Vừa qua, tại Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày thế giới không thuốc lá (31/5) và Tuần lễ quốc gia không thuốc lá (25/5 - 31/5/2026), do Trung ương Đoàn phối hợp với Bộ Y tế và Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá tổ chức, các chuyên gia đều cảnh báo sự thật nguy hiểm của thuốc lá thế hệ mới.
Theo báo cáo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) sử dụng thuốc lá là nguyên nhân của 28 nhóm bệnh, với nhiều nhóm bệnh nguy hiểm. Mỗi năm có hơn 8 triệu người tử vong vì thuốc lá, trong đó 1,6 triệu người chết do hút thuốc thụ động. Trẻ em là đối tượng đang chịu tổn thương lớn nhất. Khoảng 50% trẻ em toàn cầu bị phơi nhiễm khói thuốc thụ động, dẫn đến hơn 65.000 ca tử vong trẻ em mỗi năm.
Trên phạm vi toàn thế giới, có ít nhất 40 triệu trẻ em (từ 13 - 15 tuổi) đã sa chân vào các sản phẩm thuốc lá. Đặc biệt, nguy cơ trẻ em sử dụng thuốc lá điện tử cao gấp 9 lần so với người lớn. Theo số liệu điều tra, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên Việt Nam từ 13 - 15 tuổi đã tăng hơn gấp đôi, từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023.
TS.BS Hà Anh Đức – Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhấn mạnh, sử dụng thuốc lá là một trong những nguyên nhân gây ra các bệnh không lây nhiễm như ung thư, tim mạch và đái tháo đường. Thuốc lá nung nóng hay thuốc lá điện tử đều chứa nicotine gây nghiện mạnh, cùng hàng ngàn hoá chất, gây ô nhiễm không khí trong nhà, ngoài trời, ảnh hưởng đến người xung quanh.
TS.BS Hà Anh Đức thông tin, nicotine trong các sản phẩm thuốc lá gây hại lớn đến sự phát triển não bộ của thanh thiếu niên, làm suy yếu sự trưởng thành não bộ của thanh thiếu niên, rối loạn nhận thức và cảm xúc, giảm khả năng học tập và rối loạn tâm thần.
Các nước trên thế giới cũng như Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải duy trì và tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá, đặc biệt trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng tiếp tục gia tăng. Điều nguy hiểm là nhiều bạn cho rằng thuốc lá điện tử "an toàn hơn", "ít độc hại hơn", hoặc thậm chí là "giúp cai thuốc lá thông thường".
TS.BS Hà Anh Đức cho hay, điều đáng lo ngại hiện nay là thuốc lá điện tử đang được quảng bá như một biểu tượng của sự hiện đại, cá tính và thời thượng để thu hút giới trẻ. Nhưng phía sau những thiết kế bắt mắt và hương vị hấp dẫn ấy là nguy cơ nghiện nicotine và những hệ lụy lâu dài đối với sức khỏe và tương lai của thanh thiếu niên.
TS. Angela Pratt - Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, đánh giá cao những bước đi mạnh mẽ của Việt Nam trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, đặc biệt là các chính sách nhằm bảo vệ thanh thiếu niên trước sự gia tăng của các sản phẩm thuốc lá mới.
Theo TS. Angela Pratt, chủ đề của năm nay là "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo" cho thấy một thực tế đáng lo ngại: các sản phẩm thuốc lá và nicotine được thiết kế để thu hút những người trẻ tuổi, khiến họ bị cuốn hút và khiến họ nghiện suốt đời. Bà nhấn mạnh trách nhiệm của các quốc gia là phải phá bỏ "vòng tròn nghiện nicotine" này thông qua các chính sách quyết liệt và đồng bộ.
Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam ghi nhận Việt Nam đã có những hành động đúng hướng khi ban hành lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và triển khai cải cách thuế thuốc lá. TS. Angela Pratt cũng khuyến nghị Việt Nam tiếp tục hoàn thiện luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá theo hướng kiểm soát toàn diện hơn đối với các sản phẩm thuốc lá mới; đồng thời tăng cường các biện pháp như: cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, siết chặt cảnh báo sức khỏe và mở rộng các khu vực cấm hút thuốc.
TS. Angela Pratt bày tỏ kỳ vọng Việt Nam có thể tiến tới xây dựng "thế hệ không thuốc lá", nơi thanh thiếu niên được lớn lên trong môi trường không bị ảnh hưởng bởi nicotine và thuốc lá.
