Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa (SGK) giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQPAN) để lấy ý kiến rộng rãi.
Theo dự thảo, chính sách miễn phí SGK được xây dựng nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển giáo dục, đồng thời bảo đảm quyền học tập của người dân, góp phần giảm chi phí học tập cho học sinh và gia đình.
Sử dụng sách giáo khoa miễn phí theo mô hình thư viện
Điểm đáng chú ý là SGK sẽ không phát riêng cho từng học sinh mà được quản lý theo mô hình thư viện dùng chung. Nhà nước đầu tư mua sắm SGK (bao gồm cả sách in và sách chữ nổi Braille) để trang bị cho thư viện nhà trường.
Học sinh và giáo viên sẽ mượn SGK để sử dụng trong năm học hoặc học kỳ, sau đó hoàn trả để tiếp tục được quản lý và tái sử dụng. Cách làm này giúp tiết kiệm ngân sách, đồng thời hạn chế lãng phí tài nguyên.
Danh mục SGK được sử dụng miễn phí là bộ SGK do Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quyết định áp dụng thống nhất trên toàn quốc.
Theo lộ trình dự kiến, việc miễn phí SGK sẽ triển khai trên phạm vi cả nước từ năm học 2029–2030. Các địa phương có điều kiện được khuyến khích thực hiện sớm hơn, ưu tiên vùng biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
Miễn phí giáo trình và học phí môn GDQPAN
Bên cạnh SGK, dự thảo cũng quy định người học tại các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp sẽ được cấp miễn phí giáo trình môn GDQPAN theo hình thức mượn – trả qua thư viện.
Chính sách này dự kiến thực hiện trên toàn quốc từ năm học 2027–2028.
Đáng chú ý, người học sẽ không phải nộp học phí đối với môn GDQPAN trong chương trình đào tạo bắt buộc. Ngân sách nhà nước sẽ cấp bù học phí cho các cơ sở đào tạo theo quy định. Tuy nhiên, trường hợp người học phải học lại môn này sẽ không thuộc diện được miễn học phí.
Tăng minh bạch, nghiêm cấm thu phí trái quy định
Dự thảo Nghị định nêu rõ, kinh phí thực hiện các chính sách do ngân sách nhà nước bảo đảm theo phân cấp hiện hành, đồng thời khuyến khích huy động các nguồn lực hợp pháp từ xã hội.
Việc quản lý, mua sắm, phân bổ và sử dụng SGK, giáo trình phải bảo đảm công khai, minh bạch, tăng cường trách nhiệm giải trình và giám sát.
SGK và giáo trình được mua từ ngân sách là tài sản công, vì vậy các hành vi như thu phí trái quy định, cung ứng sai danh mục, lập hồ sơ khống hoặc gây thất thoát đều bị nghiêm cấm và xử lý theo quy định của pháp luật.
Dự thảo cũng nhấn mạnh việc tận dụng tối đa SGK hiện có, tăng cường luân chuyển giữa các cơ sở giáo dục thông qua liên thông thư viện, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng và tránh lãng phí.
