Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp. Dự thảo đề xuất nhiều thay đổi trong việc tiếp nhận học sinh vào lớp 1, lớp 6 và lớp 10, hướng tới bảo đảm cơ hội học tập, giảm áp lực tuyển sinh và tạo thuận lợi cho học sinh, phụ huynh.
Không kiểm tra, tuyển chọn học sinh vào lớp 1
Một điểm mới đáng chú ý của dự thảo là chuyển từ tư duy “tuyển sinh” sang “tiếp nhận học sinh đầu cấp”. Theo đó, việc tiếp nhận học sinh không chỉ là thủ tục đầu năm học mà còn gắn với trách nhiệm bố trí chỗ học phù hợp, dựa trên nhu cầu học tập, điều kiện dân cư và khả năng đáp ứng của mạng lưới trường lớp.
Đối với lớp 1, dự thảo quy định không thực hiện kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn trẻ em dưới bất kỳ hình thức nào để làm căn cứ tiếp nhận vào học.
Đối với lớp 6, nguyên tắc chung cũng là không phân loại, tuyển chọn học sinh. Tuy nhiên, dự thảo cho phép một số cơ sở giáo dục được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu hoặc thành tích nổi bật nhằm phát triển giáo dục mũi nhọn của địa phương được tiếp nhận học sinh bằng phương thức xét tuyển theo quy định.
Theo Bộ GD&ĐT, cách tiếp cận này đòi hỏi các địa phương chủ động dự báo số lượng học sinh, xác định nhu cầu chỗ học, chuẩn bị cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên. Mục tiêu là hạn chế tình trạng thiếu chỗ học, đồng thời bảo đảm học sinh được tiếp nhận phù hợp với điều kiện thực tế.
Đề xuất thi vào lớp 10 với hai môn Toán và Ngữ văn
Đối với lớp 10, dự thảo tiếp tục duy trì các phương thức tiếp nhận hiện hành nhưng định hướng giảm tổ chức thi tuyển khi không thực sự cần thiết.
Theo đề xuất, Sở GD&ĐT căn cứ số lượng học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận của các trường, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục và tình hình thực tế để quyết định phương thức tiếp nhận học sinh vào lớp 10 đối với từng trường hoặc nhóm trường trên địa bàn.
Đáng chú ý, trường hợp tổ chức thi tuyển vào lớp 10, dự thảo quy định hai môn thi là Toán và Ngữ văn. Nội dung thi không vượt quá yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS.
Việc giảm số môn thi được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực cho học sinh, tạo sự ổn định trong học tập, đồng thời giảm chi phí và nguồn lực tổ chức kỳ thi.
Riêng đối với trường THPT chuyên, học sinh dự tuyển phải tham gia các môn thi chung và một môn thi chuyên. Mỗi môn chuyên có đề thi riêng, xây dựng trên cơ sở chương trình giáo dục cấp THCS nhằm đánh giá năng khiếu của thí sinh.
Dự thảo cũng đề cập các đối tượng được tuyển thẳng, hưởng chế độ ưu tiên, khuyến khích; đồng thời giao địa phương xác định đối tượng tuyển thẳng phù hợp với điều kiện thực tế và quy định pháp luật.
Không được dùng việc phân bổ chỗ học để loại học sinh
Một nội dung đáng chú ý khác là tăng cường ứng dụng công nghệ và dữ liệu trong quá trình tiếp nhận học sinh đầu cấp.
Theo dự thảo, việc tiếp nhận được tổ chức trên môi trường số, khai thác và kết nối các cơ sở dữ liệu hợp pháp nhằm hạn chế yêu cầu phụ huynh cung cấp lại những thông tin, giấy tờ đã được xác thực.
Tuy nhiên, các địa phương và cơ sở giáo dục phải có phương án hỗ trợ người dân gặp khó khăn khi sử dụng công nghệ, cũng như giải pháp tiếp nhận hồ sơ khi hệ thống xảy ra sự cố. Việc chuyển đổi số không được trở thành rào cản khiến học sinh mất cơ hội đến trường.
Dự thảo còn bổ sung cơ chế phân bổ, điều phối học sinh giữa các trường, điểm trường hoặc phân hiệu khi cần thiết.
Việc bố trí chỗ học phải căn cứ vào địa bàn cư trú, quy mô trường lớp, khả năng tiếp nhận, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, khoảng cách và điều kiện đi lại của học sinh.
Khi một trường vượt quá khả năng tiếp nhận, cơ quan quản lý giáo dục phải chủ động xây dựng phương án điều phối phù hợp. Đặc biệt, việc phân bổ, điều phối không được sử dụng để tuyển chọn hoặc loại những học sinh đã đủ điều kiện tiếp nhận.
Những đề xuất trên hướng tới xây dựng phương thức tiếp nhận học sinh công bằng, minh bạch, thuận tiện hơn cho phụ huynh và học sinh. Tuy nhiên, đây mới là nội dung dự thảo đang được lấy ý kiến; quy định chính thức sẽ được xác định sau khi Bộ GD&ĐT hoàn thiện và ban hành Thông tư.
