Great Barrier là hệ thống rạn san hô lớn nhất thế giới, là môi sinh của hàng ngàn loài động – thực vật. Theo nhiều báo cáo gần đây, rạn san hô này đang ở giai đoạn cận kề với sự diệt vong. Dù vậy, trong tuần qua, sau nhiều sự cân nhắc kĩ lưỡng, tổ chức UNESCO đã quyết định không đưa Great Barrier vào danh sách tài nguyên thiên nhiên đang bị đe dọa. Người dân địa phương vùng lân cận cũng cho rằng rạn san hô lớn nhất thế giới này vẫn còn vô cùng nhiều loài sinh vật sinh sống.
Những rạn san hô bị "tẩy trắng" ở Great Barrier
Trong vòng 2 năm qua, ở đây liên tiếp xảy ra hiện tượng tẩy trắng san hô. Vùng nước bao phủ rặng san hô này không những nóng lên đột ngột mà còn kéo dài trong suốt mùa đông khiến cho loài san hô không thể sinh sản. Thêm vào đó là hiện tượng gió xoáy nhiệt đới xảy ra trong tháng 3 năm nay trên hòn đảo Whitsunny và bãi biển Airlie làm những rặng san hồ bị tàn phá nặng nề.
Theo ông Doug Baird, nhà sinh vật học nghiên cứu về các động vật dưới nước đồng thời là quản lí môi trường và compliance của tập đoàn QuickSilver, chia sẻ: “Thành thật mà nói, đây là một vùng nước chưa được thăm dò. Những gì xảy ra, những gì chúng ta thấy là hiện tượng tẩy trắng san hô liên tiếp ở vùng này. Thế nhưng, thực tế không hẳn đã tồi tệ như chúng ta nghĩ. Nói tới Great Barrier nghĩa là chúng ta nói tới một vùng môi sinh cũng vô cùng rộng lớn thậm chí còn hơn cả Anh Quốc.”
Khu bảo tồn rạn san hô Great Barrier trải dài những 1430 dặm từ giới hạn đông bắc của bang Queensland (Úc) xuống đến phía bắc thành phố Bundaberg. Great Barrier gồm hơn 3000 rạn san hô lớn, 600 quần đảo, 300 doi cát ngầm, 1625 loài cá và còn nhiều hơn thế. Sự phong nhiêu của thảm sinh vật cùng môi trường sống nơi đây là cơ sở để khẳng định về sự bền vững trên vùng đất này.
Cận cảnh san hô bị "tẩy trắng"
Doug Baird cũng cho hay. “Không phải rạn san hô nào cũng giống nhau về đặc điểm và thậm chí giữa những vùng khác nhau trong cùng một rạn cũng rất khác nhau. Bạn có thể nhận thấy hiện tượng tẩy trắng san hô gây ảnh hưởng lên rạn này những nếu bơi sâu xuống khoảng 50 m, bạn thậm chí còn chẳng nhận ra vết tích của hiện tượng tẩy trắng nữa. Hiện tượng này chỉ ảnh hưởng lên một vùng san hô nhất định. Bởi vậy, nếu không xem xét tổng thể vùng san hô Great Barrier rộng lớn này, chúng ta dễ đưa ra những kết luận chưa đúng đắn.”
Ben Hales, thuyền trưởng của tàu Reef Encounter, cũng tán thành với ý kiến trên. “Việc người ta cho rằng 92% rạn san hô ở Great Barrier bị hủy hoại hoàn toàn là điều không tưởng. Và chúng thậm chí còn đang dần phục hồi.”
Hales đưa 42 hành khách trên tàu của mình tham quan những rạn san hô ở Norman, Saxon và Hastings. Chuyến đi 3 ngày trên tàu và được lặn xuống những vùng nước để ngắm nhìn rạn san hô, tôi mới được tận mắt chứng kiến hình ảnh đáng thương của những rạn san hô phai màu chịu ảnh hưởng của hiện tượng tẩy trắng.
Thế nhưng mọi thứ không hoàn toàn bi quan đến vậy. Chuyến đi cũng đã cho tôi thấy được muôn sắc màu của sinh vật biển ở Great Barrier với những loài cá nhiệt đới, rùa biển, cá mập, cá đuối và những sinh vật dưới nước khách cùng chung sống trong một vùng môi sinh rộng lớn.
Rạn san hô Great Barrier là nơi sinh sống của hàng ngàn loài sinh vật
Jenny Cheetham, một nhà sinh vật học, cũng cho rằng. “Xét đến cùng, những rạn san hô không hoàn toàn bị hủy hoại. Bởi lẽ san hô là sinh vật có khả năng tự phục hồi, chúng hoàn toàn có thể sống sót trước ảnh hưởng của hiện tượng tẩy trắng. Nhưng nhất thiết cần có sự chung tay của cả cộng đồng làm sạch môi trường tự nhiên và sự vào cuộc của chính phủ nhằm tạo ra những thay đổi về lâu dài.”
“Việc cải thiện trước hết phải xem xét những nhân tố ảnh hưởng hiện tại, gồm có sự nóng lên toàn cầu, sự gia tăng lượng CO2 trong không khí và sự hóa chua của nước biển do việc canh tác và sử dụng phân bón vùng lân cận.”
Annastacia Palaszszuk, thủ tướng Queensland cũng hứa rằng sẽ có trách nhiệm trong vấn đề này. Chính phủ của bà cũng sẽ chi khoảng 1.1 tỉ đô Úc vào việc phục hồi các rạn san hô vùng Great Barrier và tái tạo các nguồn năng lượng. Mục tiêu trong năm 2030 là phục hồi 50% và đầu tư 2 tỉ đô Úc cho công tác môi trường này.
Những bà Anastacia cũng nói thêm: “Không chỉ những nhà chức trách, mà mỗi người dân, là một phần không thể thiếu trong cộng đồng, đều phải có trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường. Great Barrier không chỉ là biểu tượng quốc gia. Nó là một biểu tượng quốc tế cần được xã hội chung tay bảo vệ.”
Việc bảo vệ rạn san hô Great Barrier là điều cấp thiết. Theo Tổ chức bảo tồn rạn san hô Great Barrier, họ đã đưa khá nhiều sáng kiến hữu ích từ 24 nghiên cứu giải pháp. Trong đó, việc cấp thiết là cảnh báo nguy cơ mà loài san hô có thể gặp phải để kịp thời đưa ra những biện pháp phù hợp. Bên cạnh đó, cần sử dụng một lớp bề mặt phân hủy sinh học lên những rạn san hô giúp ngăn nhiệt lượng từ mặt trời tác động mạnh đến san hô. Và điều quan trọng, cần nghiên cứu, tìm hiểu về bộ gen của loài san hô vùng biển Đỏ và lí giải xem tại sao loài này có thể sinh sôi phát triển mạnh mẽ trong điều kiện khắc nghiệt ấy, thậm chí còn hơn loài san hô ở Great Barrier.
Theo ông Doug Baird: “Các nhà chức trách và các nhà khoa học vẫn cho rằng rạn san hô có thể tự phục hồi mà không cần nhiều tác động của con người. Tuy nhiên, chúng ta biết, chúng đang lên tiếng và cần con người vào cuộc. Chúng ta phải có chiến lược can thiệp dài hạn để bảo vệ loài sản hô hơn là việc tập trung quản lí khu vực sinh thái.”
Một điều mà chúng ta có thể rút ra, rạn san hô Great Barrier có thể đang bị hủy hoại thế nhưng chúng hoàn toàn không chết đi. Bởi lẽ, hiện tượng thiên nhiên không làm chúng chết đi. Sự sống của chúng còn phụ thuộc vào việc chúng ta hành động như thế nào để bảo vệ.
Trung Chiến (Dịch)
Theo The Independent
