Từ những mong muốn gần gũi đến nghị trường
Một sân chơi thiếu bóng mát hay con đường đến trường chưa an toàn là những chuyện trẻ em cảm nhận rõ mỗi ngày. Theo Điều 74 và Điều 78 Luật Trẻ em năm 2016, trẻ em có quyền bày tỏ ý kiến về những vấn đề liên quan đến mình; cơ quan, tổ chức có trách nhiệm lắng nghe, xem xét và phản hồi. Đây cũng là tinh thần của Chỉ thị số 28-CT/TW của Bộ Chính trị về tăng cường công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Một hoạt động tiêu biểu là Phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em”, do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (Hội đồng Đội Trung ương) chủ trì, phối hợp với các cơ quan của Quốc hội tổ chức. Tại đây, các bạn thử sức với việc thảo luận, chất vấn và đề xuất giải pháp theo cách mô phỏng hoạt động nghị trường.
Năm 2023, phiên họp đầu tiên có 263 đại biểu thiếu nhi đến từ 63 tỉnh, thành phố. Các bạn thảo luận về phòng, chống tai nạn thương tích, bạo lực, xâm hại trẻ em và tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng. Đó đều là những vấn đề gắn với cuộc sống của thiếu nhi.
Tại phiên họp lần thứ II năm 2024, 306 đại biểu là trẻ em trao đổi về phòng, chống bạo lực học đường và tác hại của thuốc lá, chất kích thích. Các bạn đặt câu hỏi cho những đại biểu đóng vai "Bộ trưởng", nêu mong muốn về môi trường học tập an toàn, lành mạnh.
Năm 2026, dự kiến Phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em” lần thứ III được chuẩn bị với chủ đề “Xây dựng môi trường số an toàn, thân thiện – Kiến tạo thế hệ công dân tương lai”. Việc khảo sát ý kiến và tuyển chọn đại biểu tự ứng cử giúp nhiều bạn có cơ hội bày tỏ quan điểm. Các kiến nghị được tổng hợp để gửi đến cơ quan có trách nhiệm.
Hội đồng trẻ em – tiếng nói từ địa phương
Bên cạnh diễn đàn cấp trung ương, mô hình Hội đồng trẻ em ở các địa phương giúp các bạn đối thoại với đại diện chính quyền. Những câu chuyện về học tập, sức khỏe, sân chơi, an toàn giao thông hay phòng, chống bạo lực đều có thể trở thành nội dung trao đổi. Nhờ vậy, người lớn có thêm góc nhìn từ chính các bạn nhỏ.
Tại Vĩnh Long, thành viên Hội đồng trẻ em đã thảo luận về môi trường số an toàn, thân thiện và lựa chọn kiến nghị chuẩn bị cho Phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em” lần thứ III. Những trao đổi từ trải nghiệm học tập, sử dụng Internet cho thấy các bạn không chỉ nêu khó khăn mà còn chủ động tìm giải pháp.
Qua những buổi đối thoại, trẻ em có thể đề xuất lớp học bơi, sân chơi an toàn hay cải thiện nhà vệ sinh trường học. Song nêu ý kiến mới là bước đầu. Người tiếp nhận còn cần giải thích đề xuất nào có thể thực hiện, việc nào phải chờ thêm điều kiện và vì sao.
Lắng nghe phải đi cùng hành động
Ngày 16/9/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1792/QĐ-TTg về Chương trình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em giai đoạn 2026–2030. Chương trình định hướng nhân rộng Hội đồng trẻ em, Diễn đàn trẻ em và Phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em”, đồng thời yêu cầu ý kiến của trẻ phải được tiếp nhận, xử lý và phản hồi thực chất.
Bộ Y tế được giao làm cơ quan đầu mối theo dõi, hướng dẫn, đôn đốc và đánh giá việc triển khai Chương trình. Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) có chức năng tham mưu về bảo vệ trẻ em và thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em, góp phần hỗ trợ triển khai các hoạt động phù hợp. Cùng với đó, chính quyền địa phương, nhà trường và tổ chức Đoàn, Đội cần tạo cơ hội để các bạn được phát biểu trong môi trường an toàn, bình đẳng.
Một ý kiến nhỏ có thể bắt đầu từ mong muốn con đường đến trường an toàn hơn. Nếu được lắng nghe và tìm cách giải quyết, ý kiến ấy có thể mở ra thay đổi thiết thực. Điều đáng quý không chỉ là trẻ em được nói, mà tiếng nói ấy được tôn trọng và có cơ hội biến thành hành động.
