Mới đây, người dân tại vùng đông bắc bang Ohio, Mỹ, đã chứng kiến một quả cầu lửa lao qua bầu trời kèm tiếng nổ lớn làm rung chuyển nhiều ngôi nhà. Cơ quan thời tiết quốc gia Mỹ và NASA xác nhận hiện tượng này do một thiên thạch gây ra.
Theo NASA, thiên thạch bay qua bầu trời Ohio với tốc độ khoảng 72.000km/h. Dù con số này nghe rất lớn, các chuyên gia cho biết đây vẫn được xem là tốc độ khá “chậm” so với nhiều thiên thạch khác.
Việc tận mắt nhìn thấy thiên thạch lao qua bầu trời hoặc phát nổ trên cao là trải nghiệm hiếm gặp với đa số người dân. Chính vì vậy, xung quanh hiện tượng này vẫn có nhiều lầm tưởng cần được hiểu đúng hơn.
Thiên thạch không nhất thiết nóng khi rơi xuống Trái Đất
Sao băng thường xuất hiện như những quả cầu lửa vì thiên thạch bị đốt nóng khi đi vào khí quyển. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa các mảnh thiên thạch còn sót lại sẽ nóng bỏng khi chạm đất.
Theo các chuyên gia NASA, khi tiếp đất, thiên thạch thường đã nguội đi đáng kể và con người có thể chạm vào. Dù vậy, cơ quan này không khuyến khích nhặt thiên thạch bằng tay trần vì dầu và vi khuẩn từ da có thể làm ảnh hưởng đến mẫu vật.
Nếu phát hiện vật thể nghi là thiên thạch, nên sử dụng găng tay, giấy bạc hoặc dụng cụ kẹp để thu thập và bảo quản đúng cách.
Thiên thạch va chạm với Trái Đất không quá hiếm
Nhiều người cho rằng thiên thạch rơi xuống Trái Đất là hiện tượng cực kỳ hiếm. Thực tế, mỗi năm có hàng nghìn thiên thạch đi vào khí quyển hành tinh của chúng ta.
Tuy nhiên, phần lớn chúng có kích thước nhỏ và bị đốt cháy gần như hoàn toàn trước khi chạm tới mặt đất. Chỉ một tỷ lệ nhỏ còn sót lại dưới dạng thiên thạch.
Để quan sát hiện tượng này, người yêu thiên văn thường theo dõi các trận mưa sao băng. Các chuyên gia cho rằng quan sát bằng mắt thường thường hiệu quả hơn dùng kính thiên văn hoặc ống nhòm, bởi sao băng có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên bầu trời.
Không phải thiên thạch nào cũng tạo hố va chạm
Hình ảnh thiên thạch rơi xuống tạo ra những hố khổng lồ thường xuất hiện trong phim ảnh, nhưng thực tế không phải lúc nào cũng như vậy.
Phần lớn thiên thạch đủ khả năng chạm tới bề mặt Trái Đất có kích thước nhỏ, không đủ năng lượng để tạo miệng hố rõ rệt. Ngoài ra, các quá trình địa chất, thời tiết và xói mòn trên Trái Đất cũng khiến nhiều dấu vết va chạm biến mất theo thời gian.
Trong khi đó, Mặt Trăng có rất nhiều hố va chạm vì gần như không có khí quyển để đốt cháy thiên thạch trước khi chúng lao xuống bề mặt.
Thiên thạch hiếm khi gây thương tích cho con người
Dù thiên thạch có thể gây nguy hiểm trong một số trường hợp đặc biệt, các vụ con người bị thương trực tiếp bởi thiên thạch là cực kỳ hiếm.
Một sự kiện nổi tiếng là vụ nổ Tunguska năm 1908 tại Siberia, Nga, khi một thiên thể phát nổ trên không và tàn phá khoảng 2.150 km² rừng. Nếu vụ nổ này xảy ra ở khu vực đông dân cư, thiệt hại có thể rất nghiêm trọng.
Tuy nhiên, trường hợp con người bị thương trực tiếp bởi thiên thạch được ghi nhận rõ ràng nhất xảy ra năm 1954 tại bang Alabama, Mỹ. Khi đó, một thiên thạch nặng khoảng 4 kg xuyên qua mái nhà và khiến một phụ nữ bị bầm tím.
Phần lớn hiểu biết của công chúng về thiên thạch đến từ phim ảnh hoặc văn hóa đại chúng, khiến nhiều quan niệm sai lệch vẫn tồn tại. Trên thực tế, các hiện tượng thiên văn này thường ít nguy hiểm hơn so với hình dung phổ biến, nhưng vẫn rất đáng để tìm hiểu vì chúng giúp con người hiểu thêm về những vật thể đến từ không gian.
