù tiếp tục đẩy mạnh các chương trình truyền thông theo hướng đến gần hơn với từng hộ dân; tăng cường các buổi tuyên truyền lưu động tại các bản vùng cao; kết hợp hài hòa giữa hình thức truyền thống và truyền thông hiện đại. Đồng thời, phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ, người uy tín trong cộng đồng để chuyển tải thông điệp giảm nghèo một cách hiệu quả, lan tỏa các mô hình sản xuất thành công.
Từ nhận thức đến hành động, từ chính sách đến đời sống, công tác truyền thông đang từng ngày góp phần giúp Gia Phù vững bước trên hành trình giảm nghèo bền vững, xây dựng cuộc sống ổn định, ấm no cho người dân nơi vùng cao Sơn La.
