Nhật thực toàn phần diễn ra ngày 12/8/2026 là lần đầu tiên sau 27 năm hiện tượng này có thể được quan sát tại một số khu vực ở châu Âu.
Theo Space, vùng toàn phần rộng khoảng 293 km bắt đầu gần Siberia ở Bắc Băng Dương, sau đó đi qua khu vực phía đông Greenland, phía tây Iceland, miền bắc Tây Ban Nha và quần đảo Balearic trước khi kết thúc trên Địa Trung Hải lúc Mặt Trời lặn.
Điểm đặc biệt là khi quan sát đường đi này trên bản đồ, nhiều người có cảm giác bóng Mặt Trăng đang "đổi hướng".
Bóng Mặt Trăng có thực sự quay ngược?
Theo Live Science, trong phần lớn các kỳ nhật thực toàn phần, bóng Mặt Trăng quét trên bề mặt Trái Đất theo hướng từ tây sang đông. Nguyên nhân là chuyển động của Mặt Trăng trên quỹ đạo khiến bóng của nó dịch chuyển nhanh hơn chuyển động tự quay của Trái Đất.
Trong kỳ nhật thực ngày 12/8, đường đi của vùng toàn phần tiến rất gần Bắc Cực. Khi được thể hiện trên bản đồ phẳng, đoạn đường từ khu vực Siberia sang Greenland có thể trông như đang di chuyển từ đông sang tây.
Tuy nhiên, bóng Mặt Trăng không thực sự dừng lại rồi quay ngược hướng.
Sự "đảo chiều" mà chúng ta nhìn thấy chủ yếu xuất phát từ cách một đường cong trên bề mặt Trái Đất hình cầu được chuyển lên bản đồ hai chiều. Càng tiến gần các vùng cực, sự biến dạng do phép chiếu bản đồ càng dễ tạo ra cảm giác đường đi bị bẻ cong hoặc đổi hướng.
Theo các chuyên gia thuộc Studio mô phỏng hình ảnh khoa học của NASA, chuyển động tự quay và độ nghiêng trục của Trái Đất kết hợp với quỹ đạo của Mặt Trăng khiến vùng bóng nhật thực quét qua khu vực Bắc Cực theo một đường cong rộng. Khi đường cong này được thể hiện trên bản đồ phẳng, nó có thể tạo ra ảo giác bóng nhật thực tạm thời di chuyển ngược.
Vì sao chỉ một dải hẹp nhìn thấy nhật thực toàn phần?
Nhật thực toàn phần xảy ra khi Mặt Trăng đi qua giữa Trái Đất và Mặt Trời, che khuất hoàn toàn đĩa Mặt Trời đối với người quan sát ở một số khu vực.
Bóng tối nhất của Mặt Trăng chỉ phủ lên một dải tương đối hẹp trên bề mặt Trái Đất. Vì vậy, chỉ những người đứng trong "đường đi của vùng toàn phần" mới nhìn thấy Mặt Trời bị che khuất hoàn toàn và có cơ hội quan sát vành nhật hoa.
Khoảng cách giữa Mặt Trăng và Trái Đất cũng đóng vai trò quan trọng. Do quỹ đạo Mặt Trăng có dạng elip, khoảng cách giữa hai thiên thể luôn thay đổi. Nhật thực toàn phần chỉ xảy ra khi kích thước biểu kiến của Mặt Trăng đủ lớn để che kín đĩa Mặt Trời.
Sau sự kiện ngày 12/8/2026, kỳ nhật thực toàn phần tiếp theo sẽ diễn ra ngày 2/8/2027. Đường đi của vùng toàn phần dự kiến băng qua một phần Tây Ban Nha, Bắc Phi và Trung Đông.
