Tham dự hội nghị có bác Võ Văn Thưởng - Uỷ viên Bộ Chính trị - Chủ tịch nước; bác Nguyễn Trọng Nghĩa - Bí thư Trung ương Đảng - Trưởng ban Tuyên giáo trung ương; bác Lê Khánh Hải - Ủy viên Trung ương Đảng - Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước; bác Lê Tiến Châu - Ủy viên Trung ương Đảng - Bí thư Thành ủy Hải Phòng; đại diện các cơ quan, ban, ngành trung ương và thành phố Hải Phòng cùng hơn 300 đại biểu các nhà văn lão thành và khách mời đến từ mọi miền đất nước.
Các đại biểu tham dự hội nghị đã dành một phút tưởng niệm các nhà văn, nhà thơ đã hy sinh và ra đi trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc cũng như trong những năm tháng hòa bình suốt hơn nửa thế kỷ lịch sử của Hội Nhà văn Việt Nam.
Chủ tịch nước dành sự trân trọng đặc biệt tới các nhà văn
Phát biểu tại Hội nghị, Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng bày tỏ sự xúc động tưởng nhớ và tri ân các nhà văn đã mất, đặc biệt là các nhà văn, nhà thơ đã hy sinh trong các cuộc kháng chiến vĩ đại cho độc lập, tự do và thống nhất đất nước như Nam Cao, Thâm Tâm, Trần Đăng, Lê Anh Xuân, Nguyễn Thi, Chu Cẩm Phong, Nguyễn Mỹ, Nguyễn Trọng Định, Trần Quang Long, Dương Thị Xuân Quý… những con người mà cuộc đời và tác phẩm của họ còn sống mãi với Tổ quốc, với nhân dân.
Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng dành tình cảm và sự trân trọng với sự cống hiến của nhiều thế hệ các nhà văn lão thành.Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Các nhà văn Việt Nam qua từng thế hệ, nhất là các nhà văn lão thành đã không phụ sự ủy thác của nhân dân, của đất nước và của Đảng, đã có mặt trong từng bước thăng trầm của đất nước, thấu cảm với từng niềm vui, nỗi buồn của nhân dân, đã sáng tạo ra những tác phẩm còn mãi với thời gian, góp phần tạo nên nền văn học chân chính, đóng góp to lớn vào xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh”.
Phát biểu xúc động của Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều – Bí thư Đảng đoàn - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đã bày tỏ niềm xúc động và vinh dự được đón Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng và các đại biểu cùng 300 nhà văn của nhiều thế hệ từ hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc đến những năm tháng hoà bình và xây dựng đất nước đã hiện diện tại Hội nghị.
Bài phát biểu sâu sắc của Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều để lại nhiều ấn tượng đáng nhớTrong bài phát biểu của Chủ tịch Nguyễn Quang Thiều có những đoạn ghi lại cảm nhận sâu sắc: “Trong thời khắc ý nghĩa và xúc động này, ký ức đưa tôi trở về những năm tháng xa xưa ở một vùng quê đói rét đầy bóng tối chiến tranh. Có những cô bé cậu bé như tôi đêm đêm trú bom trong những căn hầm chữ A. Và từ trong bóng tối của đói rét và tiếng gầm rú của chiến tranh những trang sách mở ra, ánh sáng của những giấc mơ đẹp đẽ và lớn lao tràn ngập tâm hồn những đứa trẻ đó. Chúng đã lớn lên và đã sống, đã làm người trong ánh sáng tinh thần của những cuốn sách.
Cho đến lúc này, tôi vẫn không tưởng tượng được rằng: Có một ngày, tôi đã được gặp những nhà văn, nhà thơ, những người đã làm ra những cuốn sách kỳ diệu đó. Và càng không thể tưởng tượng được rằng: có những cô bé, cậu bé như tôi từ trong bóng tối của đói rét và chiến tranh lại trở thành những người được trao sứ mệnh viết tiếp những cuốn sách ấy cho con người và cho dân tộc của mình.
Nhiều nhà văn tham dự hội nghị này đã bước vào cuộc chiến tranh khi còn rất trẻ. Họ cầm súng và sẵn sàng hy sinh tuổi thanh xuân cho sự tồn vong của dân tộc, họ cầm bút để bảo vệ lương tri và phẩm giá con người Việt Nam trước mọi đe doạ, mọi thách thức.
Cách đây mấy tháng, thay mặt Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam, tôi dã dự lễ ra mắt tuyển thơ của nhà thơ Hoài Vũ, người đã đi qua hai cuộc chiến tranh với sứ mệnh của một người lính và của một nhà thơ. Khi tôi là cậu bé lên 10 thì những câu thơ trong Vàm Cỏ Đông, Anh ở đầu sông, em cuối sông, Đi trong hương tràm với tình yêu con người, tình yêu tổ quốc bất diệt đã vang lên trên những cánh đồng, những dòng sông, những thôn ấp miền Nam ngày đêm bị hàng triệu tấn bom Mỹ dội xuống. Và cho đến tận lúc này, trong tôi vẫn luôn vang lên một câu hỏi: nếu không có những câu thơ như của Hoài Vũ, của Giang Nam, Lê Anh Xuân, của Nguyễn Mỹ, Thu Bồn, Phạm Tiến Duật, Nguyễn Khoa Điềm,… và những áng văn như của Nguyễn Thi, Nguyễn Trung Thành, Phan Tứ, Chu Cẩm Phong, Nguyễn Trọng Oánh, Lê Lựu,… thì liệu chúng ta có đi qua được những năm tháng vô cùng tàn khốc ấy không để được sống, được làm người chân chính và kiêu hãnh. Câu hỏi này không phải câu hỏi của bất cứ cá nhân nào mà phải là câu hỏi của một nền văn học, của một nền văn hoá và của một lịch sử.
Kể từ thế hệ nhà văn đầu tiên đi theo tiếng gọi của non sông cho độc lập, tự do của tổ quốc cho đến bây giờ, có biết bao nhà văn của từng thế hệ đã ra đi. Chúng ta không còn được gặp họ nhưng chúng ta gặp họ trong giấc mơ làm người cao cả và trong khát vọng sống bất diệt của một dân tộc. Và những gì họ sống, những gì họ viết đã hoá thành trầm tích trong dòng chảy vô tận của văn hoá dân tộc.
Tôi nghĩ về nền văn học Việt Nam giống như dòng chảy của một con sông lớn. Một dòng chảy không bao giờ ngưng nghỉ và luôn hướng về biển lớn, thế hệ nước hôm nay tiếp thế hệ nước trước đó để tạo ra vẻ đẹp huy hoàng của dòng sông. Cũng như thế hệ nhà văn này tiếp thế hệ nhà văn khác tạo nên lịch sử của cái đẹp và tư tưởng cho một nền văn học. Mỗi thế hệ nhà văn luôn tiếp nhận giá trị và sự truyền cảm của thế hệ nhà văn đi trước.
Chúng ta không thể tách rời con nước hôm qua với con nước hôm nay. Không thể tách rời các thế hệ nước ra khỏi con sông. Mọi sự gắn kết đều làm nên sức mạnh, mọi sự chia tách đều dẫn tới suy tàn. Khi tôi chạm tay vào con sông, tôi thấy vẻ đẹp và sức mạnh của nước. Trong vẻ đẹp và sức mạnh của nước hôm nay có vẻ đẹp và sức mạnh của nước hôm qua và của ngàn năm trước. Trong mỗi thế hệ nhà văn hôm nay đều hiện diện tinh thần của các nhà văn ở từng thế hệ trước đó. Trong dòng sông kỳ vĩ có những con nước nhỏ và mỗi con nước nhỏ hòa vào nhau đã làm nên dòng sông kỳ vĩ. Mỗi thế hệ nhà văn Việt Nam cũng giống mỗi thế hệ nước của một dòng sông đã làm nên dòng chảy kỳ vĩ của nền văn học Việt Nam.
Thay mặt Đảng đoàn, Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam, tôi xin kính chúc các nhà văn lão thành mạnh khỏe, tràn ngập cảm hứng sáng tạo, tiếp tục cùng các nhà văn của các thế hệ tiếp theo làm đầy thêm di sản của nền văn học Việt Nam, một nền văn học luôn luôn vì Cái Đẹp, vì con người và vì dân tộc…”.
Những dấu ấn đặc biệt của Hội nghị
Trong không khí trang trọng tại Hội nghị, Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam đã trao tặng Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng cuốn sách “Một con người, một con đường và một lịch sử: Hồ Chí Minh – Thư gửi nước Mỹ’’, do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành. Cuốn sách bao gồm những bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi nước Mỹ, trong đó lá thư đầu tiên được viết ngày 18/6/1919 từ Paris nước Pháp dưới tên Nguyễn Ái Quốc khi Người mới 29 tuổi gửi ngài Ngoại trưởng Hoa Kỳ và bức thư cuối cùng được viết ngày 25/8/1969 gửi Tổng thống Richard Nixon, 7 ngày trước khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời. Cuốn sách này chỉ in 3 bản, trước đó chính Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng đã trao tặng 1 bản cho Tổng thống Mỹ Joe Biden trong chuyến thăm Việt Nam ngày 11/9/2023.
Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam trao tặng Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng cuốn sách “Một con người, một con đường và một lịch sử: Hồ Chí Minh – Thư gửi nước Mỹ’’
Cũng tại Hội nghị, Ban chấp hành tôn vinh 3 nhà văn lão thành: Nguyễn Khoa Điềm, Ma Văn Kháng, Hữu Thỉnh là những đại diện tiêu biểu đã có những đóng góp quan trọng cho nền văn học Việt Nam. Ban tổ chức cũng trao tặng Kỷ niệm chương "Vì sự nghiệp phát triển Văn học Việt Nam" cho Chủ tịch Tập đoàn Geleximco Vũ Văn Tiền; Chủ tịch Tập đoàn Thaco Trần Bá Dương. Đây là hai cá nhân đại diện cho hai đơn vị luôn đồng hành cùng Hội Nhà văn Việt Nam trong các dự án phát triển văn học như: Ngày Thơ Việt Nam, Trao tặng Sách miễn phí cho trẻ em miền núi vùng sâu vùng xa, Giải thưởng Tác giả Trẻ; Trung tâm Phát triển và quảng bá sách văn học Việt Nam.
Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng và Trưởng ban Tuyên giáo trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa tặng hoa, trao quà cho hai nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm và Hữu Thỉnh.
