Thuốc lá – tác nhân gây ra hàng trăm căn bệnh trên hầu hết các bộ phận của cơ thể con người. Nhưng có lẽ ảnh hưởng nhất vẫn là lá phổi. Cũng giống việc rừng được ví như lá phổi xanh của Trái đất, việc ta hút thuốc lá cũng như việc ta chặt cây phá rừng. Chính chúng ta, chính những người hút thuốc đang tự đầu độc lá phổi của mình chỉ vì nghiện thuốc hay chỉ là mỗi giây phút muốn giảm căng thẳng, mệt mỏi, thư thái đầu óc.
Khi hút thuốc lá, khói thuốc qua phổi ngấm trực tiếp vào máu, tích luỹ lâu ngày sẽ là nguyên nhân dẫn đến các bệnh như: bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, phình động mạch chủ, ung thư thực quản - thanh quản… Thuốc lá gây ra 25 bệnh khác nhau nhưng chung quy lại thuốc lá gây ra 90% các trường hợp ung thư phổi, 75% các trường hợp phổi tắc nghẽn mạn tính và 25% các trường hợp bệnh tim thiếu máu cục bộ.
Phổi là cơ quan cực kỳ quan trọng trong cơ thể con người. Với nhiệm vụ vừa là nơi để trao đổi khí oxy – cacbonic, vừa là không gian để lưu trữ máu, ngoài ra phổi còn chuyển hóa một số chất sinh hóa, lọc một số độc tố.
Khi ta hút thuốc lá, phổi chính là cơ quan đầu tiên tiếp nhận lượng khói, khí độc vào cơ thể. Cũng chính phổi là cơ quan bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất từ khói thuốc lá bởi hai hoạt chất chính là nicotine và hắc ín (nhựa thuốc). Nó làm thay đổi cấu trúc ở phổi, dẫn đến việc lấy oxy từ phổi bị giảm sút nặng nề, làm phá hủy phế nang, giảm tính đàn hồi của phổi dẫn đến việc trao đổi oxy giữa phổi và máu bị giảm mạnh. Khi tế bào tại các cơ quan bị thiếu oxy sẽ khó có thể hoạt động trơn tru, nhiều khi là không hoạt động được và trường hợp tồi tệ là chết tế bào. Đó cũng chính là nguyên nhân dẫn đến các căn bệnh ung thư ngày một xuất hiện nhiều trên cơ thể người hút thuốc.
Lá phổi chuyển sang đen do hút thuốc lá trong thời gian dài. (Ảnh minh họa)
Tất nhiên, cơ quan chịu tổn hại nặng nề nhất vẫn là phổi. Phổi của những người hút thuốc bị giảm diện tích bề mặt, giảm lượng mao mạch, đầu tiên là quá trình trao đổi chất không thể thực hiện một cách đầy đủ, cơ quan thiếu dưỡng chất đầu tiên là các nhu mô phổi, tình trạng này là hệ lụy cho các bộ phận khác không còn duy trì sự khỏe mạnh và chức năng hoạt động bình thường được.
Do ảnh hưởng của các độc tố, khi luồng khí hít vào thở ra bị cản trở hay co thắt tại chính khí quản hay ống dẫn khí. Người hút thuốc sẽ cảm thấy khó thở hơn, chất nicotine có trong thuốc lá sẽ làm tê liệt các lông mao. Thông thường, lông mao sẽ loại bỏ các chất hóa học, bụi bẩn ra ngoài bằng các hoạt động phối hợp nhịp nhàng. Khi lông mao không hoạt động, các chất độc sẽ tích tụ lại, dẫn đến tắc nghẽn phổi và ho. Điều này làm những người hút thuốc lá càng có nguy cơ mắc các bệnh như ho, viêm phế quản và các bênh nhiễm trùng phổi nặng hơn. Chính vì vậy, lá phổi của những người hút thuốc lá sẽ yếu hơn, dễ tổn thương hơn rất nhiều so với những người không hút.
Thống kê cho thấy rằng, 95% số trường hợp ung thư phổi là do thường xuyên hút thuốc lá. Ở nam giới thì việc hút thuốc có nguy cơ bị ung thư phổi cao hơn gấp 23 lần những người không bao giờ hút thuốc. Tương tự, phụ nữ hút thuốc sẽ có nguy cơ ung thư phổi cao hơn 13 lần so với phụ nữ khác.
