Tới nội dung chính
Kỳ 5: Trả lại sự lành mạnh cho không gian mạng: Cuộc chiến không của riêng ai!

Kỳ 5: Trả lại sự lành mạnh cho không gian mạng: Cuộc chiến không của riêng ai!

Nhóm Phóng viên
Tin giả, deepfake tiếp cận trẻ em hàng ngày gây ra những tác động xấu về nhận thức, hành vi... Những nguy cơ trên không gian mạng đang đặt ra bài toán lớn hơn lời nhắc “hãy cẩn thận”. Để môi trường số thực sự trở nên lành mạnh, cần lắm sự chịu trách nhiệm và chung tay hành động của cả xã hội.

Qua những kỳ trước của loạt bài, chúng ta đã nhìn thấy nhiều mặt trái phía sau dòng nội dung liên tục trôi trên màn hình. Một phân tích tổng hợp đăng trên Psychological Bulletin năm 2025, tập hợp 71 nghiên cứu với 98.299 người tham gia, ghi nhận mức sử dụng video ngắn cao hơn có liên hệ với kết quả nhận thức thấp hơn, trong đó mối liên hệ nổi bật nhất nằm ở sự chú ý và khả năng kiểm soát ức chế. Đây là mối liên hệ thống kê, chưa đủ để kết luận video ngắn trực tiếp gây suy giảm nhận thức trong mọi trường hợp, nhưng là tín hiệu đáng lưu tâm khi loại hình nội dung này ngày càng hiện diện dày đặc trong đời sống.

Cùng lúc đó, trí tuệ nhân tạo đang khiến việc tạo hình ảnh, giọng nói, video, nhân vật giả và những phiên bản nội dung gần giống nhau trở nên nhanh, rẻ và dễ mở rộng quy mô. Một thông tin sai có thể được “đóng gói” thành hàng chục video; một khuôn mặt có thể bị ghép vào tình huống chưa từng xảy ra; còn thuật toán tiếp tục lựa chọn nội dung dựa trên dữ liệu hành vi mà người dùng để lại.

Học sinh tham gia các hoạt động, chuyên đề về an toàn trên không gian mạng, trực tiếp trình bày, xử lý tình huống và rèn kỹ năng nhận diện nguy cơ số.

Công nghệ không tự mang màu sắc tốt hay xấu. Một video 30 giây có thể giúp chúng mình hiểu thêm một kiến thức mới, nhưng cũng có thể đưa một nội dung sai lệch đến trước mắt hàng triệu người. AI có thể hỗ trợ học tập, sáng tạo, nghiên cứu nhưng cũng có thể bị sử dụng để sản xuất tin giả, giả mạo hay nội dung rác với tốc độ chưa từng có.

Vấn đề nằm ở cách công nghệ được thiết kế, sử dụng và quản trị. Và trong môi trường ấy, trẻ em – với kinh nghiệm sống, khả năng đánh giá rủi ro và năng lực tự bảo vệ còn đang hình thành – không thể bị đặt vào vị trí phải một mình chống đỡ cả một hệ thống vận hành phía sau màn hình.

Vì thế, trong kỳ này chúng ta không không còn chỉ đi tìm là: “Thanh thiếu nhi phải làm gì để tránh?”.

Câu hỏi lớn hơn phải là: Toàn xã hội cần làm gì để tạo ra một không gian số đủ an toàn, lành mạnh, nơi thế hệ măng non có thể học tập, sáng tạo và trưởng thành mà không bị cuốn theo những cơ chế vượt quá khả năng kiểm soát của mình?

Trong vài chục giây, chúng mình có thể học một từ tiếng Anh, xem một thí nghiệm khoa học, tìm hiểu lịch sử, khám phá một vùng đất hay nghe một câu chuyện ý nghĩa. Cùng định dạng ấy cũng có thể chứa tin giả, quảng cáo trá hình, bạo lực, thử thách nguy hiểm, nội dung lệch chuẩn hoặc sản phẩm được dựng bằng AI nhằm đánh lừa người xem.

Điểm cần nhìn sâu hơn nằm ở cả hệ thống phía sau màn hình. Chúng ta cần biết rõ các video ngắn và nội dung AI được tạo ra với mục đích gì? Những thuật toán làm cách nào giúp chúng xuất hiện trên màn hình của người dùng? Lượt xem, thời gian dừng lại, thao tác vuốt, bình luận hay chia sẻ đang được sử dụng như thế nào để dự đoán video tiếp theo?

Với những trợ giúp của AI khiến bài toán ấy phức tạp hơn khi chúng giúp hạ thấp đáng kể chi phí tạo kịch bản, hình ảnh, giọng nói và video. Điều từng đòi hỏi cả một ê-kíp giờ có thể được thực hiện nhanh hơn với một số công cụ. Khả năng ấy mở ra những cơ hội sáng tạo lớn, nhưng đồng thời cũng có thể được dùng để nhân bản nội dung rác, deepfake hay tin giả nhanh hơn khả năng kiểm chứng của người xem. Trong tương quan đó, sẽ không hợp lý nếu trách nhiệm cuối cùng lại được đặt lên vai giới trẻ chỉ với chỉ dẫn: “Em phải biết tự bảo vệ mình!”.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành và tổ chức xã hội luôn lắng nghe, đồng hành cùng thiếu nhi, chung tay xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh cho trẻ em.

Ngày 27/5/2026, tại Lễ phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 ở Quảng Ninh với chủ đề “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số”, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân nhấn mạnh yêu cầu chăm lo, bảo vệ và tạo môi trường để trẻ em phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số.

Trước đó, ngày 23/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 468/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026–2030”. Chương trình xác định “mục tiêu kép” để vừa tăng cường bảo vệ trẻ em, vừa hỗ trợ các bạn phát triển lành mạnh, tích cực và nâng cao năng lực số. Đây là một thay đổi quan trọng về cách tiếp cận.

Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không thể chỉ bắt đầu khi sự cố đã xảy ra. Phòng ngừa cần được đặt ngay từ thiết kế nền tảng, cơ chế phân phối nội dung, xác định độ tuổi, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tiếp nhận báo cáo và khả năng phát hiện những chuỗi nội dung gây nguy cơ.

Nếu một hệ thống đủ khả năng học sở thích để đoán video tiếp theo người dùng muốn xem là bóng đá, game, thần tượng hay phim ngắn, thì cũng cần đặt câu hỏi ở chiều ngược lại: hệ thống có thể nhận ra khi một người dùng nhỏ tuổi liên tục được đề xuất nội dung bạo lực, thử thách nguy hiểm, lừa đảo hay thông tin sai lệch hay không? Các biến thể tiếng lóng, cách viết né từ khóa, hình ảnh được biến đổi hoặc nhiều tài khoản liên tục đăng lại cùng một nội dung có được phát hiện đủ nhanh?

Những câu hỏi đó không thể chỉ trở thành bài tập rèn kỹ năng cho trẻ em. Chúng còn phải là câu hỏi dành cho các nền tảng, doanh nghiệp công nghệ và những chủ thể đang thiết kế dòng nội dung mà hàng triệu người sử dụng mỗi ngày.

Việc làm trong sạch môi trường nội dung số cũng đang được cụ thể hóa bằng các yêu cầu quản lý chuyên ngành. Ngày 25/9/2026, Cục Điện ảnh ban hành Công văn 1919/ĐA-VP về việc chấp hành quy định phổ biến phim trên không gian mạng. Văn bản yêu cầu các chủ thể liên quan rà soát hoạt động phổ biến phim, trong đó có phim ngắn; thực hiện các quy định về điều kiện phổ biến, phân loại, hiển thị kết quả phân loại và trách nhiệm với nội dung.

Điều này đáng chú ý khi phim ngắn trực tuyến đang phát triển rất nhanh và một bộ phận sản phẩm khai thác mạnh yếu tố giật gân, trả thù, tiền bạc, quyền lực hoặc những quan hệ bất thường để giữ người xem.

Các đại biểu tham dự Hội thảo “Mạng xã hội và sức khỏe tâm thần của trẻ em, thanh thiếu niên – Một vấn đề cấp thiết cần hành động” ngày 15/8/2026 tại Hà Nội, 

Tại Hội thảo “Mạng xã hội và sức khỏe tâm thần của trẻ em, thanh thiếu niên – Một vấn đề cấp thiết cần hành động”, ông Dương Ngô Minh Nam – Phó Vụ trưởng Vụ Khoa giáo - Văn xã (Văn phòng Chính phủ) nhấn mạnh bảo vệ trẻ em, học sinh trên môi trường mạng là trách nhiệm chung của cả hệ thống, không thể chỉ đặt lên vai gia đình, nhà trường hay một cơ quan riêng lẻ.

Cũng tại hội thảo, PGS.TS Trần Thành Nam – Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã phân tích rằng tác động của mạng xã hội không mang tính một chiều mà phụ thuộc vào cách sử dụng, nội dung tiếp cận và hoàn cảnh của từng trẻ. PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh trẻ em đang lớn lên đồng thời trong thế giới thực và thế giới số; nhiệm vụ của người lớn là góp phần làm cho cả hai môi trường đều an toàn.

Đó là điểm quan trọng: mục tiêu không phải kéo trẻ em ra khỏi Internet, mà tạo ra một Internet mà trẻ em có thể bước vào với nhiều lớp bảo vệ hơn.

Nếu pháp luật, công nghệ và trách nhiệm của nền tảng tạo nên lớp bảo vệ bên ngoài, thì năng lực số chính là một lớp phòng vệ bên trong mỗi bạn trẻ.

Ngày 17/8/2026, tại trường THCS và THPT Nguyễn Siêu, Hà Nội, Diễn đàn “Điều em muốn nói 2026” với chủ đề “Vắc-xin số cho em” tạo không gian để học sinh, phụ huynh, nhà trường và chuyên gia cùng thảo luận những nguy cơ trẻ gặp phải trên môi trường mạng.

Hình ảnh “vắc-xin số” rất dễ hình dung nhưng cũng cần được hiểu đúng. Không có một buổi ngoại khóa, một bài giảng hay một phần mềm nào có thể khiến trẻ em lập tức “miễn nhiễm” trước mọi rủi ro trên mạng bởi chúng luôn biến đổi.

Hôm nay là một đường link lạ. Ngày mai có thể là tài khoản giả danh bạn bè. Một thời điểm khác lại là video deepfake, trò chơi lừa nạp tiền, yêu cầu gửi ảnh riêng tư hoặc một “chuyên gia” AI đưa ra thông tin nghe rất thuyết phục nhưng hoàn toàn sai.

Vì vậy “Vắc-xin số” phải được bồi đắp bằng kiến thức và trải nghiệm mỗi ngày.

Tháng 9/2026, Bộ GD&ĐT ban hành Công văn 6206/BGDĐT-GDPT hướng dẫn triển khai giáo dục an toàn mạng toàn diện trong các cơ sở giáo dục phổ thông năm học 2026–2027. Hướng dẫn xác định đây là quá trình giáo dục có hệ thống nhằm hình thành ở học sinh năng lực sử dụng môi trường số an toàn, lành mạnh, có trách nhiệm và có đạo đức; bảo vệ bản thân, người khác và dữ liệu cá nhân; nhận diện, phòng ngừa và ứng phó với nguy cơ trên mạng, đồng thời duy trì sức khỏe thể chất, tinh thần.

Các bạn học sinh được các chuyên gia an ninh mạng trực tiếp bồi dưỡng, nâng cao “vắc-xin số” ngay tại trường học.

Với mỗi chúng ta phải hướng đến làm chủ công nghệ trước hết là làm chủ sự chú ý để nhận ra lúc mình chủ động xem một nội dung và lúc đã "rơi vào vòng xoáy" vuốt màn hình gần như vô thức.

Tiếp đến là làm chủ thông tin khi không vội tin một clip chỉ vì nó có hàng triệu lượt xem, giọng nói giống người thật hoặc hàng nghìn bình luận tỏ ra đồng tình; biết tìm nguồn ban đầu, đối chiếu bằng chứng và kiểm tra với những nguồn đáng tin cậy.

Cuối cùng là làm chủ hành vi để biết dừng trước khi chia sẻ, không lợi dụng AI để giả mạo, tôn trọng việc sử dụng dữ liệu cá nhân, biết cách chặn, báo cáo và tìm đến người lớn khi gặp vấn đề vượt quá khả năng xử lý.

Nhiều trường học đã chuyển từ cách “nhắc nhở” sang cho học sinh trực tiếp xử lý tình huống thông qua nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng và phù hợp giúp học sinh không còn chỉ ghi nhớ một danh sách “nên – không nên” mà được luyện phản xạ thực tế - Chính là điều an toàn số cần hướng tới.

Như tại buổi sinh hoạt chuyên đề “Công dân số an toàn – Hành trang cho tương lai” tại trường Tiểu học Thị trấn Núi Đối (TP. Hải Phòng), học sinh được tiếp cận các tình huống về tin giả, lừa đảo, thông tin cá nhân, đường link độc hại và cách ứng xử khi gặp nguy cơ. Theo nhà giáo Nguyễn Thị Lan – Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ, chương trình hướng đến việc hình thành một thế hệ học sinh tự tin, an toàn và biết làm chủ công nghệ.

Tại trường THCS Nguyễn Công Trứ (TP. Hà Nội), chuyên đề về an toàn trên không gian mạng lại được tổ chức bằng video tình huống, thảo luận, trò chơi và những câu chuyện thực tế của học sinh. Nhà trường đồng thời phối hợp với phụ huynh qua các chủ đề như giám sát con an toàn trên mạng, phòng chống bắt nạt trực tuyến, tư duy phản biện trước thông tin giả và cân bằng đời sống thực – ảo.

Nhiều hoạt động đa dạng, hấp dẫn và sáng tạo đã được các nhà trường trên toàn quốc triển khai để giúp học sinh có thể tiếp thu  “vắc-xin số”  trực quan nhất.

Một cách làm khác là cho học sinh nhập vai “thám tử không gian mạng”, tự giải mã tình huống, phân biệt tin thật – tin giả, nhận diện website không an toàn hay những dấu hiệu bất thường. Khi bài học được biến thành hành động, các nguyên tắc an toàn sẽ dần trở thành phản xạ thay vì những dòng khuyến cáo phải học thuộc.

Tinh thần này cũng phù hợp với Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó chuyển đổi số và ứng dụng AI được thúc đẩy nhưng công nghệ được đặt đúng vị trí là phương tiện phục vụ giáo dục, không thay thế bản chất nhân văn của giáo dục.

Nhưng nhà trường không thể tạo thành “vòng bảo vệ” nếu gia đình đứng ngoài.

Tại chương trình “Thiếu niên nói 2026: Đồng kiến tạo giải pháp an toàn số và sức khỏe số” tổ chức tại Hà Nội ngày 16/5, các thảo luận đặt trọng tâm vào việc gia đình đồng hành và lắng nghe, nhà trường tăng cường giáo dục kỹ năng số, nền tảng nâng trách nhiệm bảo vệ người dùng trẻ và chính thanh thiếu niên tham gia thiết kế giải pháp.

Trong nhiều trường hợp, phụ huynh thường "thiết kế" quy tắc cho con em mình, nhưng nhiều khi chưa thực sự thấu hiểu các bạn đang thực sự gặp điều gì: một kiểu lừa đảo mới, một tài khoản bí mật, tiếng lóng đang được sử dụng để né bộ lọc hay một trào lưu mà người lớn thậm chí chưa từng nghe tên.  Nhiều quy định của cha mẹ không hiệu quả không phải vì trẻ em luôn muốn chống đối, mà có thể bởi khoảng cách quá lớn hoặc góc nhìn khác nhau giữa cha mẹ và các con về Internet và cách thực sự sử dụng. Vậy nên, để có phương án bảo vệ trẻ em tốt nhất cũng rất cần phải có tiếng nói của chính trẻ em.

Sự đồng hành và chia sẻ của các thành viên trong gia đình là điểm tựa niềm tin vững chắc nhất giúp các bạn nhỏ sẵn sàng chia sẻ khi gặp khó khăn.

Đồng hành khác với giám sát tuyệt đối. Nếu gia đình duy trì được cuộc trò chuyện cởi mở sẽ dễ để thanh thiếu nhi tìm đến những lời khuyên của người lớn khi gặp một tài khoản đáng ngờ, bị đe dọa hay vô tình chia sẻ thông tin riêng tư đang xem, chơi, thích hoặc lo lắng. Vì vậy, ngay trong mỗi gia đình hãy xây dựng an toàn số bắt đầu từ chính niềm tin giữa các thành viên trong gia đình.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng mới chỉ là "một nửa" câu chuyện chúng ta đang hướng đến, bởi nếu các bạn trẻ được yêu cầu giảm thời gian lướt màn hình nhưng bước ra ngoài lại thiếu sân chơi thể thao, thư viện, câu lạc bộ, hoạt động nghệ thuật, khoa học hay những trải nghiệm với bạn bè thì lời khuyên ấy rất khó bền vững.

Không thể chỉ nói: “Đừng xem nữa!", thanh thiếu nhi cần những sân chơi giải trí đủ hấp dẫn, ở đó các bạn có được niềm hào hứng, phấn khích một cách lành mạnh như nỗ lực tập luyện để tranh tài thể thao, trầm tĩnh suy nghĩ trong những ván đấu trí cờ vua, đọc và suy ngẫm đến tận trang cuối cùng cuốn sách yêu thích hay những niềm say mê nghệ thuật để có thể tự tin đứng trên sân khấu...

Những hoạt động tưởng như “chậm” ấy bồi đắp một dạng phần thưởng rất khác: niềm vui đến từ tiến bộ, từ mối quan hệ với bạn bè và từ việc thực sự hoàn thành một điều gì đó.

Không gian đọc sách và các hoạt động trải nghiệm công nghệ giúp thiếu nhi có thêm những lựa chọn lành mạnh, cân bằng giữa học tập, khám phá tri thức và sử dụng thiết bị số có định hướng.

Đây cũng là nơi vai trò của trường học, tổ chức Đoàn – Đội, gia đình, cơ quan văn hóa, báo chí và các tổ chức xã hội trở nên rất rõ ràng trong việc tạo ra những sân chơi hấp dẫn đủ sức hấp dẫn để "đưa" các bạn trẻ rời khỏi chiếc màn hình.

Nắm chắc chủ trương và với kinh nghiệm, sự thấu hiểu thiếu nhi, Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng đã luôn đồng hành cùng bạn đọc nhỏ tuổi không chỉ nằm trên các trang báo mà còn được mở rộng bằng nhiều sân chơi thể thao, tri thức, nghệ thuật và trải nghiệm như các giải bóng đá Thiếu niên Nhi đồng, giải bóng rổ học sinh, những sân chơi ngoại ngữ, "Đọc và làm theo báo Đội" và sáng tạo khiến các bạn thiếu nhi phải có sự chuẩn bị, luyện tập và trực tiếp thể hiện năng lực thay vì chỉ ngồi xem. Trong nghệ thuật, các hoạt động biểu diễn, vẽ tranh hay Giải thưởng Búp Sen Vàng tạo thêm không gian để thiếu nhi theo đuổi sở thích lâu dài. Vài phút xuất hiện trên sân khấu có thể là kết quả của rất nhiều giờ tập luyện phía sau.

Những sân chơi thể thao, văn hóa góp phần rèn luyện sức khỏe, nuôi dưỡng tâm hồn đẹp cho thanh thiếu nhi, đồng thời những "phần thưởng" từ các hoạt động cũng hướng đến thực chất và an toàn.

Những hoạt động đó không phải “thuốc chữa” cho tác động của video ngắn hay nội dung AI xấu độc mà góp phần thiết thực tạo nên một "môi trường" đáng sông với trải nghiệm thật, bạn bè thật, vận động thật, sáng tạo thật và cảm giác chúc mừng thực khi đạt được thành tựu chứ không chỉ được tính bằng "lượt thích vô cảm" trên không gian mạng.

Điều này cũng gần với tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó đặt mục tiêu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số; đồng thời nhấn mạnh xử lý hài hòa giữa “xây” và “chống”, giữa đời sống thực và không gian số.

Chính chữ “xây” rất đáng chú ý. Không gian mạng sẽ không trong sạch chỉ bằng cách xóa nội dung xấu mà phải có thêm nội dung tốt. Không thể chỉ yêu cầu giới trẻ xem ít video ngắn, đọc ít tin giả hơn mà phải có thêm những nguồn thông tin đáng tin cậy đủ dễ tiếp cận. Đồng thời phải có thêm nhiều những video kiến thức, văn hóa, khoa học, lịch sử được kể hấp dẫn.

Một clip 45 giây kể một câu chuyện lịch sử vẫn là video ngắn. Một bạn nhỏ quay video giới thiệu di sản quê hương vẫn đang dùng mạng xã hội, một “phóng viên nhỏ” sử dụng điện thoại để phản ánh ô nhiễm quanh nơi mình sống không phải đang chống lại công nghệ mà các bạn đang sử dụng công nghệ cho một mục đích khác bổ ích hơn rất nhiều.

Chúng ta nhận thấy, vấn đề không hoàn toàn nằm ở độ dài của video mà quan trọng nhất ở nội dung nào đang được sản xuất, cơ chế nào đang khuếch đại nó và xã hội đang tạo ra những lựa chọn nào khác cho trẻ em.

Trong hệ sinh thái ấy, KOL, KOC, nghệ sĩ và người sáng tạo nội dung cũng không thể đứng ngoài bởi một tài khoản có hàng trăm nghìn hay hàng triệu người theo dõi có thể biến một câu nói, món đồ, điệu nhảy hay thử thách thành xu hướng trong thời gian rất ngắn. Đặc biệt với giới trẻ, sức ảnh hưởng ấy càng đáng chú ý.

KOL/KOC và những người có sức ảnh hưởng trên không gian mạng có thể trở thành cầu nối lan tỏa nội dung tích cực, đồng thời cần ý thức rõ trách nhiệm với người dùng trẻ tuổi.

Trẻ em có thể chưa đủ kinh nghiệm để luôn phân biệt rõ đâu là quảng cáo, đâu là trải nghiệm cá nhân; đâu chỉ là trò đùa được dàn dựng, đâu là hành vi có thể gây nguy hiểm nếu bắt chước.

Ngày 20/3/2026, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức Tọa đàm “Tăng cường thông tin tích cực và phát triển mạng lưới truyền thông số của Đoàn” tại Hà Nội, với sự tham gia của nhiều đơn vị truyền thông, cộng đồng và doanh nghiệp hoạt động mạnh trên môi trường số. Nội dung thảo luận tập trung vào việc tăng tương tác, đối thoại và tạo những phương thức truyền thông gần với giới trẻ hơn.

Đại diện các đơn vị truyền thông và cộng đồng sáng tạo trao đổi tại tọa đàm “Tăng cường thông tin tích cực và phát triển mạng lưới truyền thông số của Đoàn” do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức ngày 20/3/2026.

Điểm đáng chú ý ở đây không chỉ là đưa thêm “nội dung tích cực” lên mạng mà trong "dòng chảy" thông tin trên môi trường số, mỗi giây đều xuất hiện vô số video mới, thông tin tốt cũng phải được kể đủ hấp dẫn, dễ hiểu và gần với ngôn ngữ của người trẻ. Càng có khả năng thu hút sự chú ý, người sáng tạo nội dung số càng cần hiểu rõ phần trách nhiệm của mỗi sản phẩm số của mình phía sau mỗi lượt xem. Câu chuyện không chỉ nằm ở nội dung vi phạm pháp luật mà trước khi quyết định đăng tải nội dung lên mạng, mỗi KOL/KOC cần phải nghiêm túc suy nghĩ, chọn lọc nội dung để thực sự có ích cho xã hội.

Một nội dung hoàn toàn có thể không bị cấm nhưng vẫn tạo ra ảnh hưởng tiêu cực khi liên tục cổ súy lối sống phô trương, hành vi nguy hiểm, quảng cáo thiếu minh bạch hoặc biến những chuẩn mực lệch lạc thành điều “bình thường” trước mắt người dùng nhỏ tuổi.

Nhiều mô hình, cách thức triển khai với mục tiêu cùng chung tay xây dựng môi trường số an toàn cho trẻ em đã được triển khai trong thời gian qua.

Từ năm 2025, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cùng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia đã khởi động chương trình “Tín nhiệm người có ảnh hưởng” trong khuôn khổ Hội nghị KOL toàn quốc, hướng đến những tiêu chí về uy tín, minh bạch và trách nhiệm của người có ảnh hưởng trên môi trường số.

Điều đó phản ánh một yêu cầu ngày càng rõ: sức ảnh hưởng không thể tách rời trách nhiệm vì một KOL không chỉ có người xem mà còn có những người "bắt chước" lại, nội dung họ tạo ra còn góp phần tạo ra những điều được cộng đồng xem là thú vị, đáng mơ ước hoặc đáng làm theo. Và khi phần đông trong số người theo dõi là giới trẻ mỗi lựa chọn ấy cần được cân nhắc kỹ hơn.

Ngày nay, chúng mình đang bước vào kỷ nguyên mới với những bước chuyển mình mạnh mẽ của đất nước để hướng đến những mức phát triển mới cùng với sự trợ giúp của khoa học - công nghệ. Bởi vậy, chúng ta không cần một thế hệ "sợ hãi" công nghệ mà hướng tới là một thế hệ biết sử dụng công nghệ nhưng không để công nghệ "sử dụng" ngược lại mình.

Mọi chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự chung tay của toàn thể xã hội giúp thế hệ thanh thiếu nhi hôm nay sẵn sàng để làm chủ công nghệ, tự tin bước đến tương lai.

Nghị quyết 57-NQ/TW đặt yêu cầu đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhưng đồng thời xác định an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an toàn thông tin là yêu cầu xuyên suốt; hướng tới xây dựng xã hội số an toàn, lành mạnh.

Nghị quyết 71-NQ/TW thúc đẩy chuyển đổi số và AI trong giáo dục nhưng đặt công nghệ trong vai trò công cụ phục vụ con người và giáo dục.

Nghị quyết 80-NQ/TW lại đặt con người và văn hóa ở vị trí trung tâm, đồng thời yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cả trong đời sống thực và không gian số.

Ba hướng tiếp cận gặp nhau ở một điểm: Công nghệ phải phục vụ sự phát triển của con người.

Với chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước cùng sự phối hợp của các tổ chức, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Đội TNTP Hồ Chí Minh, ngành Giáo dục và gia đình cùng sự hỗ trợ nghiêm túc từ nền tảng công nghệ, các nhân vật có sức ảnh hưởng để cùng xây dựng một môi trường số an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững, để không một bạn trẻ nào nên phải đơn độc trước những hệ thống vận hành bằng thuật toán và AI.

Các bạn thanh thiếu nhi "không một mình" trên hành trình phát triển và theo đuổi ước mơ.

Bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là xem ít màn hình hơn, mà là ít bị màn hình điều khiển hơn và thực sự làm chủ thời gian, sự chú ý cùng những gì mình tiếp nhận mỗi ngày.

 
Bạn đang đọc bài viết Kỳ 5: Trả lại sự lành mạnh cho không gian mạng: Cuộc chiến không của riêng ai! tại chuyên mục Góc nhìn của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0905 618 988 hoặc gửi về hòm thư banbientap@thieunien.vn

Bài liên quan

Góc nhìn