Khu vực Cappadocia nổi tiếng khắp thế giới là khu vực có nhiều mê cung rộng khắp của những thành phố trong lòng đất. Có khoảng 200 thành phố dưới lòng đất ở đây và có thể còn nhiều thành phố khác nằm sâu trong lòng đất vẫn đang chờ được khám phá. Trong số các thành phố ngầm đã được khám phá, Derinkuyu được xem là thành phố tuyệt vời, gây kinh ngạc nhất về kiến trúc cổ cũng như độ lớn của nó.
Thành phố Derinkuyu nằm dưới thị trấn cùng tên tại vùng Cappadocia, Thổ Nhĩ Kỳ.
Thành phố ngầm Derinkuyu vô tình được phát hiện vào năm 1963, khi một gia đình tại khu vực Cappadocia, Thổ Nhĩ Kỳ đang sửa nhà thì một bức tường đổ xuống để lộ một căn phòng có đường dẫn thông tới thành phố ngầm trong lòng đất.
Không hề có các tư liệu cụ thể về tác giả cũng như quá trình xây dựng công trình này. Chính vì vậy, đến nay các nhà nghiên cứu vẫn không ngừng làm việc và đặt ra rất nhiều giả thiết về kết cấu, mục đích xây dựng thành phố. Theo Kênh Địa lý Quốc gia Hoa Kỳ, thành phố này có tổng cộng 11 tầng, với chiều sâu 85m và diện tích hơn 6,5 km2 . Nhưng đây vẫn chưa phải kết quả được công nhận trên toàn thế giới. Một số nguồn cho rằng, công trình này có 8 tầng, một số khác lại cho rằng có 18 tầng nằm chìm hẳn dưới lòng đất ở độ sâu 85m.
Sơ đồ thành phố ngầm Derinkuyu (nguồn Internet).
Thành phố này có nhiều khu vực phục vụ các hoạt động sinh hoạt hàng ngày khác nhau, bao gồm đền thờ, ngôi mộ, cửa hàng, khu dân cư, và thậm chí cả chuồng gia súc. Nó có 15.000 ống thông khí và các phòng ốc đủ để chứa được 20.000 người một cách thoải mái, theo Mirror.
Minh họa thành phố ngầm Derinkuyu.
Là khu dân cư ngầm dưới đất lớn nhất tại vùng Cappadocia, thành phố Derinkuyu có đủ không gian sống cho hơn 20.000 người.
Hơn nữa, thành phố trong lòng đất này có các lối đi mở rộng thông ra các mạng lưới ngầm trong lòng đất khác, như hệ thống xưởng rượu, các giếng nước ngầm cung cấp nước sạch, và một hệ thống an ninh bao gồm các cánh cửa đá lăn trong khổng lồ được dùng để khóa kín thành phố từ bên trong. Đặc biệt, mỗi tầng đều có thể được khóa kín từ tầng tiếp theo bằng cách sử dụng cùng một hệ thống. Sự hiện hữu của những cánh cửa an toàn trong mê cung khiến nhiều nhà nghiên cứu đặt ra giả thiết về một quần thể kiến trúc với chức năng chống lại quân xâm lược.
Thành phố Derinkuyu có khả năng là nơi trú ẩn cho cư dân trong cuộc chiến tranh Ả-rập – Đông La Mã hay tránh các thảm họa thiên nhiên.
Các dịch vụ dưới lòng đất bao gồm chuồng gia súc, kho lương, hầm rượu, trường học, nghĩa trang tạm thời, đền thờ, quảng trường, nhà ăn, cửa hàng, kho vũ khí…
Theo “Bách khoa Kỳ quan Kiến trúc và Công trình”, có một giả thuyết khác cho rằng thành phố này đã được những người Hittites xây dựng vào khoảng thế kỷ 14 TCN, trong khi họ đang chạy trốn trước sự xâm lăng của quân đoàn Phrygia. Tuy nhiên một số người cho rằng nó còn cổ xưa hơn thế.
Thành phố cổ Derinkuyu được mở cửa cho du khách vào năm 1969, nhưng câu hỏi ai là người xây dựng thành phố vẫn chưa có câu trả lời.
Khối kiến trúc này được khắc vào đá ngầm, sau khoảng thời gian dài bất tận vẫn đủ độ vững chãi để vẫn có thể chào đón những vị khách tham quan, các nhà khảo cổ và du khách. Mặc dù các tảng đá ở đây tương đối mềm, nhưng cho tới nay vẫn chưa có bằng chứng cho thấy bất kỳ dấu hiệu sụt lún nào trong khắp di chỉ này. Từ đó cho thấy những người xây dựng mạng lưới này hẳn phải có một tầm hiểu biết chuyên sâu về đá, nghề xây đá, kiến trúc, khoa công trình, và địa lý của địa phương.
Cho tới nay, cấu trúc của thành phố ngầm vẫn còn khá nguyên vẹn, với đường hầm và các căn phòng.
Những đường nối liền Derinkuyu với các thành phố ngầm khác gần đó.
Đến tận bây giờ thành phố ngầm Derinkuyu vẫn là một địa danh bí ẩn đầy sức hút đối với những người yêu thích kiến trúc cổ.
Tuyết Trinh (T.h)
